29η Νοεμβρίου 1964. Οταν η Εθνική απογειώθηκε

Νοέµβριος, ο μήνας που κιτρινίζουν τα δένδρα, το καλοκαιράκι μοιάζει μακρινή ανάμνηση και πάντα το φάρμακο στην αναπόφευκτη μελαγχολία, τα πάρτι… Και ήταν ο μήνας των μουσικών κατ’ οίκον συναντήσεων, με κυρίαρχα τα μπλουζ. Εκείνο το λίκνισμα που πάντα αναρωτιόμασταν γιατί το χορεύουμε όρθιοι… Νοέμβρη, λοιπόν, με τα πάρτι του Μιχάλη, της Μαρίας, της Κατερίνας, του Ανδρέα… εντάξει και παρατάξει. Ομως ο μεγάλος καημός, πάνω από τα τουίστ, τις μπόσα-νόβες, ήταν το βαλς, που θα απολαμβάναμε την τελευταία Κυριακή του Νοέμβρη στο γήπεδο της Λεωφόρου.

Θες το Βαλκανικό του Ολυμπιακού, θες το 2-1 στη Σάντος, πάνω απ’ όλα όμως το πρωτοποριακό ποδόσφαιρο που έφερε ο Μπόμπεκ στον Παναθηναϊκό, το 4-3-3. Αλλη γνώση, άλλη μπάλα, η ομάδα πάνω-κάτω, αποτέλεσμα μια πορεία αήττητη για τον Παναθηναϊκό.

Ολα τα παραπάνω ήταν μαγνήτης για την πρώτη δοκιμασία μιας άλλης εθνικής ομάδας. Ηδη κάποια φιλικά με Βούλγαρους, Ισραηλίτες, Ούγγρους, μας δίνουν μια άλλη γεύση. Απέναντί μας όμως μια εθνική ομάδα φόβητρο. Από το 1906 στη Μεσοολυμπιάδα, όταν ο Κωνσταντίνος πίεσε τον πατέρα του να προσκληθεί μαζί με την ολυμπιακή ομάδα της Δανίας και η ποδοσφαιρική τους ομάδα. Τι το θέλαμε; Γελοιοποίηση τσαρουχάτη. Εννέα γκολ φάγαμε στο πρώτο ημίχρονο… Κατακόκκινοι οι Γκλίξμπουργκ πατήρ και υιός αποχώρησαν. Το δεύτερο ημίχρονο ουδέποτε πραγματοποιήθηκε.

Αυτή ήταν η πρώτη ψυχρολουσία. Σαράντα πέντε χρόνια μετά, στους προκριματικούς για τους Ολυμπιακούς του 1952 στο Τάμπερε, η πρώτη αξιοπρεπής Εθνική Ελλάδας, με τερματοφύλακα τον έλληνα Ζαμόρα, όπως χαρακτήρισαν τον νεαρό Νίκο Πεντζαρόπουλο η «Εκίπ», η ιταλική «Μεσατζέρο» και ο τίτλος της αθηναϊκής «Ηχώ» – «Ηρωας του Τάμπερε» – βγαλμένος από τον θαυμασμό του Αθανάσιου Σέμπου -πατριάρχη της αθλητογραφίας και εκδότη της εφημερίδας -, έμεινε τίτλος τιμής για τον πλέον ταλαντούχο έλληνα γκολκίπερ… Χάσαμε 2-1, αλλά μπορούσε να είχαμε γνωρίσει συντριβή.

Μια από τα ίδια οκτώ χρόνια αργότερα, όπου σε φιλικό αγώνα χάσαμε 7-2. Τέσσερα γκολ μας έβαλε ο μεγάλος Γιανς Πέτερ Νίλσεν. Ηταν η τραγική τετραετία της επτάρας… Επτά γκολ από την Ισπανία, άλλα τόσα από τη Γαλλία. Ασε τις ταπεινώσεις στα Μουντιάλ του 1958 στη Στοκχόλμη και του 1962 στη Χιλή…

Ολα αυτά με έναν περίεργο τρόπο έμοιαζαν χθες, πολύ μακρινά. Και η εθνική ομάδα ολότελα παραχωμένη στα χρονοντούλαπα, τώρα έμοιαζε άλλη, καινούργια, υπολογίσιμη… Με ένα τέτοιο συναίσθημα πληρότητας φθάσαμε στη Λεωφόρο. Το γήπεδο τίγκα, πρώτη φορά εισιτήρια της Εθνικής έγιναν μαγικά χαρτιά. Δώσαμε κατοστάρικο, το χαρτζιλίκι για έναν μήνα, και ούτε που το σκεφτήκαμε.

