Ο Μοχσέν Σεκαρί ήταν «απλώς» ο πρώτος

«Καλώς ήρθατε σε ένα νέο επίπεδο»: αυτό σημαίνει στη γλώσσα του ιρανικού καθεστώτος, σύμφωνα με την καναδοϊρανή ανθρωπολόγο Χόμα Χούντφαρ, η εκτέλεση του 23χρονου Μοχσέν Σεκαρί, του πρώτου διαδηλωτή που οδηγήθηκε, την Πέμπτη, στην αγχόνη στο Ιράν. Το «νέο επίπεδο» αφορά βέβαια τη βία. Ακόμα 11 διαδηλωτές, ανάμεσά τους τρεις 17χρονοι, έχουν ήδη καταδικαστεί σε θάνατο ενώ σύμφωνα με τη Διεθνή Αμνηστία, τουλάχιστον 28 άνθρωποι αντιμετωπίζουν άμεσο κίνδυνο. Το Ιράν είναι άλλωστε μία από τις χώρες που χρησιμοποιεί περισσότερο τη θανατική ποινή: σύμφωνα με την οργάνωση Iran Human Rights, περισσότεροι από 500 άνθρωποι έχουν ήδη εκτελεστεί από τις αρχές του 2022. Ο Σεκαρί ήταν «απλώς» ο πρώτος διαδηλωτής. Ενα μήνυμα του καθεστώτος «και προς τα κορίτσια και τα αγόρια στους δρόμους που ζητούν το τέλος του, και προς τους Φρουρούς της Επανάστασης».

Οπως λέει στην ιταλική εφημερίδα «Corriere della Sera» η Χούντφαρ, επίτιμη καθηγήτρια ανθρωπολογίας στο πανεπιστήμιο Concordia του Μοντρεάλ, το ιρανικό καθεστώς θέλει από τη μία πλευρά να φοβίσει τους πολίτες που διαδηλώνουν εδώ και 11 εβδομάδες, από όταν πέθανε στα χέρια της αστυνομίας των ηθών η 22χρονη Μαχσά Αμινί, και από την άλλη να καθησυχάσει εκείνους που κάνουν τη βρώμικη δουλειά του. Ο Σεκαρί καταδικάστηκε σε θάνατο επειδή απέκλεισε στις 25 Σεπτεμβρίου μία λεωφόρο της Τεχεράνης, και τραυμάτισε στον ώμο με μαχαίρι ένα μέλος της Μπασίτζ, της αδίστακτης πολιτοφυλακής του Αγιατολάχ. «Η εκτέλεσή του είναι ένας τρόπος να πουν στους Μπασίτζ “φυλάμε τα νώτα σας, δεν είστε μόνοι”. Γιατί λέγεται ότι πολλοί στρατιώτες δεν είναι χαρούμενοι με αυτή την καταστολή».

Σύμφωνα με πληροφορίες της «Le Monde», ο Σεκαρί εργαζόταν σε ένα καφέ της Τεχεράνης, και μέχρι την τελευταία στιγμή ήλπιζε πως θα γλιτώσει. «Με καταδίκασαν για να με τρομάξουν», εξηγούσε στους συγκρατούμενούς του στο τμήμα 241 των διαβόητων φυλακών της Εβίν, στο βόρειο τμήμα της Τεχεράνης. Ενας από αυτούς, που έχει έκτοτε απελευθερωθεί, θυμάται πως ο 23χρονος ήλπιζε ότι η ποινή του θα μετατρεπόταν σε «10ετή κάθειρξη αν ο πολιτοφύλακας απέσυρε τη μήνυσή του». Είχε καταδικαστεί πρωτόδικα σε θάνατο την 1η Νοεμβρίου. Η οικογένειά του δεν έμαθε ποτέ πως η καταδίκη του επικυρώθηκε 19 ημέρες αργότερα από το Ανώτατο Δικαστήριο: την Πέμπτη αναζητούσε το άψυχο κορμί του στα νεκροτομεία και τα κοιμητήρια της Τεχεράνης, αφού οι Αρχές αρνήθηκαν να τους το παραδώσουν.

«Η δίκη που οδήγησε στον θάνατο του Σεκαρί ήταν μία παρωδία, όπως είναι και όλες οι υπόλοιπες», επισημαίνει η Χούντφαρ. «Κατά τη διάρκεια της ανάκρισης δεν δικαιούσαι δικηγόρο: σε σφαγιάζουν ψυχολογικά και σωματικά. Μετά, καταλήγεις στα χέρια του επονομαζόμενου επαναστατικού δικαστηρίου, όπου σου αναθέτουν έναν δικηγόρο-μαριονέτα και η μοίρα σου σφραγίζεται». Οι περισσότεροι καταδικάζονται σε θάνατο για «πόλεμο στον Θεό» ή «διαφθορά επί της Γης», δύο έννοιες αρκετά αόριστες ώστε να επιτρέπουν κάθε αυθαιρεσία.

«Είναι καιρός να κάνει κάτι η διεθνής κοινότητα», λέει η καναδοϊρανή ανθρωπολόγος που έχει γνωρίσει από πρώτο χέρι τη βία του καθεστώτος: το 2016, ενώ είχε επιστρέψει στο Ιράν προκειμένου να επισκεφθεί την οικογένειά της, συνελήφθη και κρατήθηκε στις φυλακές της Εβίν για τέσσερις μήνες κατηγορούμενη ότι δούλευε πάνω σε μία μελέτη για τον ρόλο των γυναικών στην πολιτική. Πέρα από τις λεκτικές καταδίκες της βίας, επισημαίνει, η Δύση «πρέπει να αναθεωρήσει τις οικονομικές, χρηματοπιστωτικές και πολιτικές σχέσεις της με το Ιράν. Μπορεί να ξεκινήσει ανακαλώντας πρεσβευτές. Αν η διεθνής κοινότητα δεν αντιδράσει αυτή τη φορά, ο Χαμενεΐ θα κάνει πολύ περισσότερα. Είναι όμως σημαντικό και για τους διαδηλωτές. Σε αυτή τη φάση, πρέπει να ξέρουν ότι έχουν τη στήριξη του έξω κόσμου».