Καταλληλότερος {LF}εναντίον Κανένα{CR}

Το δημοσκοπικό ερώτημα για τον καταλληλότερο Πρωθυπουργό που περιλαμβάνεται σε όλες σχεδόν τις πολιτικές μετρήσεις που διεξάγονται αναδεικνύει το ζήτημα της ηγεσίας ως καθοριστικό κριτήριο επιλογής του εκλογικού σώματος. Πρόκειται για ένα δάνειο πολιτικό μέγεθος από το αμερικανικό και το γαλλικό προεδρικό σύστημα, εκεί όπου οι εκλογείς όντως επιλέγουν ένα πρόσωπο για τη διακυβέρνηση της χώρας.

Στο ελληνικό πολιτικό σύστημα οι πολίτες τυπικά δεν επιλέγουν κυβερνήτη, «governor», αλλά αντιπρόσωπο στο Κοινοβούλιο. Ωστόσο, η ισχυρή πρωθυπουργοκεντρική εξουσία και παράδοση καθιστούν το πρόσωπο του υποψήφιου πρωθυπουργού έναν βασικό παράγοντα που επηρεάζει την τελική επιλογή των πολιτών.

Οι συμμετέχοντες στις δημοσκοπήσεις καλούνται να εκδηλώσουν την προτίμησή τους συνήθως μεταξύ των δύο επικρατέστερων πολιτικών αρχηγών των δύο πρώτων κομμάτων και κάπου εκεί προκύπτει ως αυθόρμητη απάντηση ο «Κανένας» για ένα ποσοστό περί του 25% ή και περισσότερο κάποιες φορές.

Κατ’ αρχήν θα πρέπει να διευκρινίσουμε ότι η ορθή και ολοκληρωμένη απάντηση είναι «κανένας από τους δύο», ενώ στις περισσότερες περιπτώσεις δεν δίνεται η εναλλακτική απάντηση «κάποιος άλλος», αφού εκ των προτέρων θεωρείται δεδομένο ότι οι συγκεκριμένες επιλογές είναι αντικειμενικά οι μοναδικές που μπορούν να προκύψουν.

Σε πολλές περιπτώσεις αναδεικνύεται στον δημόσιο λόγο η σημασία αυτής της μη επιλογής ως δείγμα συνολικής αποστροφής του πολιτικού συστήματος και των επιλογών του, γεγονός που κατά τη γνώμη μου είναι μάλλον υπερβολικό.

Είναι απολύτως κατανοητό και αναμενόμενο σε ένα πολιτικό σκηνικό στο οποίο το βασικό πολιτικό δίπολο δεν συγκεντρώνει δημοσκοπικά νούμερα μεγαλύτερα του 60% και εκλογικά κινείται περί του 70%, το 25%-30% του εκλογικού σώματος να μη θεωρεί κατάλληλο για Πρωθυπουργό κανέναν εκ των δύο βασικών υποψηφίων.

Στον πίνακα της διαχρονικής ανάλυσης, παρατηρούμε ότι η πρωθυπουργική εικόνα του Κ. Μητσοτάκη έφτασε στο ανώτερο σημείο της, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις της GPO, τον Ιούνιο του 2020, όταν το 55,8% του εκλογικού σώματος τον θεωρούσε καταλληλότερο έναντι του Αλ. Τσίπρα, που κατέγραφε ποσοστό 26,1%, με τη διαφορά μεταξύ των δύο να αγγίζει τις περίπου 30 ποσοστιαίες μονάδες. Το ίδιο διάστημα η ΝΔ αποτυπωνόταν στην πρόθεση ψήφου στο 41%.

Ενα γενικό συμπέρασμα που διαπιστώνεται, παρατηρώντας τον πίνακα, είναι ότι σε κάθε περίπτωση τα ποσοστά και των δύο ηγετών υπερβαίνουν πάντοτε κατά πολύ τα ποσοστά  της πρόθεσης ψήφου των κομμάτων τους, γεγονός μάλλον εύλογο αν αναλογιστεί κανείς ότι στην ερώτηση της πρόθεσης ψήφου οι επιλογές είναι πολλές, ενώ στην ερώτηση για τον καταλληλότερο Πρωθυπουργό οι απαντήσεις περιορίζονται σε δύο.

Ανατρέχοντας και πάλι στον πίνακα, παρατηρούμε τη διαφορά των δύο πολιτικών αρχηγών να βαίνει συνεχώς μειούμενη, με τον Πρωθυπουργό να κρατά ένα μόνιμο ασφαλές προβάδισμα, την ίδια στιγμή, ωστόσο, ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης ανεβάζει με αργό μεν ρυθμό, αλλά σταθερά, τα ποσοστά του, με τη διαφορά των δύο να έχει μειωθεί στο μισό: από τις 30 ποσοστιαίες μονάδες τον Απρίλιο του 2020 στις 15 μονάδες τον Σεπτέμβριο του 2022.

Το δημοσκοπικό ποσοστό του «κανένας» ήταν μεγαλύτερο με ισχνή διαφορά από το ποσοστό του κ. Τσίπρα μεταξύ του Νοεμβρίου του 2020 και του Σεπτεμβρίου του 2021, ενώ από εκείνο το σημείο και έπειτα η πόλωση που έχει δημιουργηθεί έχει ως αποτέλεσμα την υποχώρηση της συγκεκριμένης μεταβλητής και τη μετατόπιση του εκλογικού σώματος στην επιλογή ενός εκ των δύο βασικών υποψηφίων.

Ο Αντώνης Παπαργύρης είναι διευθυντής Ερευνών GPO