Ελληνοαυστριακή «συμμαχία» στα ίχνη {LF}του ναού του Ποσειδώνα

Στα ίχνη του ναού του Κυανοχαίτη Ποσειδώνα, στον οποίο κάθε χρόνο θυσιάζονταν εννέα κατάμαυροι ταύροι – όσες και οι πόλεις της αμφικτυονίας της Τριφυλίας – βρίσκεται η αρχαιολογική σκαπάνη στη θέση Κλειδί, κάτω από την ακρόπολη του Σαμικού, στην περιοχή βόρεια της λιμνοθάλασσας Καϊάφα στη δυτική ακτή της Πελοποννήσου.

Ενώπιον ενός κτιρίου μήκους τουλάχιστον 28 μ., το οποίο διέθετε δύο εσωτερικές αίθουσες, καθώς επίσης πρόναο και οπισθόδομο (ή άδυτο) εκτιμούν ότι βρίσκονται οι αρχαιολόγοι, καθώς από την πρώτη κιόλας ανασκαφική περίοδο, που ολοκληρώθηκε στο τέλος Σεπτεμβρίου, αποκάλυψαν τμήμα θεμελίωσης ενός μεγάλου κτιρίου πλάτους 9,40 μ., του οποίου οι τοίχοι έχουν πλάτος 0,80 μ. Το συμπέρασμα για την τελική διάσταση του κτιρίου προκύπτει από τον συνδυασμό των ενδείξεων της γεωφυσικής έρευνας που είχε προηγηθεί ήδη από το 2017 και των ανασκαφικών δεδομένων και η συνολική εικόνα τους οδηγεί στο συμπέρασμα ότι το επίμηκες ναόσχημο κτήριο πιθανότατα ανήκε στο ιερό του Ποσειδώνα και ίσως να ταυτίζεται με τον ναό του θεού.

Στο εσωτερικό του κτιρίου βρέθηκε μεγάλος αριθμός κεραμιδιών λακωνικού τύπου που σε συνδυασμό με την ανακάλυψη τμήματος  χαρακτηριστικού σκεύους με λατρευτική χρήση, ενός μαρμάρινου περιρραντηρίου που μιμείται χάλκινη λεκάνη, μαρτυρούν την ηλικία του κτιρίου στα αρχαϊκά χρόνια.

Στο εσωτερικό του ναού υπήρχε άγαλμα του θεού, ο οποίος απεικονιζόταν αγένειος και ακουμπούσε πάνω στην τρίαινά του, ενώ κατά τα πρότυπα του ξοάνου της Αθηνάς Παλλάδος στην Αθήνα, ο κορμός του γλυπτού «ντυνόταν» με ύφασμα από λινάρι και βαμβάκι το οποίο υφαίνονταν επί τούτου από νεαρές της περιοχής και μεταφερόταν σε πομπή. Την περίοδο που τελούνταν η ετήσια γιορτή του Ποσειδώνα κηρυσσόταν η Σάμιος εκεχειρία.

Νέες προοπτικές

Η ανακάλυψη αυτή προσδίδει, σύμφωνα με τους έλληνες και τους αυστριακούς αρχαιολόγους που ανασκάπτουν στην περιοχή νέες προοπτικές στην έρευνα της  πολιτικής και οικονομικής σημασίας της Αμφικτυονίας των τριφυλιακών πόλεων, κατά τον 6ο αιώνα π.Χ. Κι αυτό διότι το ιερό του Ποσειδώνα, που βρισκόταν στη χώρα των Καυκώνων στην Τριφυλία και ιδρύθηκε από Πελασγούς, αποτελούσε το κέντρο της θρησκευτικής και εθνικής τους ταυτότητας, ενώ κατείχε και ιδιαίτερη θέση στη μυθολογία αφού ήταν ο τόπος όπου κατέφυγαν ο Ατρέας (πατέρας του Αγαμέμνονα και του Μενέλαου) και ο Θυέστης (πατέρας του Αιγίσθου) όταν τους έδιωξε ο πατέρας τους, Πέλοπας από την Πίσα, ενώ πλάι στον ναό αποβιβάστηκε, σύμφωνα με την Οδύσσεια, και ο Τηλέμαχος ταξιδεύοντας από την Ιθάκη προς την Πύλο για να συναντήσει τον σοφό βασιλιά Νέστορα.

Το ερευνητικό πρόγραμμα που αποσκοπεί στον εντοπισμό του ιερού του Ποσειδώνα και του λιμανιού του Σαμικού αποτελεί συνεργασία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ηλείας, υπό τη διεύθυνση της δρ. Ερωφίλης Κόλλια, με την Αυστριακή Αρχαιολογική Σχολή στην Ελλάδα, υπό τη διεύθυνση της Δρ. Μπιργκίτα Εντερ και χρηματοδοτείται από το Ιδρυμα Γκέρντα Χένκελ και το Αυστριακό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο.