Οσο περισσότερο ψωνίζουν οι καταναλωτές τόσο θα πέφτουν οι τιμές

Το (πρώτο) «καλάθι του νοικοκυριού» την Τετάρτη 2 Νοεμβρίου «έσβησε» στα εκατοντάδες προϊόντα που περιελάμβανε τις συνέπειες του πληθωρισμού ενός και, σε πολλές περιπτώσεις, δύο μηνών και με το «καλημέρα» ενέτεινε τον ανταγωνισμό στα σουπερμάρκετ καθώς σε μόλις 48 ώρες δύο αλυσίδες προχώρησαν σε μείωση τιμών σε βασικά προϊόντα του καλαθιού τους.

Το (δεύτερο) «καλάθι του νοικοκυριού» την Τετάρτη 9 Νοεμβρίου έφερε περαιτέρω μειώσεις σε 101 από τα 644 προϊόντα που παρέμειναν στο καλάθι από την πρώτη εβδομάδα (πρόκειται για το ίδιο προϊόν και την ίδια συσκευασία). Στα 541 οι τιμές διατηρήθηκαν σταθερές και μόλις σε 2 από τα 644 προϊόντα καταγράφηκαν αυξήσεις από μία αλυσίδα, η οποία προχώρησε όμως σε μεγάλες μειώσεις σε όλα τα άλλα προϊόντα στο καλάθι της. Σε άλλα 150 προϊόντα που εντάχθηκαν στο «καλάθι» 2.0 οι τιμές είναι πάρα πολύ καλές.

Το πρώτο συμπέρασμα, λοιπόν, από το πρώτο 10ήμερο του «καλαθιού» είναι ότι επετεύχθη ο κύριος στόχος: να κρατηθούν σε όσο το δυνατόν χαμηλότερα επίπεδα οι τιμές σε 51 κατηγορίες προϊόντων που είναι απαραίτητα σε κάθε οικογένεια.

Ο ανταγωνισμός λειτούργησε και μάλιστα, όσο περνούν οι ημέρες, εντείνεται καθώς η μία αλυσίδα βλέπει πώς κινούνται οι άλλες και προχωρεί σε μειώσεις τιμών ώστε να διατηρήσει ή να κερδίσει μερίδιο στην αγορά. Από την περασμένη Τετάρτη στην πρωτοβουλία εντάχθηκε και η e-food αυξάνοντας τις επιλογές για τους καταναλωτές και εντείνοντας έτι περαιτέρω τον ανταγωνισμό.

Το δεύτερο συμπέρασμα είναι ότι ο ανταγωνισμός λειτουργεί επειδή η ανταπόκριση των καταναλωτών στο «καλάθι» είναι εξαιρετικά ενθαρρυντική. Σε πολλές περιπτώσεις μάλιστα το «καλάθι» έχει ξεπουλήσει, η ζήτηση δηλαδή ήταν τέτοια ώστε να μην προλαβαίνουν να γεμίζουν τα ράφια και σε συγκεκριμένα καταστήματα μάλιστα, τα πρώτα 24ωρα, να μην επαρκέσουν – κακώς – τα αποθέματα. Εχουμε έγκαιρα επισημάνει στα σουπερμάρκετ ότι πρέπει να έχουν επαρκή αποθέματα στα προϊόντα του «καλαθιού» ή σε περίπτωση που εξαντληθεί κάποιο, να μπορούν αμέσως να το αντικαταστήσουν με άλλο εφάμιλλο προϊόν στην ίδια τιμή. Από εδώ και στο εξής τα διοικητικά πρόστιμα θα είναι βαρύτατα στις περιπτώσεις που αυτό δεν τηρείται.

Το τρίτο βασικό συμπέρασμα είναι ότι δεν επιβεβαιώθηκε η εκτίμηση που διατύπωναν κάποιοι πως η καθιέρωση του «καλαθιού» θα φέρει μεν μείωση τιμών στα προϊόντα που αυτό περιλαμβάνει αλλά αυξήσεις στα υπόλοιπα. Από τους ελέγχους που διενεργούμε προκύπτει το εξής συμπέρασμα: η ανταπόκριση στο «καλάθι» είναι τόσο μεγάλη που συνέβαλε στο να διατηρηθούν σταθερές – και σε συγκεκριμένες περιπτώσεις μάλιστα ακόμη και να μειωθούν – οι τιμές ακόμη και στα προϊόντα έξω από αυτό.

Γιατί; Διότι η πολύ καλή πορεία του «καλαθιού» καθιστά πολύ δύσκολο για μια εταιρεία να αυξήσει την τιμή στα ομοειδή προϊόντα, μεγαλώνοντας δηλαδή τη διαφορά τιμής από το αντίστοιχο προϊόν του «καλαθιού», γιατί κινδυνεύει να χάσει υπολογίσιμο μερίδιο αγοράς.

Το «καλάθι του νοικοκυριού» λειτουργεί, συνεπώς, ήδη ως αντίβαρο που κρατά σταθερές ή οδηγεί προς τα κάτω τις τιμές γενικότερα στην αγορά. Από εδώ και στο εξής είναι κρίσιμος ο ρόλος των καταναλωτών: όσο περισσότερο ψωνίζουν από το «καλάθι», τόσο περισσότερο θα ωθούνται τα σουπερμάρκετ να διατηρούν σταθερές ή να μειώνουν τις τιμές.

Ο Αδωνις Γεωργιάδης είναι υπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων