Παγκόσμια συνεργασία και κλιματική αλλαγή

Η Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (Cop27) στην Αίγυπτο υπογραμμίζει την αυξανόμενη συναίνεση ότι η πολυμερής συνεργασία είναι απαραίτητη για την αποφυγή περιβαλλοντικής καταστροφής. Ομως, με τις γεωπολιτικές εντάσεις να αυξάνονται και τον ανταγωνισμό ΗΠΑ – Κίνας να θερμαίνεται, τέτοιες προσπάθειες φαίνονται καταδικασμένες να αποτύχουν, όπως και οι προηγούμενες προσπάθειες για προώθηση του παγκόσμιου συντονισμού για τα εμβόλια, το εμπόριο, την τεχνολογική καινοτομία και τη μακροοικονομική πολιτική. Τα καλά νέα είναι ότι η αντίληψη για ανάγκη συναίνεσης μπορεί να είναι λανθασμένη: Η έλλειψη πολυμερούς συνεργασίας δεν χρειάζεται να είναι μοιραία για την κλιματική αιτία. Τα υπάρχοντα πλαίσια διεθνούς συντονισμού είναι ούτως ή άλλως ξεπερασμένα και ο τεχνολογικός ανταγωνισμός, που τροφοδοτείται από τον νόμο για τη μείωση του πληθωρισμού (IRA) των Ηνωμένων Πολιτειών, μπορεί να αποδειχθεί πιο ισχυρός μοχλός καινοτομίας, διασφαλίζοντας ότι η καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής συνεχίζεται με γοργό ρυθμό.

Μέχρι στιγμής, το κύριο πλαίσιο για την προώθηση της πολυμερούς συνεργασίας για την κλιματική αλλαγή στηριζόταν στην αρχή του «μετρητά για περικοπές», σύμφωνα με την οποία οι ανεπτυγμένες χώρες προσφέρουν οικονομική βοήθεια για να πείσουν τις αναπτυσσόμενες χώρες να ξεκινήσουν φιλόδοξες προσπάθειες απαλλαγής από τον άνθρακα. Αλλά αυτή η προσέγγιση δεν είναι πλέον αξιόπιστη, δεδομένου ότι η διεθνής κοινότητα δεν έχει εκπληρώσει τις οικονομικές της δεσμεύσεις και δεν έχει δείξει σημάδια βελτίωσης.

Ακόμη χειρότερα, το παράδειγμα «μετρητά για περικοπές» βασίζεται σε δύο πρότυπα. Ενώ οι χώρες με χαμηλότερο εισόδημα καλούνται να μειώσουν τις εκπομπές ρύπων, οι πλούσιες χώρες αυξάνουν την εξάρτησή τους από τα ορυκτά καύσιμα, ιδιαίτερα μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Επιπλέον, ο προγραμματισμένος συνοριακός φόρος της Ευρωπαϊκής Ενωσης στις εισαγωγές έντασης άνθρακα θα τιμωρούσε αποτελεσματικά τις χώρες με χαμηλότερο εισόδημα στην Αφρική και αλλού, περιορίζοντας τη δική τους μετάβαση στην καθαρή ενέργεια. Ο μηχανισμός προσαρμογής των συνόρων της ΕΕ για τις εκπομπές άνθρακα ουσιαστικά υπονομεύει τις πολιτικές του ανεπτυγμένου κόσμου για τις φτωχότερες χώρες, καθιστώντας τον ισοδύναμο με τον κλιματικό ιμπεριαλισμό.

Ευτυχώς, οι ραγδαίες τεχνολογικές εξελίξεις έχουν μειώσει απότομα την τιμή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, φέρνοντας την απαλλαγή από τις ανθρακούχες πηγές σε οικονομική εμβέλεια.

Ωστόσο, δεδομένης της ανάγκης για τεράστιες επενδύσεις σε υποδομές ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και το ήδη αυξημένο κόστος αποθήκευσης, η μετάβαση σε μια καθαρά μηδενική οικονομία εξακολουθεί να μην είναι οικονομικά βιώσιμη. Δεδομένων των σημερινών γεωπολιτικών αντιπαλοτήτων, οι προσπάθειες για την ενίσχυση της πολυμερούς συνεργασίας για την κλιματική αλλαγή είναι πιθανό να είναι μάταιες. Αλλά η ανταγωνιστική τεχνολογική πρόοδος, ακόμη και αν προωθηθεί από προστατευτικές πολιτικές, θα μπορούσε να σώσει τον πλανήτη.

O Αρβιντ Σουμπραμανιάν είναι εταίρος στο Brown University και στο Center for Global Development.