Τελευταία Κυριακή του Νοέμβρη και ο καιρός αλανιάρης. Το πρωί μουντός, το απόγευμα χαρά Θεού. 25.000 κόσμος και ο ενθουσιασμός σωματειακός… Και η αλήθεια είναι πως η Δανία μας είχε επανειλημμένα ματώσει. Ιδιαίτερα ο Βίκινγκ σέντερ-φορ της, ο διαβόητος Γιανς Πέτερ Νίλσεν, και κοντά του ο Μπεργκ, ο Μάντσεν. Οσο για την Ελλάδα, με καλά αφομοιωμένο το 4-2-4 με τον Βαλλιάνο κάτω από τα δοκάρια, με Παπουλίδη και Λουκανίδη στο κέντρο της άμυνας, Δομάζο και Σκευοφύλακα στα χαφ, τον Παπαϊωάννου σαν το ελάφι να ανεβοκατεβαίνει από αριστερά, τον Γιώργο Σιδέρη στη θέση του πάντσερ στην καρδιά της επίθεσης και τον Ανδρέα Παπαεμμανουήλ έξω δεξιά.

Στην άµυνα τα θηρία: ο Τάκης Παπουλίδης, με 11 δευτερόλεπτα στα εκατό μέτρα και 1,85 ύψος δράκος στο κέντρο της άμυνας, κοντά τους ο Αριστείδης Καμάρας που έβγαινε συνέχεια έξω δεξιά, ο Γιώργος Ανδρέου, ο Ντίλιγκερ, και ο σκόρερ της προ διετίας συντριβής 7-2 από τη Δανία ο Τάκης Λουκανίδης με δικά του τα 2 γκολ…

Οµολογώ ούτε στιγμή δεν πέρασε απ’ το μυαλό μας εκείνη η προ διετίας συντριβή. Και στα αποδυτήρια ο 24χρονος Μίμης Δομάζος, φορώντας το περιβραχιόνιο του αρχηγού, κοίταξε στα μάτια τον Σιδέρη και του είπε «Γιώργαρε, θα σου δώσω πέντε γκολ. Βάλε τουλάχιστον τα δύο. Σήμερα πάμε για νίκη…». Και πέρασε καλώδιο στις εξέδρες αυτή η σιγουριά. Και με την ανάκρουση του Εθνικού Υμνου 20.000 θεατές τραγουδούσαν… Δακρυσμένος ο γέρος μου με κοιτάει και μου λέει «Σήμερα κερδίζουμε…». Και έτσι έγινε!

Πενήντα χρόνια, με την εξαίρεση του Παγκοσμίου της Βέρνης, είχαμε χορτάσει ήττες και αποκλεισμούς. Η ομάδα της επτάρας… Αυτός ήταν ο τίτλος που κουβάλαγε η Εθνική στην περίοδο 1956-62. Ολα αυτά χάθηκαν σαν το κακό όνειρο, όταν ξεδιπλώθηκε μια άλλη Εθνική. Κοντρόλ, ταχύτητα, οι ευκαιρίες η μία μετά την άλλη, δυο κανονιές του Παπαεμμανουήλ, στράβωσαν τα δάχτυλα του Δανού. Στη δεύτερη έβαλε μικρό νάρθηκα. Και στο 23′ η μαγική μπαλιά του Δομάζου έδωσε την ευκαιρία εν κινήσει στον Σιδέρη να στείλει… αδιάβαστο τον δανό γκολκίπερ. Αυτό που είδα δεν το πίστευα, αγκαλιά τον πήγε ο κοντός τον «Φόντακα» στη σέντρα.

Με το ξεκίνηµα του δεύτερου ημίχρονου, με μια προσωπική επέλαση, ένα ξέφρενο εικοσιπεντάρι και αδειάζοντας τρεις Δανούς, ο Σιδέρης ξετινάζει τα δίχτυα. Εκεί αγριεύουν οι Δανοί. Ενα μπέρδεμα στα σέντερ μπακ και ο κοκκινοτρίχης ο Μπεργκ στο 60′ και ο ταχύτατος Μάτσεν στο 72′ οδηγούν το σκορ 2-2. Παρά την πίεση καμία αγωνία. Ενα μαγικό 1-2 του Παπαϊωάννου με τον Σκευοφύλακα δύο λεπτά αργότερα, και ένα αριστερό βολέ του Μίμαρου με τη μια από μπαλιά του κοντού στο 84′, μας έστειλαν 25.000 νοματαίους στον Παράδεισο….

