Η αύξηση λοιμώξεων και η επιστροφή στην κανονικότητα

Από την πρόσφατη έκθεση επιδημιολογικής επιτήρησης του ΕΟΔΥ και συγκεκριμένα από το σύστημα παρατηρητών νοσηρότητας (sentinel) στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας (ΠΦΥ), προκύπτει ότι το ποσοστό κρουσμάτων γριπώδους συνδρομής ανά 1.000 επισκέψεις στις ΠΦΥ παρουσιάζει αυξητική τάση τις τελευταίες 4 εβδομάδες (από περίπου 35 σε περίπου 80 κρούσματα ανά 1.000 επισκέψεις). Η αύξηση που καταγράφεται την τελευταία εβδομάδα είναι σημαντική (από περίπου 55 σε περίπου 80 κρούσματα ανά 1.000 επισκέψεις), γεγονός που αναδεικνύει τη σημαντική αύξηση των λοιμώξεων του αναπνευστικού στην κοινότητα. Το σύστημα sentinel βασίζεται σε αντιπροσωπευτικό δείγμα επαγγελματικών υγείας ανά την επικράτεια που μεταφράζεται ότι η αύξηση αντιπροσωπεύει τον πληθυσμό όλης της χώρας. Στα αντίστοιχα διαγράμματα ανά ηλικιακή ομάδα παρατηρείται ότι η αύξηση είναι πιο έντονη για τις μικρότερες ηλικιακές ομάδες, 0-4 ετών (από περίπου 40 σε περίπου 120 κρούσματα ανά 1.000 επισκέψεις), και 5-14 ετών (από περίπου 40 σε περίπου 160 κρούσματα ανά 1.000 επισκέψεις), σε σχέση με τις ηλικιακές ομάδες 15-64 ετών (από περίπου 40 σε περίπου 80 κρούσματα ανά 1.000 επισκέψεις) και ηλικίες άνω των 65 ετών (από περίπου 15 σε περίπου 35 κρούσματα ανά 1.000 επισκέψεις).

Ο αριθμός των κρουσμάτων την περίοδο 2022-2023 είναι σημαντικά υψηλότερος σε σχέση με το προηγούμενο έτος, αλλά λόγω της ιδιαιτερότητας της πανδημίας και των περιοριστικών μέτρων που εφαρμόστηκαν τα προηγούμενα έτη, οι περίοδοι 2021-2022 και 2022-2023 δεν προσφέρονται για συγκρίσεις. Με άλλα λόγια, τα περιοριστικά μέτρα λειτούργησαν με επιτυχία και περιόρισαν σημαντικά την κυκλοφορία των υπόλοιπων παθογόνων, προκειμένου να μην επιβαρυνθεί περαιτέρω το σύστημα υγείας εν μέσω της πανδημίας. Η αυξημένη κυκλοφορία φέτος είναι, κυρίως, συνέπεια της επιστροφής μας στην κανονικότητα και στην απουσία περιοριστικών μέτρων όπως ίσχυαν τα προηγούμενα έτη. Παράλληλα παρατηρείται ότι η αύξηση στην κυκλοφορία των αναπνευστικών λοιμώξεων παρατηρείται πολύ νωρίτερα από τα προηγούμενα έτη που η αυξητική τάση παρατηρείται περίπου μετά την 8η εβδομάδα του νέου έτους. Η πρόωρη κυκλοφορία των ιών του αναπνευστικού παρατηρήθηκε παρόμοια σε περιοχές του Νότιου Ημισφαιρίου και ήταν αναμενόμενο ότι θα συμβεί και στη χώρα μας.

Αναφορικά με το ποια παθογόνα προκαλούν την παρατηρούμενη αύξηση, σύμφωνα με την πρόσφατη επιδημιολογική έκθεση, παρατηρείται σημαντική αύξηση στο ποσοστό περιστατικών γρίπης, ενώ προς το παρόν δεν  παρατηρείται αύξηση στα κρούσματα κορωνοϊού παρότι θα πρέπει να σημειωθεί ότι ο αριθμός των περιστατικών Covid-19 παραμένει προς το παρόν σε σταθερά επίπεδα.

Παράλληλα παρατηρείται έξαρση διασποράς αναπνευστικών λοιμώξεων στην Ευρώπη εδώ και 4 εβδομάδες με τον ιό της γρίπης να παρουσιάζει εκτεταμένη διασπορά σε μερικές χώρες της Ευρώπης (Γερμανία, Γαλλία, Ολλανδία, Πορτογαλία και Αυστρία) ενώ η χώρα μας προς το παρόν δεν κατατάσσεται στις περιοχές με εκτεταμένη διασπορά για γρίπη.

Για πρώτη φορά φέτος έπειτα από περίπου τρία έτη πανδημίας, παρατηρείται μια σημαντική έξαρση αναπνευστικών λοιμώξεων πολύ νωρίτερα από την αναμενόμενη περίοδο εμφάνισης της αύξησης.

Παράλληλα είναι η πρώτη φθινοπωρινή περίοδος που δεν παρατηρήθηκε έξαρση σε περιστατικά Covid-19. Αυτή η εικόνα έχει δύο όψεις, μια αισιόδοξη και μια απαισιόδοξη. Η αισιόδοξη αφορά ότι η αυξημένη κυκλοφορία άλλων ιών και η απουσία έξαρσης Covid-19 σηματοδοτεί την επιστροφή μας στην κανονικότητα και στην προ-πανδημίας εποχή. Από την άλλη σκοπιά όμως, η κυκλοφορία των παθογόνων του αναπνευστικού μάς υπενθυμίζει την ανάγκη τήρησης περιοριστικών μέτρων (π.χ. χρήση μάσκας, έγκαιρη διάγνωση και απομόνωση, εμβολιασμός, αποφυγή επαφών με ευπαθείς ομάδες) και του εμβολιασμού, προκειμένου η επιστροφή μας στην κανονικότητα να συμβεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο με την αποφυγή περιστατικών σοβαρής νόσου στο μέγιστο δυνατόν για την κοινότητα.

Ο Δημήτρης Παρασκευής είναι αναπληρωτής καθηγητής Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής ΕΚΠΑ και αντιπρόεδρος του ΕΟΔΥ