Δημογραφική ερμηνεία {LF}της εκλογικής επιρροής

Οι δημοσκοπήσεις ως εργαλείο πολιτικής ανάλυσης αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη αξία όταν αποκαλύπτουν τις εκλογικές τάσεις και συμπεριφορές των δημογραφικών και κοινωνικών ομάδων του εκλογικού σώματος. Στη μήτρα της δημοσκοπικής επιστήμης, τις ΗΠΑ, οι περισσότερες μετρήσεις δεν αφορούν το σύνολο του πληθυσμού αλλά ειδικά κοινά κάθε φορά με βάση το φύλο, την ηλικία και την εθνοτική καταγωγή. Αυτό προφανώς συμβαίνει επειδή το εκλογικό σώμα εκεί είναι εντελώς ανομοιογενές με πολύ διαφορετικές επιδιώξεις, πολιτιστικές συμπεριφορές και πολιτικές κουλτούρες.

Και στην Ελλάδα, ωστόσο, που το εκλογικό σώμα είναι από τα πιο ομοιογενή σε όλη την Ευρώπη, η κατανομή της εκλογικής επιρροής των κομμάτων παρουσιάζει σημαντικές διαφοροποιήσεις ανάλογα με το φύλο, την ηλικία και τη γεωγραφική προέλευση των ψηφοφόρων.

Γυναικεία ψήφος

Πολλές φορές στον δημόσιο διάλογο ανακυκλώνεται μια συζήτηση για τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της γυναικείας ψήφου. Αποψή μου είναι ότι η συγκεκριμένη θεωρία είναι μάλλον παρωχημένη και αδυνατεί να ερμηνεύσει μεθοδολογικά την εκλογική συμπεριφορά του γυναικείου πληθυσμού.

Η στερεοτυπική αντίληψη προηγουμένων δεκαετιών ότι η γυναικεία χειραφέτηση θα οδηγούσε σε μια συγκεκριμένη εκλογική συμπεριφορά, στην οποία κυρίαρχη τάση θα ήταν η υπερψήφιση γυναικών σε μια σειρά εκλογικών αναμετρήσεων, έχει καταρριφθεί προ πολλού, αφού οι γυναίκες βουλευτές συνεχίζουν να αποτελούν μειοψηφία στο Ελληνικό Κοινοβούλιο με το ποσοστό τους να βρίσκεται λίγο πάνω από το 20%, ενώ και στις υπόλοιπες διοικητικές θέσεις του Α’ και Β’ Βαθμού της Τοπικής Αυτοδιοίκησης η γυναικεία παρουσία κρίνεται μάλλον απογοητευτική.

Είναι επίσης επιβεβαιωμένος μέσα από τα ποιοτικά στοιχεία των μετρήσεων ο μικρότερος βαθμός εμπλοκής των γυναικών συνολικά με την πολιτική διαδικασία και με τους πολιτικούς εκφραστές της, τα κόμματα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα το γυναικείο κοινό να είναι λιγότερο ταυτισμένο με κάποιον πολιτικό φορέα, ενώ απουσιάζουν σε μεγάλο βαθμό τα ιδεολογικά στεγανά και οι πολιτικές ταυτίσεις.

Σημαντικό κομμάτι της αδιευκρίνιστης ψήφου προέρχεται συνήθως από το γυναικείο πληθυσμό, γεγονός που το καθιστά πιο ανοιχτό σε πιθανές μετακινήσεις μεταξύ των κομμάτων.

Ηλικιακή κατανομή

Τα εκλογικά και δημοσκοπικά δεδομένα με βάση την ηλικιακή κατανομή της ψήφου είναι παγιωμένα μετά το 2015 και επιβεβαιώνουν μια μεγάλη διχοτόμηση του εκλογικού σώματος. Είναι γνωστό ότι η ΝΔ αντλεί μεγάλο κομμάτι της εκλογικής της επιρροής στις ηλικίες άνω των 65 ετών με τη διαφορά της από τον ΣΥΡΙΖΑ να αγγίζει σε πολλές περιπτώσεις τις 20 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ στον αντίποδα η κυριαρχία της αξιωματικής αντιπολίτευσης στο ηλικιακό γκρουπ 17-24 ετών είναι αδιαμφισβήτητη και διαχρονική. Με βάση λοιπόν αυτά τα χαρακτηριστικά που δύσκολα φαίνεται ότι ανατρέπονται, η κρίσιμη ψήφος είναι αυτή των ηλικιών από 25 έως 64 ετών, των λεγόμενων παραγωγικών ηλικιών, οι οποίοι αποτελούν την εργατική, επιχειρηματική και συνολικά την οικονομική βάση της χώρας.

Πώς θα αντιδράσουν εκλογικά οι πολίτες της συγκεκριμένης ηλικιακής ομάδας; Θα αντέξουν στη συνεχιζόμενη οικονομική πίεση; Ποιον εμπιστεύονται ως Πρωθυπουργό; Η κρίσιμη μάχη των επόμενων εκλογών θα κριθεί από τη μέση ηλικία και δεν θα είναι η ιστορική αέναη μάχη μεταξύ νεότερης και παλαιότερης γενιάς. Σε αυτήν άλλωστε γνωρίζουμε πάντοτε ποιος κερδίζει στο τέλος.

Ο Αντώνης Παπαργύρης είναι διευθυντής ερευνών GPO