Από την αποστολή «Απόλλων» στην επιχείρηση «Αρτεμις»

Σε λίγες εβδομάδες, η NASA θα γιορτάσει μία σημαντική επέτειο. Πριν από 50 χρόνια επέστρεψαν στη Γη οι τελευταίοι αστροναύτες που επισκέφτηκαν το φεγγάρι. Επί τρεις ημέρες τον Δεκέμβριο του 1972, οι αστροναύτες του Απόλλων 17 Τζιν Σέρναν και Χάρισον «Τζακ» Σμιτ εξερεύνησαν την κοιλάδα Taurus-Littrow της Σελήνης, διανύοντας περισσότερα από 30 χιλιόμετρα με το σεληνιακό τους ρόβερ, και συλλέγοντας περισσότερα από 100 κιλά σεληνιακών πετρωμάτων προκειμένου να τα φέρουν μαζί τους πίσω στη Γη.

Κατόπιν, στις 14 Δεκεμβρίου, ο γεωλόγος Σμιτ επέστρεψε στη σεληνάκατο της αποστολής ενώ ο Σέρναν έβγαλε έναν σύντομο λόγο που μεταδόθηκε στη Γη. «Θα επιστρέψουμε, με ειρήνη και ελπίδα για όλη την ανθρωπότητα», υποσχέθηκε. Κατόπιν έκλεισε την καταπακτή του διαστημοπλοίου και πρόφερε τα τελευταία λόγια που θα έλεγε άνθρωπος στη Σελήνη τον 20ό αιώνα: «ΟΚ, Τζακ, ας πάρουμε αυτόν τον μαλ*** από εδώ».

Καθώς το Απόλλων 17 ξεκίνησε το ταξίδι της επιστροφής, οι αστροναύτες έδωσαν τηλεοπτική συνέντευξη Τύπου. Δεν ήταν καμιά παγκόσμια επιτυχία. «Φαίνεται πως ήμασταν ήδη χθεσινά νέα γιατί τα δίκτυα δεν βρήκαν χρόνο να μας βγάλουν στον αέρα», θυμάται ο Σέρναν.

Τρία χρόνια νωρίτερα, ο κόσμος είχε παρακολουθήσει με δέος το Απόλλων 11. Επειτα όμως από μία σειρά περαιτέρω επανδρωμένων αποστολών στη Σελήνη, είχε πια βαρεθεί. Οι αποστολές Απόλλων 18, 19 και 20 ακυρώθηκαν και αποφασίστηκε να είναι το Απόλλων 17 η τελευταία αποστολή – αν και φαίνεται πως αυτή η λεπτομέρεια ξεγλίστρησε από την προσοχή του αμερικανικού κοινού. Οταν το CBS διέκοψε τη σειρά Medical Center προκειμένου να δείξει την εκτόξευση του Απόλλων 17, στις 7 Δεκεμβρίου του 1972, το δίκτυο βομβαρδίστηκε από διαμαρτυρίες ενώ το NBC – αντί να δείξει τα τελευταία βήματα του Σέρναν στη Σελήνη επτά ημέρες αργότερα – επέλεξε να μεταδώσει σε επανάληψη το σόου του Τζίμι Κάρσον.

Ηταν ένα ταπεινωτικό τέλος για το πρόγραμμα Απόλλων. Είναι λοιπόν ειρωνικό που η επέτειος της προσελήνωσης του Απόλλων 17 θα συμπέσει με μία αποστολή που έχει σκοπό να αναγγείλει την επιστροφή του ανθρώπου στο φεγγάρι. Η κάψουλα Orion της μη επανδρωμένης αποστολής Αρτεμις 1 αναμένεται να επιστρέψει στη Γη, έπειτα από ένα 25ήμερο ταξίδι πέραν της τροχιάς της Σελήνης, στις 11 Δεκεμβρίου, την ημέρα ακριβώς που προσεληνώθηκαν στην Taurus-Littrow οι αστροναύτες του Απόλλων 17, πριν από 50 χρόνια. Αν όλα πάνε καλά, η αποστολή Αρτεμις 2 θα στείλει μία επανδρωμένη κάψουλα Orion σε πτήση κοντά στη Σελήνη το 2024, και η Αρτεμις 3 θα μεταφέρει και θα αφήσει την επόμενη χρονιά για 6,5 μέρες στην επιφάνεια του δορυφόρου της Γης την πρώτη γυναίκα και τον πρώτο μη λευκό αστροναύτη.

Σύμφωνα με αυτό το χρονοδιάγραμμα, ο άνθρωπος θα επιστρέφει στο φεγγάρι έπειτα από ένα κενό 53 χρόνων. Κατόπιν, θα ξεκινήσουν νέες αποστολές με στόχο τη δημιουργία του Lunar Gateway, ενός επανδρωμένου διαστημικού σταθμού σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη, καθώς και ενός μόνιμου επιστημονικού φυλακίου στην επιφάνεια. Θα ξεκινήσει επίσης μια προσπάθεια αποστολής ανθρώπων στον Αρη από τη Σελήνη. Πρέπει όμως να δίνουμε τόσο μεγάλη έμφαση στην εγκατάσταση ανθρώπων στο φεγγάρι; Και αν ναι, πώς μπορούμε να δικαιολογήσουμε το μεγάλο κόστος του εποικισμού του; Μήπως θα έπρεπε να στηριχτούμε καλύτερα στα ρομπότ για την εκμετάλλευση των πόρων του; Και τι ρόλο πρέπει να έχουν οι ιδιωτικές επιχειρήσεις στην αποστολή ανθρώπων στο Διάστημα; Τα ερωτήματα αυτά αποκαλύπτουν σημαντικούς διχασμούς μεταξύ των επιστημόνων. Κάποιοι τάσσονται υπέρ των ρομποτικών αποστολών. Και άλλοι πιστεύουν πως η επιστροφή μας στο φεγγάρι μπορεί να αποδειχθεί αναζωογονητική για την ανθρωπότητα.

Ο Ρόμπιν Μακί είναι συντάκτης επιστημονικών θεμάτων του «Observer».