«Ε, με μη-διάλογο, δεν γίνεται»

Βασική προϋπόθεση για την ανάπτυξη αποτελεσματικής εξωτερικής πολιτικής είναι μια χώρα «να γνωρίζει τι θέλει» και όχι μόνον «τι δεν θέλει». Η Ελλάδα εξακολουθεί δυστυχώς να γνωρίζει μόνον «τι δεν θέλει» όσον αφορά στο περιεχόμενο της πολιτικής της στάσης απέναντι στις εξελίξεις στη γειτονική Λιβύη. Πράγματι, απέναντι στο εξαιρετικά ρευστό, εάν όχι χαοτικό, πολιτικό περιβάλλον της Λιβύης η ελληνική εξωτερική πολιτική αναπτύχθηκε «εξ ανάγκης» και συνεχίζει να αναπτύσσεται με «μονοθεματική» στόχευση τον περιορισμό ή την ακύρωση των τετελεσμένων που δημιούργησε η παράνομη συμπεριφορά της Τουρκίας^. αρχικά το Τουρκο-Λιβυκό Μνημόνιο στρατιωτικής συνεργασίας και η συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ τον Νοέμβριο 2019 και πιο πρόσφατα, τον περασμένο Οκτώβριο, το Μνημόνιο για τη διενέργεια εξόρυξης στην παράνομα οριοθετημένη ΑΟΖ.

Είναι προφανές γιατί με βάση την ακολουθούμενη «μονοθεματική» στρατηγική της Ελλάδας και λαμβάνοντας υπόψη τα περιορισμένα – σε σχέση κυρίως με την Τουρκία – μέσα άσκησης πολιτικής επιρροής στις εξελίξεις στη Λιβύη, η προώθηση των ελληνικών εθνικών συμφερόντων μπορεί να επιτευχθεί μόνον μέσω της προσέγγισης και του διαλόγου και όχι μέσω της σύγκρουσης και του μη-διαλόγου με την μη αναγνωρισμένη από την Ελλάδα, αλλά αναγνωρισμένη από τον ΟΗΕ και την Ευρωπαϊκή Ενωση, μεταβατική/υπηρεσιακή – μέχρι τη διεξαγωγή των εκλογών – κυβέρνηση της Λιβύης στην Τρίπολη.

Και όμως στην πρόσφατη – «υβριδικού» χαρακτήρα, καθώς συνδύαζε στοιχεία επίσημης και ανεπίσημης/«προσωπικής» διπλωματίας – επίσκεψη του έλληνα ΥΠΕΞ στην Τρίπολη (καθ’ οδόν προς την παράλληλη δομή εξουσίας στην Ανατολική Λιβύη) επελέγη η οδός του μη-διαλόγου με την ομόλογό του και εκπρόσωπο της προσωρινής κυβέρνησης της Λιβύης. Πέραν της ευκαιρίας που προσέφερε στην τελευταία να διαμαρτυρηθεί στην ΕΕ για τη στάση του ΥΠΕΞ ενός κράτους – μέλους της, η επιλογή του μη-διαλόγου από την ελληνική πλευρά είναι μάλλον βέβαιο ότι θα οδηγήσει σε περαιτέρω ενδυνάμωση – αντί για αποδυνάμωση όπως θα επιθυμούσε – του ήδη σφικτού εναγκαλισμού της λίβυας ΥΠΕΞ αλλά και της κυβέρνησής της με την Τουρκία ενώ παράλληλα αναμένεται να «ρίξει νερό στον μύλο» του επιχειρήματος της Τουρκίας προς τη διεθνή κοινότητα περί αδιαλλαξίας, μη-σεβασμού και κυρίως άρνησης διαλόγου της Ελλάδας με τις χώρες της περιοχής.

Ακόμα χειρότερα, η παρούσα μεταβατική κυβέρνηση στη Λιβύη, πιεζόμενη ή/και εκβιαζόμενη από την Τουρκία και ενώ έχει καταστεί απομονωμένη ή/και διάκειται εχθρικά απέναντι στην Ελλάδα, μπορεί ευκολότερα να «ενδώσει» στην παραχώρηση στην Τουρκία θαλάσσιων «οικοπέδων» νοτίως της Κρήτης και εντός της δυνητικής ελληνικής ΑΟΖ. Και τούτο ακόμα και αν προκηρυχθούν εκλογές στη Λιβύη και παρά την επισήμανση του ΣΑ του ΟΗΕ για την τήρηση του άρθρου 6 του «Φόρουμ Πολιτικού Διαλόγου της Λιβύης», όπου γίνεται σαφές ότι η προσωρινή κυβέρνηση δεν έχει το δικαίωμα να συνάπτει συμφωνίες που μακροπρόθεσμα δεσμεύουν τη χώρα.

Η Ελλάδα πρέπει άμεσα να διορθώσει τη – μάλλον θυμική και όχι συνειδητή, αλλά πάντως αχρείαστη και λανθασμένη – πολιτική επιλογή του μη-διαλόγου με τη σημερινή μεταβατική κυβέρνηση της Λιβύης περιορίζοντας έτσι την περαιτέρω επιρροή της Τουρκίας στις εξελίξεις στη Λιβύη αλλά και στην ευρύτερη περιοχή.

Ο Παναγιώτης Τσάκωνας είναι καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και επικεφαλής του προγράμματος ασφάλειας στο ΕΛΙΑΜΕΠ