Το όλον και το μέρος ή το μέρος ως όλον

Είμαι βέβαιος ότι θα έχετε διαπιστώσει κι εσείς ότι περίπου μία φορά την εβδομάδα κάποιοι αορίστως αναφερόμενοι ως φοιτητικοί σύλλογοι ή κάτι τέτοιο καλούν σε «πανεκπαιδευτικό» συλλαλητήριο. Επίσης, είμαι βέβαιος ότι θα έχετε βρεθεί στη δυσάρεστη θέση να αδυνατείτε να φθάσετε στον προορισμό σας λόγω ενός από αυτά τα «συλλαλητήρια». Αν μάλιστα έχει τύχει να παρακολουθήσετε από κοντά ένα τέτοιο συλλαλητήριο, θα έχετε διαπιστώσει ότι η συμμετοχή δεν ξεπερνά ποτέ τα 500 άτομα. Αντε, να φανώ κουβαρντάς, να πω τα 1.000. Με άλλα λόγια, με δεδομένο ότι η εκπαιδευτική κοινότητα (δάσκαλοι, καθηγητές μέσης και ανώτατης εκπαίδευσης, διοικητικοί, φοιτητές ΑΕΙ, σπουδαστές διαφόρων σχολών και κολεγίων, μαθητές Λυκείου, κ.λπ.) θα πρέπει να περιλαμβάνει, με πρόχειρους υπολογισμούς, περίπου 800.000 άτομα, στο συλλαλητήριο μετέχει περίπου… ένα στα χίλια από τα μέλη της. Και όμως, αυτοί οι 500-1.000, και μάλιστα κατά κανόνα λίγο-πολύ οι ίδιοι, αυτοαποκαλούνται «πανεκπαιδευτικό συλλαλητήριο».

Επίσης, θα έχετε ακούσει, είμαι βέβαιος, εκπροσώπους των κομμουνιστικών και κομμουνιστογενών κομμάτων να λένε, για παράδειγμα: «Η κινητοποίηση των αγροτών του Θεσσαλικού κάμπου…» ή «Νέες κινητοποιήσεις ετοιμάζουν οι συνταξιούχοι». Εννοείται βέβαια ότι ο Θεσσαλικός κάμπος έχει ενδεχομένως 200.000 αγρότες (δεν έχω πρόχειρους τους αριθμούς), ενώ αυτοί που έχουν κινητοποιηθεί, κλείνοντας ίσως κάποιον εθνικό δρόμο, δεν ξεπερνούν τους 200. Λίγο-πολύ, λοιπόν, πάντα η ίδια αναλογία: 1:1.000. Αλήθεια, τους άλλους 199.800 αγρότες του Θεσσαλικού κάμπου ποιος τούς ρώτησε αν θέλουν να μιλάει εξ ονόματός τους το α ή β κόμμα, η α ή β συνδικαλιστική παράταξη; Κανένας, βέβαια. Ομως, αυτά είναι λεπτομέρειες, όταν θεωρείς τον εαυτό σου και το κόμμα σου ενσαρκωτές των νόμων της Ιστορίας. Επίσης, όταν ακούτε ότι διαδήλωσαν «οι συνταξιούχοι», να ξέρετε ότι κατά κανόνα πρόκειται απλώς για τη… συνδικαλιστική παράταξη του ΚΚΕ στον χώρο των συνταξιούχων.

Στο κάτω κάτω, με επιστημονικά αλλά και πολιτικά κριτήρια, ακόμα και η λέξη «λαός» αποτελεί μια τεράστια αφαίρεση, εξαιρετικά βολική επειδή ακριβώς δεν λέει ουσιαστικά… τίποτα.  Υπάρχουν κοινωνικές τάξεις, κοινωνικές κατηγορίες, επαγγελματικές ομάδες, συνδικαλιστικές παρατάξεις, εξωραϊστικοί σύλλογοι, κάθε είδους «συλλογικότητες», που λένε και κάποιοι. Αυτά, ναι. Ομως, η λέξη «λαός» νομίζω ότι πια (κάποτε ίσως να είχε κάποιο νόημα) έχει γίνει ένα είδος μαγικής λέξης/εικόνας, στην οποία ο καθένας περιλαμβάνει όποιους και όσους θέλει, όποιους και όσους τον βολεύει. Ακόμα πιο τερατώδες είναι, μάλιστα, όταν κάποιος ισχυρίζεται ότι εκφράζει τον «λαό» (έτσι γενικά), ότι εκπροσωπεί τα «λαϊκά συμφέροντα» (έτσι γενικά). Κατά τα άλλα, η λέξη «λαός» παραμένει χρήσιμη αν κάποιος θέλει να βγάλει προεκλογικό λόγο (που κι αυτοί πάντως τείνουν να εκλείψουν). Μπορεί πάντα να αρχίσει με το πανηγυρικό «Λαέ, της/του…».

Επιδόρπιο

Η ουκρανική πόλη Λβιβ, για την οποία συχνά ακούμε στις μέρες μας, λεγόταν Λβοφ, όταν την είχαν οι Ρώσοι, Λβουφ,  όταν την είχαν οι Πολωνοί, Λεμβέργη (Lemberg), όταν την είχαν οι Αψβούργοι. Μάλιστα στα ελληνικά είχε περάσει ως Λεόπολις ή Λεοντόπολις.