Τρέξε, τρέξε μικρούλη

Για γάλα δεν ήταν εκείνη η παλιά διαφήμιση με το τζινγκλάκι που έλεγε «Τρέξε, τρέξε μικρούλη, γίνε άντρας μικρούλη»; Και την οποία θυμάμαι κυρίως από την παρωδία της με τον Χάρρυ Κλυνν στον ρόλο του μικρούλη που έτρεχε; Ηταν στη δεκαετία του 1980, μάλλον προς το τέλος της, και στη ζωή μας είχε ήδη μπει το τζόκινγκ – λέξη που μου ξεφεύγει καμιά φορά μπροστά σε νεότερους και με κοιτάνε λες και είμαι ούφο. Πολύ αμερικάνικο μας φαινόταν, πολύ κοσμοπολίτικο, ταίριαζε πολύ και με τη μόδα της εποχής. Σορτσάκι, μπλουζάκι φλούο δεμένο κόμπο στη μέση, μπαντάνα για να μην πέφτουν τα μαλλιά στα μάτια και walkman στ’ αφτιά. Σέντραλ Παρκ τον είχαμε κάνει τον περιφερειακό του Λυκαβηττού. Μόδα ήταν στον απόηχο του αερόμπικ (όλο «καινούργιες» λέξεις σας έχω σήμερα) σε μια εποχή που ακόμη και η Ζωή Λάσκαρη (μια γυναίκα που δεν είχε κάνει ποτέ γυμναστική) είχε βγάλει δίσκο (άλλη «καινούργια» λέξη) με ασκήσεις αεροβικές.

Οι μόδες όμως πολύ εύκολα γίνονται μανίες (με την καλή έννοια) και οι μανίες εγκαθίστανται ως «θρησκείες». Και θεωρώ ότι το τρέξιμο (που δεν το λέμε πια τζόκινγκ) είναι ένα είδος σύγχρονης «θρησκείας». Δεν το λέω για κακό γιατί μόνο κακό δεν μπορεί να είναι κάτι που κάνει τους ανθρώπους να αισθανθούν καλύτερα, πάντως έχει όλα τα χαρακτηριστικά της «πίστης». Ο Κλασικός Μαραθώνιος της Αθήνας, για παράδειγμα, είναι ένα είδος «προσκυνήματος». Οσοι διαμαρτυρήθηκαν για το κλείσιμο της ταλαιπωρημένης πρωτεύουσας, θεωρήθηκαν, περίπου, ασεβείς. Στις χιλιάδες φωτογραφίες που κατέκλυσαν το Διαδίκτυο, οι δρομείς, ακόμη και της διαδρομής των πέντε χιλιομέτρων που είναι και αυτή με τις περισσότερες συμμετοχές, έχουν ένα attitude (όπως λέμε και στη Σύρο) προσκυνητή. Η επαναλαμβανόμενη φράση «τρέχω για καλό σκοπό» δείχνει κάποιον που, ενδόμυχα και ίσως ασυνείδητα, θεωρεί το τρέξιμο έναν τρόπο για να γίνει καλύτερος άνθρωπος – και αυτό ακούγεται κάπως μεσσιανικό. Οπως και το «σημασία έχει η συμμετοχή», έχει έναν συμβολισμό κάπως μεταφυσικό.

Η Σάρα Μπερνάρ έλεγε ότι το θέατρο είναι θρησκεία διότι «αν το πιστέψεις, μπορεί να σε σώσει». Και έχω ακούσει ανθρώπους που άρχισαν να τρέχουν στα σαράντα τους και στα πενήντα τους χρόνια να λένε ότι με το τρέξιμο άλλαξε η ζωή τους. Περίπου σαν να είδαν το «φως το αληθινό». Θα βιαζόμουν να αναλογιστώ πώς είναι δυνατόν να «σωθείς» από μια σωματική διαδικασία αλλά οι ερασιτέχνες δρομείς φίλοι μου μού λένε ότι αυτή η διαδικασία είναι και πνευματική και ψυχική. Για να το λένε, κάτι θα ξέρουν.

Ναι, αναγνωρίζω ότι μια σωματική άσκηση και, ακόμη περισσότερο μια σωματική δοκιμασία όπως είναι οι μεγάλες αποστάσεις, πέρα από την έκκριση ενδοφρινών που προκαλούν, μπορούν να ενδυναμώσουν και ψυχικά έναν άνθρωπο, να τον βοηθήσουν να ξεπεράσει προβλήματα υγείας. Το παράδειγμα της φετινής νικήτριας του Μαραθωνίου, της Βασιλικής Κωνσταντινοπούλου που είχε διαγνωσθεί με μυελώδες καρκίνωμα μόνο τον θαυμασμό και τον σεβασμό μας αξίζει. Τι γίνεται όμως με ανθρώπους που έχουν επίσης προβλήματα υγείας αλλά όχι το ψυχικό σθένος ή τη διάθεση να αθληθούν; Ας είμαστε λοιπόν λίγο πιο προσεκτικοί όταν παρουσιάζουμε «μονόδρομους» ως σωτηρία.

Με τα πόδια στην πλάτη

Για να ανακεφαλαιώσουμε κάπως. Η σωματική άσκηση είναι ανάγκη και, όπως λένε οι γιατροί, βασική προϋπόθεση υγείας. Το περπάτημα και το τρέξιμο είναι η πιο εύκολη από άποψη «πρόσβασης» και η πιο βολική άσκηση. Το ωφέλιμό της όμως σταματάει εκεί που αρχίζει η υπερβολή. Κι έχω ακούσει πολλές υπερβολές. Για καθημερινές διαδρομές 70 και 80 χιλιομέτρων, για ανθρώπους που, χωρίς να είναι αθλητές, θυσιάζουν τις διακοπές τους προκειμένου να συμμετάσχουν σε Μαραθώνιους ανά τον κόσμο. Ζηλεύω αυτούς που έχουν εντάξει την άσκηση και το τρέξιμο στην καθημερινότητά τους. Και είμαι επιφυλακτική απέναντι σε λαϊφσταϊλίστικες «θρησκείες».