Το κορίτσι του αυτοσαρκασμού

Πρώτα απ’ όλα γιατί «κορίτσι» μια γυναίκα που έφυγε σε ηλικία 78 ετών; Διότι αυτό ήταν η Μίνα Αδαμάκη. Ενας άνθρωπος που δεν έχασε, μέχρι το τέλος, την «πολυτέλεια» της έκπληξής της, που δεν συμφιλιώθηκε ποτέ με τα δεδομένα. Ενίοτε, μέχρι σουρεαλισμού. Σαν να ήταν από πάντα περιχαρακωμένη στον δικό της εφηβικό και κάπως μελαγχολικό κόσμο. Από εκείνες τις παραστάσεις με το Ελεύθερο Θέατρο (όπου την είχα πρωτοδεί) έως τη «Φαίδρα», σε σκηνοθεσία Μάνου Καρατζογιάννη, που ήταν η τελευταία της παράσταση. Χαρακτηριστικό που, αν έκανε κάποια άλλη, μη καλλιτεχνική δουλειά, ίσως και να ήταν ανασταλτικό. Εχω την εντύπωση όμως ότι αυτό ακριβώς το στοιχείο έδινε στην ηθοποιό Αδαμάκη την ιδιαιτερότητά της.

Τέλειωσε τη σχολή του Θεάτρου Τέχνης, έπαιξε (μεταξύ άλλων) Πιραντέλο, Ιονέσκο, Μαριβό, σκηνοθέτησε εξαιρετικά την «Προδοσία» του Πίντερ, θυμάμαι πόσο με είχε συγκινήσει πριν από λίγα χρόνια στο «Κέικ» του Βασίλη Χατζηγιαννίδη στην Πειραματική Σκηνή του Εθνικού. Αν είχε κάνει μόνο αυτά και ακόμη περισσότερα, θα ήταν απλώς μια πολύ καλή ηθοποιός. Και με αφορμή την απώλειά της, διάβαζα αυτές τις μέρες κάτι ψηλομύτικα, ότι τάχα την αδικούμε με το να αναφερόμαστε κυρίως στις «Τρεις Χάριτες» και στο Ελεύθερο Θέατρο αφού έχει παίξει σε τόσα έργα του κλασικού ρεπερτορίου. Πόσο κλισέ και πόσο μακριά από την ουσία. Λες και δεν ξέρουμε ότι πολύ καλοί ηθοποιοί «απελευθερώνουν» κάτω από ειδικές συνθήκες την εξαιρετικότητά τους. Για τη Μίνα Αδαμάκη αυτό συνέβη με το Ελεύθερο Θέατρο του οποίου ήταν ιδρυτικό μέλος. Και με τις «Τρεις Χάριτες» που θεωρώ, κατά κάποιον τρόπο, συνέχειά του.

Το Ελεύθερο Θέατρο ιδρύθηκε ντάλα δικτατορία. Είχα την τύχη να το προλάβω όταν ακόμα έπαιζε στο Αλσος Παγκρατίου. Εκεί πρωτοείδα τη Μίνα Αδαμάκη. Και αμέσως διαισθάνθηκα (δεν είχα ακόμη τα γνωστικά μέσα για να το συνειδητοποιήσω) την ιδαιτερότητά της. Μπορούσε να αθωώνει, να απενοχοποιεί τα κείμενα και τις ατάκες της. Δεν θα μπορούσα να φανταστώ το 1978 (ή μήπως ήταν 1979;) να παραφράζει κάποια επί σκηνής το «Μαραμπού και Πούσι» του Καββαδία (φαντάζεστε πώς) και να ακούγεται τόσο αθώο, σαν ένα παιδί που έκανε λάθος στον συλλαβισμό και λέει κάτι χωρίς να ξέρει τι ακριβώς σημαίνει. Ηταν ίσως αυτός ο τρόπος που, όταν εκστόμιζε τις «κακές» λέξεις κοιτούσε καταπρόσωπα το κοινό ανοιγοκλείνοντας τα ματάκια της σαν τις παλιές πορσελάνινες κούκλες, σαν να εκπλήσσονταν και η ίδια με αυτά που έλεγε.

Τη θυμάμαι, το 1983, στο «Σώσε» του Μάικλ Φρέιν σε σκηνοθεσία Ανδρέα Βουτσινά, την πρώτη παράσταση της Ελεύθερης Σκηνής (έτσι μετονομάστηκε το Ελεύθερο Θέατρο) που δεν ήταν επιθεώρηση. Υποδυόταν μια «εύκολη» και σε όλη, σχεδόν, την παράσταση κυκλοφορούσε με ένα κοντό κομπινεζόν. Ο τρόπος που τσαλάκωνε τον εαυτό της (όχι για τα μάτια του κοινού, πρωτίστως για τον εαυτό της) ήταν μοναδικός, ανέβαζε τον ρόλο σε άλλο επίπεδο. Κάτι που δεν κατάφερε καμία άλλη από τις καλές ηθοποιούς που έπαιξαν τον ίδιο χαρακτήρα σε μεταγενέστερες παραστάσεις. Και νομίζω ότι ελάχιστοι (δεν μου έρχεται κανένας τώρα αλλά το πιθανότερο είναι να υπάρχουν) από τους νεότερους ηθοποιούς το καταφέρνουν. Ισως διότι παίρνουν πολύ στα σοβαρά τον εαυτό τους αντί να παίρνουν πολύ στα σοβαρά τη δουλειά τους. Οπως έκανε η Μίνα Αδαμάκη.

Ειρήνη Χαρίτου

Ναι, θεωρώ πολύ σημαντική τη συμμετοχή της Μίνας Αδαμάκη στις «Τρεις Χάριτες» των Ρέππα – Παπαθανασίου διότι θεωρώ πολύ σημαντικές τις «Τρεις Χάριτες». Ηταν, κατά τη γνώμη μου, το πρώτο σίριαλ που μετέφερε στην τηλεόραση το χιούμορ και τη γλώσσα του Ελεύθερου Θεάτρου. Που σημαίνει ότι τα μπόλιασε σε όλη την Ελλάδα. Και η γλώσσα των «παιδιών του Ελεύθερου» διαμόρφωσε μια ολόκληρη «σχολή» στην οποία στηρίχθηκαν όχι μόνο τα πετυχημένα σίριαλ της πρώτης περιόδου της ιδιωτικής τηλεόρασης αλλά και τα περιοδικά της δεκαετίας του 1990. Μην πω ότι δίνουν δουλειά ακόμη. Και στην τελική, η γλώσσα του χιούμορ και της σάτιρας παράγουν ήθος.