Ανάγκη άρσης αδιεξόδου για το ευρωπαϊκό πλαφόν στο φυσικό αέριο

Η αδυναμία του προηγούμενου Eυρωπαϊκού Συμβουλίου να καταλήξει σε συμφωνία επί του σημαντικότερου ίσως Κανονισμού για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης δημιούργησε νέες αβεβαιότητες σε μια περίοδο όπου οι ήπιες θερμοκρασίες των περασμένων μηνών και η υπεραναπλήρωση των αποθηκών φυσικού αερίου είχαν δημιουργήσει ένα κλίμα αισιοδοξίας ότι η Ευρώπη δεν θα υποστεί περαιτέρω ζημιές αυτόν τον χειμώνα.

Το γεγονός ότι η πλειοψηφία των 15 ΚΜ που υποστήριζαν την επιβολή ενός δυναμικού πλαφόν στις τιμές φυσικού αερίου (ΦΑ) είχε ξεκαθαρίσει στο έκτακτο συμβούλιο των υπουργών Ενέργειας του Οκτωβρίου ότι δεν θα συναινέσει στο σύνολο των προτάσεων του Κανονισμού Αλληλεγγύης που πρότεινε η Επιτροπή εάν μέσα στα προτεινόμενα μέτρα δεν συμπεριληφθεί και η πρόταση για το πλαφόν, είχε στείλει ένα σαφές μήνυμα και προς την Επιτροπή και προς τις αγορές και προς τη Γερμανία.

Η λογική διασύνδεσης του μηχανισμού του πλαφόν με τις άλλες προτάσεις ήταν ότι η συγκρότηση ενός δυναμικού μοντέλου παρέμβασης επί των αγορών θα έπρεπε να γίνει σε μια περίοδο χαμηλών τιμών ώστε η υιοθέτησή του να λειτουργήσει αποτρεπτικά του ενδεχομένου νέων κερδοσκοπικών επιθέσεων ιδίως εάν προκύψει νέα διακοπή των ροών ρωσικού αερίου μέσα στην καρδιά της χειμερινής περιόδου αιχμιακής ζήτησης που έχει πλέον ξεκινήσει.

Δυστυχώς όμως η πρόταση της Επιτροπής και επέτεινε και παρέτεινε την κατάσταση αδιεξόδου. Παράλληλα συνδέθηκε πρόδηλα και χωρίς ιδιαίτερο λόγο με την απαίτηση της Γερμανίας να κηρυχθεί πανευρωπαϊκός συναγερμός έκτακτης ανάγκης για το ΦΑ που θα καθιστούσε υποχρεωτική τη μείωση της κατανάλωσης κατά 15%, την ώρα μάλιστα  που πολλές από τις διατάξεις του Κανονισμού Αλληλεγγύης (Extension of solidarity protection obligation to critical gas fired power plants), που η Επιτροπή πρότεινε στις 18 Οκτωβρίου, κινούνται (δικαίως) στην ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση.

Η κύρια κατεύθυνση της αντίδρασης της ομάδας των 15 ΚΜ, εντός της οποίας η Ελλάδα διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο, ήταν ότι το προτεινόμενο όριο του πλαφόν των 275 ευρώ/MWh απείχε παρασάγγας από τις υφιστάμενες τιμές των 100-120 ευρώ/MWh επί του TTF για να λειτουργήσει αποτρεπτικά του ενδεχομένου της κερδοσκοπίας αντιπροτείνοντας ένα εύρος τιμών ενεργοποίησής του μεταξύ 150-200 ευρώ/MWh.

Το σημαντικότερο ωστόσο πρόβλημα της πρότασης της Επιτροπής δεν είναι μόνο τόσο το προτεινόμενο όριο του πλαφόν όσο κυρίως οι προϋποθέσεις ενεργοποίησής του. Εάν αυτές παραμείνουν ως έχουν, το μέτρο γελοιοποιείται και οι αγορές θα το καταγράψουν με αρνητικά προφανή αποτελέσματα. Πώς είναι δυνατόν π.χ. το πλαφόν να ενεργοποιηθεί μόνο εάν επί 4 συνεχείς ημέρες η τιμή είναι πάνω του τιθέμενου ανώτατου ορίου;

Εάν μετά την 8η ή 10η ή 12η ημέρα υπέρβασης του πλαφόν η τιμή πέσει κάτω από το όριο, πρέπει να ξαναπεριμένουμε 14 ημέρες πριν ενεργοποιηθεί; Και γιατί θα πρέπει να πληρώνουμε χρυσάφι το ΦΑ για 7 ή 10 ημέρες πριν ενεργοποιηθεί ο κόφτης αντί αυτός να ενεργοποιείται αυτόματα σε όλα τα hubs και για όλα τα είδη συναλλαγών εντός 2 ημερών από την υπέρβαση του πλαφόν;

Πλαφόν που κάνει δύο βδομάδες να ενεργοποιηθεί δεν αποτελεί δυναμική αν και ευέλικτη αποτροπή κερδοσκοπικών επεισοδίων αλλά επιβράβευση και ενθάρρυνσή τους.

Οδεύοντας προς το κρίσιμο Συμβούλιο Υπουργών της 13ης Δεκεμβρίου, ας ελπίσουμε ότι επιτέλους η λογική θα επικρατήσει.

Ο δρ Θεόδωρος Τσακίρης είναι αναπληρωτής καθηγητής Γεωπολιτικής και Ενεργειακής Πολιτικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας