Η «κληρονομιά» της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας

Ο χρόνος μετρά αντίστροφα μέχρι τη στιγμή που η Ελευσίνα θα είναι πλέον μία από τις τρεις πολιτιστικές πρωτεύουσες της Ευρώπης για το 2023. Ενας περίπατος από το παραλιακό μέτωπο ως την Ανω Ελευσίνα αρκεί για να διαπιστώσει κάποιος ότι είναι αρκετά τα ανοιχτά εργοτάξια, καθώς ένα σύνολο κτιριακών υποδομών προγραμματίζεται να παραδοθεί μέσα στους επόμενους μήνες και κάποιες που βρίσκονται ήδη σε χρήση. Εικόνα που απέχει πολύ από εκείνη της πόλης όταν πήρε τον τίτλο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας, αλλά και στις αρχές του 2020, λίγο πριν από το ξέσπασμα της πανδημίας.

«Πράγματι στις αρχές του 2020 δεν υπήρχε καμία κτιριακή υποδομή, παρά μόνο σχέδια επί χάρτου, κι όλα αυτά ενώ η Ελευσίνα θα ήταν Πολιτιστική Πρωτεύουσα το 2021, κι όχι το 2023, όπως τελικά συμβαίνει μετά την παράταση που έδωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή» λέει στα «Πρόσωπα» ο γενικός καλλιτεχνικός διευθυντής της διοργάνωσης Μιχαήλ Μαρμαρινός. «Δεν μπορώ να πω ποιος ή τι φταίει. Εκείνο που γνωρίζω είναι ότι υπήρχε η αντίληψη την εποχή που ανέλαβα, τον Σεπτέμβριο του 2020, ότι μπορούν όλες οι εκδηλώσεις να γίνουν σε σκηνές – μπαλόνια. Δεν μπορούσα να δεχτώ μια τέτοια προοπτική σε μια πόλη με τόσα βιομηχανικά κελύφη» επισημαίνοντας τον καταλυτικό ρόλο της διευθύνουσας συμβούλου της ΠΠ Νανάς Σπυροπούλου, λόγω της τεχνογνωσίας της ως πολιτικού μηχανικού, αλλά και τη συμβολή της προέδρου του ΔΣ της ΠΠ Δέσποινας Γερουλάνου. «Σήμερα τολμώ να ονομάσω τη διοργάνωση ήδη επιτυχημένη, διότι έχει καλύψει μεγάλη απόσταση από το μηδέν αποδίδοντας τρεις εξαιρετικής πολιτιστικής αξίας εμβληματικούς χώρους στην πόλη: τις αποθήκες του Παλαιού Ελαιουργείου, το εργοστάσιο Ιρις και το Σινέ Ελευσίς, ενώ είναι ήδη έτοιμο το Παλαιό Δημαρχείο και ετοιμάζεται το αναψυκτήριο στο παραλιακό μέτωπο, μετά από παραχώρηση Οργανισμού Λιμένος Ελευσίνας στον Δήμο» συνεχίζει χαρακτηρίζοντας παράλληλα τη μισθωμένη από τον δήμο πρώην αίθουσα μπόουλινγκ θεμελιώδους σημασία για τη λειτουργία του θεσμού.

Παρόλο που συνολικά οι κτιριακές υποδομές μετά τη λήξη των εκδηλώσεων της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας θα είναι δέκα, ο καλλιτεχνικός διευθυντής κρούει τον κώδωνα του κινδύνου σχετικά με δύο θέματα. Το πρώτο είναι η έγκαιρη παράδοση των υπό ανακαίνιση κτιρίων καθώς έχουν προγραμματιστεί εκδηλώσεις και αν υπάρξουν καθυστερήσεις μένει ανοιχτό το ενδεχόμενο να τιναχτεί το πρόγραμμα στον αέρα. Το δεύτερο αφορά το μέλλον των κτιριακών υποδομών, καθώς θα πρέπει να υπάρξει σχεδιασμός ώστε να μην εγκαταλειφθούν μετά το πέρας της Πολιτιστικής. Αρα χρειάζεται ένα πλάνο βιωσιμότητάς τους για την επόμενη ημέρα.

ΙΡΙΣ

Πίσω από την περίφραξη με τις λαμαρίνες το τσιμεντένιο κουφάρι της πρώτης σύγχρονης βιομηχανίας βερνικιών και χρωμάτων που ιδρύθηκε στην Ελλάδα το 1925 με την επωνυμία Ιρις μοιάζει να βρυχάται. Καθώς διασχίζουμε τη μεγάλη αυλή όλο και πιο δυνατά ακούγονται οι εργάτες που δουλεύουν εντατικά στις δύο παλαιότερες πτέρυγες του εργοστασίου, οι οποίες μαζί με την εμβληματική καμινάδα – που έχει χάσει το Ι της επωνυμίας Ιρις – έχουν χαρακτηριστεί διατηρητέα μνημεία. Το φυσικό φως από τα ανοίγματα της οροφής δημιουργεί μια μυστηριακή ατμόσφαιρα στον χώρο συνολικής επιφάνειας 1.045 τ.μ. (μαζί με τον περιβάλλοντα φτάνει τα 4.500 τ.μ.) που ο Μαρμαρινός αποκαλεί «ναό» και στον οποίο θα φιλοξενηθεί εκτός των άλλων η νέα μεγάλη εικαστική εγκατάσταση του Χουάν Σαντοβάλ με τον «Πήλινος Στρατός της Ελευσίνας» που αποτελείται από 10.000 πήλινα κράνη. Το κτίριο αποκαθίσταται από τον ιδιοκτήτη φορέα ΟΑΕΔ με κόστος 1,45 εκατ. ευρώ και παραχωρείται στον Δήμο Ελευσίνας για 99 χρόνια. Προγραμματίζεται να παραδοθεί τον Μάρτιο.

Παλαιό Δημαρχείο

Με άρωμα «καινούργιου» μας υποδέχτηκε το κτίριο του Παλαιού Δημαρχείου, που ανεγέρθηκε το 1928. Από τα παράθυρα του διώροφου, πλήρως αποκατεστημένου κτιρίου, που μέχρι πρόσφατα λειτουργούσε ως αρχαιολογική αποθήκη, μπορεί ο επισκέπτης να απολαύσει τη θέα προς τον αρχαιολογικό χώρο. Μετά την ανακαίνισή του, που υλοποιήθηκε με ιδιωτική χορηγία και χρήματα της ΠΠ (σύνολο περί τις 97.000 ευρώ), έχουν βρει στέγη το πληροφοριακό κέντρο της «2023 Ελευσίς», το πωλητήριο, το Κέντρο Τεκμηρίωσης και Παρακαταθήκης και μια αίθουσα πολλαπλών χρήσεων. Το ακίνητο των 180 τ.μ., ιδιοκτησίας του υπουργείου Πολιτισμού, μετά την ολοκλήρωση της ΠΠ θα περάσει στη διαχείριση του Δήμου Ελευσίνας έως το 2040.

Ελαιουργική

Αλλος ένας χώρος – με την κεντρική ενιαία αίθουσα να αγγίζει τα 1.400 τ.μ. – εντάσσεται στις υποδομές που θα μείνουν στην Ελευσίνα. Το συγκρότημα της Ελαιουργικής αποτελείται από πρώην βιομηχανικές εγκαταστάσεις αποθήκευσης και περιλαμβάνει χώρους για αθλητικές και πολιτιστικές δραστηριότητες. Κατά τη διάρκεια της ΠΠ θα πραγματοποιηθούν εκεί παραστάσεις χορού, μουσικές εκδηλώσεις, καλλιτεχνικά και επιστημονικά εργαστήρια. Το κτίριο ανήκει στην Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου και παραχωρείται στον Δήμο Ελευσίνας έως το 2040. Η μελέτη αισθητικής και λειτουργικής αναβάθμισης των εγκαταστάσεων έγιναν σε συνεργασία με τον Δήμο Ελευσίνας και την Περιφέρεια Αττικής, η οποία και καλύπτει το κόστος επισκευών με προϋπολογισμό ύψους 11 εκατ. ευρώ.

Παλαιό Ελαιουργείο

Μέχρι τη θάλασσα φτάνει ο θόρυβος από τις εργασίες στις τρεις πέτρινες αποθήκες του Παλαιού Ελαιουργείου -Σαπωνοποιείου Χαριλάου, του πρώτου εργοστασίου που ιδρύθηκε στην Ελευσίνα το 1875. Σκαλωσιές παντού. Πλέγματα γύρω από τις ισχνές κολόνες για την ενίσχυσή τους. Τα ξύλινα δοκάρια της οροφής περιμένουν να βαφτούν σκούρα στο χρώμα που μας δείχνει ο υπεύθυνος του εργοταξίου. Τα φώτα είναι ήδη στη θέση τους. Ολα μοιάζουν να βρίσκονται στην τελική ευθεία ώστε οι τρεις χώροι των 1.250 τ.μ. δίπλα στο γνωστό ανοιχτό θέατρο να παραδοθούν έως το τέλος της χρονιάς. Η αποκατάσταση γίνεται μέσω χορηγίας ύψους 550.000 ευρώ.

Παλαιός Σιδηροδρομικός Σταθμός

Από τις παλαιότερες υποδομές που είναι έτοιμες και μία από τις μικρότερες. Ο Παλαιός Σιδηροδρομικός Σταθμός, ύστερα από 117 χρόνια λειτουργίας, το 2001, αποχαιρέτησε το τελευταίο τρένο που πέρασε από τις ράγες του. Σε ένα τμήμα του διώροφου κτιρίου (110 τ.μ) που έχει χαρακτηριστεί διατηρητέο από το υπουργείο Πολιτισμού (1985) λειτούργησαν αρχικά τα γραφεία της διοίκησης της ΠΠ. Μελλοντικά προγραμματίζεται η μόνιμη χρήση του από τοπικούς φορείς και νέους της ευρύτερης περιοχής, όπως και η εγκατάσταση του διαδικτυακού ραδιοφώνου που ετοιμάζεται υπό τον τίτλο «Οι φωνές της πόλης». Το ακίνητο παραχωρήθηκε στον Δήμο Ελευσίνας από τη ΓΑΙΑΟΣΕ ΑΕ και οι εργασίες επισκευής ύψους 40.000 ευρώ καλύφθηκαν από την ΠΠ.

Σινέ «Ελευσίς»

Πρέπει να είσαι υποψιασμένος για να προσέξεις την πολυκαιρισμένη πινακίδα που γράφει «Ελευσίς» στην Ανω Ελευσίνα, μέσα στην εμπορική κίνηση. Κάτω από την επιγραφή βρίσκεται ένα κτίριο 1.000 τ.μ. με υψηλή αρχιτεκτονική σημασία που κατασκευάστηκε κατά το πρώτο μισό του 20ού αιώνα και λειτούργησε επί σειρά ετών ως κινηματογράφος. Αγοράστηκε από τον Δήμο Ελευσίνας προς 1.250.000 ευρώ και μέσω ιδιωτικής χορηγίας ύψους 900.000 ευρώ θα μετατραπεί σε ημιυπαίθριο χώρο για εικαστικές εκθέσεις, εκδηλώσεις παραστατικών τεχνών, εργαστήρια και προβολές. Εκτιμάται ότι θα είναι έτοιμο το ερχόμενο καλοκαίρι και μεταξύ άλλων θα πραγματοποιηθεί εκεί μία από τις εκδηλώσεις της τελετής λήξης.

X-Bowling Art Center

Οι δύο ένθετες κορύνες του μπόουλινγκ σε έναν τοίχο θυμίζουν τον προηγούμενο χαρακτήρα της αίθουσας 900 τ.μ. με την επίσης μεγάλη αυλή (συνολική έκταση εγκατάστασης 1.760 τ.μ.), που έχει μισθωθεί από τον Δήμο Ελευσίνας. Στο φορητό του stage έχει εγκατασταθεί ήδη η Ακαδημία Χορογραφίας, ενώ εκτός από παραστάσεις χορού και θεάτρου, εικαστικά και προβολές, προγραμματίζεται να φιλοξενήσει και τη διεθνή συνέντευξη Τύπου στις 13 Δεκεμβρίου.