Τι πρέπει να κάνει ο Λούλα

Η νίκη του πρώην προέδρου της Βραζιλίας Λούις Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα επί του απερχόμενου προέδρου Ζαΐρ Μπολσονάρο στέλνει ένα ισχυρό μήνυμα στον υπόλοιπο κόσμο. Παρότι κέρδισε οριακά, ο Λούλα κατάφερε να οικοδομήσει μια ευρεία δημοκρατική συμμαχία που εκτείνεται από την Ακροαριστερά μέχρι την Κεντροδεξιά.

Αντιμέτωπος με μια βαθιά διχασμένη χώρα, δίνει τώρα τον τόνο για την τετραετή θητεία που θα ξεκινήσει τον Ιανουάριο του 2023. Στην επινίκια ομιλία του υποσχέθηκε να εγκαθιδρύσει μια πολιτική, συμπεριληπτική, συμφιλιωτική και πράσινη κυβέρνηση. Ας μην αυταπατόμαστε: ο Λούλα θα αντιμετωπίσει ισχυρούς αντίθετους ανέμους. Παρότι οι καταδίκες του ακυρώθηκαν, πολλοί Βραζιλιάνοι είναι έξαλλοι που ένας άνθρωπος ο οποίος είχε εμπλακεί σε σκάνδαλα διαφθοράς επιστρέφει στην προεδρία. Ο Λούλα θα έχει επίσης να αντιμετωπίσει ένα σημαντικό ακροδεξιό μπλοκ βουλευτών, τρομακτικές οικονομικές προκλήσεις καθώς και τον πολιτισμικό πόλεμο που έχουν εξαπολύσει ο Μπολσονάρο και οι φανατικοί υποστηρικτές του.

Παρ’ όλα αυτά, έχει μια ευκαιρία να γίνει ένας σπουδαίος πρόεδρος και με τρόπους που θα ξεπεράσουν τα όσα πέτυχε στη διάρκεια της πολύ λαοφιλούς πρώτης προεδρίας του, από το 2003 έως το 2010. Θα πρέπει να προτείνει ένα σχέδιο που θα δίνει έμφαση σε τέσσερις βασικές προτεραιότητες.

Κατ’ αρχάς, ο Λούλα πρέπει να προωθήσει τη Βραζιλία ως πράσινη υπερδύναμη και παγκόσμια ηγέτιδα στη μετάβαση σε μια οικονομία με ουδετερότητα άνθρακα. Σπίτι ενός 60% των τροπικών δασών του κόσμου, ενός 20% του γλυκού νερού του και τουλάχιστον 10% της βιοποικιλότητας του πλανήτη, η Βραζιλία μπορεί κάλλιστα να αναλάβει ηγετικό περιβαλλοντικό ρόλο. Ομως τόσο ο δημόσιος όσο και ο ιδιωτικός τομέας θα πρέπει να εγκαταλείψουν το business as usual και να εκμεταλλευτούν τις ευκαιρίες που προσφέρει η παγκόσμια πράσινη και πορτοκαλί (δημιουργική) οικονομία. Εξίσου σημαντικό, η αποψίλωση πρέπει να τερματιστεί, ειδικά στον Αμαζόνιο, όπου ένα 94% των δραστηριοτήτων αυτών συμβαίνουν παράνομα.

Δεύτερον, ο Λούλα πρέπει να προωθήσει τη συμφιλίωση και τη συνύπαρξη στο εσωτερικό. Οπως σημείωσε στην επινίκια ομιλία του, η πολιτική πόλωση έχει ενισχύσει τον κίνδυνο της βίας. Η νέα κυβέρνηση θα πρέπει να καλλιεργήσει στενότερες συνεργασίες με την κοινωνία των πολιτών και τις μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες ώστε να αναχαιτίσει την παραπληροφόρηση και να διασφαλίσει τα ατομικά και ψηφιακά δικαιώματα.  Τρίτον, ο Λούλα πρέπει να αγωνιστεί ώστε να αναζωογονήσει παγκόσμιες πρωτοβουλίες για την καταπολέμηση της φτώχειας, της ανισότητας και της επισιτιστικής ανασφάλειας. Τέλος, πρέπει να αξιοποιήσει τη διεθνή αξιοπιστία της Βραζιλίας ώστε να ενθαρρύνει την πολυμερή δράση κατά των νέων παγκόσμιων κινδύνων. Χρειάζεται πολιτική και διπλωματική ηγεσία ώστε να ενισχυθούν εύθραυστοι κανόνες που απαγορεύουν τα όπλα μαζικής καταστροφής, να περιοριστούν οι κίνδυνοι που συνδέονται με τις νέες τεχνολογίες και να κινητοποιηθούν επενδύσεις σε προσπάθειες μετριασμού και προσαρμογής σε σχέση με το κλίμα – ιδιαίτερα στις χώρες που κινδυνεύουν να πληρώσουν το βαρύτερο τίμημα εξαιτίας της ανόδου της παγκόσμιας θερμοκρασίας κι ας είναι οι λιγότερο υπεύθυνες για αυτή.

Παρότι η νέα κυβέρνηση της Βραζιλίας πρέπει να αντιμετωπίσει τις εσωτερικές προκλήσεις της, μπορεί και πρέπει να ηγηθεί της προσπάθειας εναντίον αυτών των συστημικών, διασυνδεδεμένων παγκόσμιων κινδύνων. Ο κόσμος χρειάζεται τη φωνή της Βραζιλίας, που σημαίνει ότι η Βραζιλία πρέπει τώρα να βγει από τις σκιές των τελευταίων τεσσάρων χρόνων.

H Ιλόνα Ζαμπό, συνιδρύτρια και πρόεδρος του Ινστιτούτου Igarapé, είναι μέλος της Συμβουλευτικής Επιτροπής του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για την Αποτελεσματική Πολυμέρεια