Από τη Λεωφόρο στο Αλκαζάρ, στον σταθμό Λαρίσης, πρέπει να κάναμε τη διαδρομή σε δυόμισι ώρες… Κάθε διακόσια μέτρα και πηγαδάκι για κουβέντα, για μπιρίτσα, για σουβλάκι, ακόμα και για τάβλι… Μία διαδρομή που κανείς δεν ήθελε να τελειώσει. Εκείνο το απόγευμα καταλάβαμε ότι το ελληνικό ποδόσφαιρο υπάρχει. Δεν είναι παρίας, ούτε ο παρακατιανός του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου. Δέκα μέρες αργότερα, με τον Λάκη στον πάγκο, βίδωνε τους σκληροτράχηλους Ουαλούς μέσα στη Λεωφόρο με 2-0. Μια κεφαλιά του Δομάζου και μια κανονιά του Παπαεμμανουήλ στο 47΄, έστειλαν στο καναβάτσο τους Ουαλούς.

Προπονητής τους ο Ντέιβιντ Μπόουεν που μια δεκαετία τον ήθελε μετά ο Γουλανδρής στον μεγάλο Ολυμπιακό των τριών πρωταθλημάτων το 1973. Τερματοφύλακας ο αληταράς ο Γκάρι Σπρέι, που κάθε λίγο και λιγάκι τιμωρείτο για πειθαρχικά παραπτώματα… και που έλεγαν οι Βρετανοί πως αν δεν κουβάλαγε αυτόν τον χαρακτήρα δεν θα υπήρχε Μπανκς… Δεν ξέρω πόση αλήθεια κρύβει αυτό το λεγόμενο, αλλά είναι γεγονός ότι στο παιχνίδι της Λεωφόρου βγήκε στο β’ ημίχρονο με μια πετσέτα που έκρυβε ένα πακέτο τσιγάρα στο χέρι.

Και µπορεί στους προκριματικούς για το Παγκόσμιο του Λονδίνου του 1966 να μην τα καταφέραμε – χάσαμε από την Ουαλία 4-1 στο Κάρντιφ -, στο Νίνιαν Παρκ στις 17 του Μάρτη του 1965, μπροστά σε 30.000 κόσμο σε ένα γήπεδο με μισό μέτρο λάσπη, στο τέλος του αγώνα ο Παπαϊωάννου, που ήταν και ο σκόρερ και μάλιστα στο ξεκίνημα (στο τρίτο λεπτό), λέει αστειευόμενος: «Ζύγισα από περιέργεια τις κάλτσες μου μετά τον αγώνα. Ζυγίζανε 3 κιλά η κάθε μία…».

Μια εβδοµάδα µετά, στο Στάδιο Λένιν στη Μόσχα, παρουσία 100.000 φιλάθλων, ο Δομάζος, ο Σιδέρης, ο Παπαϊωάννου, η μοναδική εκείνη ποδοσφαιρική σύνθεση που θα πορευτεί μια οκταετία ακόμα μαζί, αντιμετώπισε την ΕΣΣΔ του Γιασίν, του Πονομαριέφ, του Μετρεβέλι, του Ιβάνοφ, του Καζάκοφ, και μέχρι το 75′ πηγαίνουν χεράκι-χεράκι 1-1 μετά από βολέ στο 60′ του Παπαϊωάννου, και με εκτελέσεις του Καζάκοφ και του Ιβάνοφ στο 84′ «χάθηκε η ευκαιρία», όπως μου έλεγε 30 χρόνια μετά ο «Φόντακας» ο Γιώργος Σιδέρης, «να τους κερδίσουμε μέσα στο Λένιν». Γιατί έχασε δυο μεγάλες ευκαιρίες: τη μια την κράτησε ο αγριόγατος ο Γιασίν και στην άλλη βρήκε δοκάρι…

Δεν πήγαµε τελικά στο Λονδίνο, όπως 5 χρόνια αργότερα, ώριμη αυτή η υπερομάδα, με Κούδα, Μποτίνο, Χάιτα και Δέδε, πρόδωσε τον εαυτό της και δεν πήγε στο κορυφαίο Παγκόσμιο όλων των εποχών, στο Παγκόσμιο του Μεξικού… Ομως, εκείνη την Κυριακή, στις 29 Νοεμβρίου του 1964, η Εθνική Ελλάδας άνοιξε τα φτερά της. Και μέχρι σήμερα αισθάνομαι ευτυχής, γιατί έζησα εκείνη την απογείωση…