«Οι σχέσεις Ελλάδας – Αλβανίας μπορούν να γίνουν πρότυπο στα Βαλκάνια»

«Η Ελλάδα, ως στενός γείτονάς σας, σας εύχεται κάθε επιτυχία. Οι δεσμοί που μας ενώνουν σημαίνουν ότι όταν εσείς προοδεύετε, αμφότεροι γινόμαστε ισχυρότεροι» τόνισε στο μήνυμα του ο έλληνας Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης τον Ιούλιο, όταν η Αλβανία πήρε το πολυαναμενόμενο πράσινο φως για την έναρξη των ενταξιακών της διαπραγματεύσεων με την Ευρωπαϊκή Ενωση. Σήμερα, σχεδόν έξι μήνες μετά, τα Τίρανα «φιλοξενούν» τη Σύνοδο ΕΕ – Δυτικών Βαλκανίων, ένα γεγονός που επιβραβεύει τις επίπονες προσπάθειες στο πλαίσιο μιας μεταρρυθμιστικής ατζέντας, που ανέλαβε έως τώρα η Αλβανία, καθώς και την πλήρη ευθυγράμμισή της με την εξωτερική πολιτική της ΕΕ, ενώ πιστοποιεί ότι η πορεία της ανεβάζει πλέον στροφές με τελικό προορισμό την πλήρη ένταξή της στην ΕΕ. Αυτό, άλλωστε, επιδιώκει και υπερασπίζεται με συνέπεια από το 2003 η Ελλάδα.

Και μπορεί η επίσκεψη έλληνα Πρωθυπουργού να άργησε… σχεδόν 13 χρόνια, όμως η παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη στα Τίρανα με αφορμή αυτή τη Σύνοδο και κυρίως η ξεχωριστή συνάντηση με τον αλβανό ομόλογό του Εντι Ράμα φανερώνουν ότι οι δύο κυβερνήσεις είναι αποφασισμένες να εργαστούν μαζί για να προωθήσουν περαιτέρω τη διμερή συνεργασία – εν μέσω μιας κρίσιμης συγκυρίας για την Ευρώπη, αλλά και κυρίως να επιλύσουν τα εκκρεμή διμερή ζητήματα.

Με γνώμονα όλα τα παραπάνω αυτό που αναμένουμε από τη σημερινή συνάντηση Μητσοτάκη – Ράμα δεν είναι απλώς δηλώσεις καλών προθέσεων, αλλά συγκεκριμένες αποφάσεις, που θα συγκεκριμενοποιούν τα επόμενα βήματα, ιδιαίτερα ως προς την επί της αρχής συμφωνία για παραπομπή της οριοθέτησης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Η επίλυση, άλλωστε, αυτού του ζητήματος στη βάση του διεθνούς δικαίου, αλλά και των ευρωπαϊκών αρχών θα δώσει ισχυρότατο μήνυμα στα εύθραυστα Βαλκάνια, πως αυτός είναι ο πλέον ενδεδειγμένος τρόπος επίλυσης διμερών ζητημάτων, ενώ θα προσφέρει στην κρίσιμη αυτή συγκυρία για την Ευρώπη ένα success story. Η ιστορία έχει δείξει, ωστόσο, πως είναι απολύτως απαραίτητο οι δύο κυβερνήσεις να εργαστούν, παράλληλα, προκειμένου να εξηγηθεί στη κοινή γνώμη η διαδικασία μιας διεθνούς επιδιαιτησίας που απαιτεί σαφώς αμοιβαίους συμβιβασμούς, ώστε να εξασφαλιστούν τελικά τα κοινά οφέλη.

Είναι επίσης επιτακτική ανάγκη οι δύο κυβερνήσεις να ακολουθήσουν πλέον τους δύο λαούς, που έχουν αναπτύξει τα τελευταία χρόνια μια καλή σχέση. Οι Αλβανοί που έχουν ενταχθεί πλήρως στην ελληνική κοινωνία και οι Ελληνες της μειονότητας στην Αλβανία αποτελούν οργανικό δεσμό των δύο χωρών. Η επίσημη πολιτική δεν έχει καταφέρει έως τώρα να φέρει τις σχέσεις των δύο χωρών στο ίδιο επίπεδο. Ευελπιστούμε η επίσκεψη του έλληνα Πρωθυπουργού στα χωριά της μειονότητας να στείλει ακριβώς αυτό το μήνυμα και όχι μόνο, να υπενθυμίσει στα Τίρανα την ανάγκη σεβασμού των δικαιωμάτων της μειονότητας. Θα είναι η καλύτερη απάντηση σε όλους εκείνους που συντηρούν με κάθε κόστος και στις δύο χώρες ένα κλίμα καχυποψίας μέσω εθνικιστικών ιδεοληψιών, αρνητικών στερεοτύπων και προκαταλήψεων. Αξίζει στην Ελλάδα και την Αλβανία μέσω των διαρκώς βελτιούμενων σχέσεων προς χάριν των λαών τους να γίνουν τελικά και πρότυπο σχέσεων για τις χώρες της ευρύτερης περιοχής των Βαλκανίων.

Οι Αλεξάνδρα Βουδούρη και Celik Rruplli είναι επιστημονικοί συνεργάτες του Προγράμματος Νοτιοανατολικής Ευρώπης του ΕΛΙΑΜΕΠ στο πλαίσιο του ερευνητικού έργου: ALGREE «Albania/Greece: Understanding, Connecting, Partnering»