Η ανάπλαση του Battersea Power Station

Τι θα έβλεπε σήμερα, 45 χρόνια μετά, το ροζ φουσκωτό γουρουνάκι των Pink Floyd ανάμεσα στις καπνοδόχους του ανακαινισμένου Σταθμού Ηλεκτροπαραγωγής Battersea του Λονδίνου; Ολα άλλαξαν από τότε, όταν οι Pink Floyd το 1977 αναστάτωσαν τον κόσμο με το νέο τους άλμπουμ, με τίτλο «Animals» επηρεασμένοι από τα μυθιστορήματα του George Orwell και θέλοντας να μιλήσουν για τη διαφθορά και την κοινωνική αδικία που επικρατούσε στη Βρετανία της δεκαετίας του 1970, με τα γουρούνια, τα σκυλιά και τα πρόβατα να συμβολίζουν την αριστοκρατία, τον στρατό και την εργατική τάξη.

Με αφορμή το κομμάτι του δίσκου «Pigs On The Wing», το αυθεντικό αυτό άλμπουμ έχει ένα από τα πιο εμβληματικά εξώφυλλα, με τη σουρεαλιστική εικόνα του ροζ φουσκωτού χοίρου να ίπταται ανάμεσα στις καπνοδόχους. Ο σκοπευτής που επρόκειτο να το πυροβολήσει δεν εμφανίστηκε και το γουρούνι αποκόπηκε με μια ριπή ανέμου. Εξαφανίστηκε στα σύννεφα και στη συνέχεια εντοπίστηκε από πιλότους στα 30.000 πόδια. Πτήσεις στο αεροδρόμιο του Χίθροου ακυρώθηκαν, καθώς το γουρούνι περιπλανιόταν στους αεροδιαδρόμους, πριν τελικά προσγειωθεί στο χωράφι ενός αγρότη στο Κεντ.

Το εμβληματικό ιπτάμενο γουρουνάκι που εγγράφηκε στη μνήμη μας, επανεμφανίστηκε το 2017 με αφορμή την επανακυκλοφορία σε remix του ίδιου άλμπουμ των Pink Floyd. Οταν όμως πρόσφατα επισκέφτηκα λίγο μετά τα εγκαίνια επαναλειτουργίας το Battersea Power Station, και μετά τη ριζική ανάπλαση και επανάχρησή του και της πέριξ αυτού περιοχής που είναι ακόμη σε εξέλιξη, ξαναβάζοντάς το γουρουνάκι στο κάδρο (βλ. φωτό), το «έβλεπα» να ίπταται ξανά ανάμεσα στις καμινάδες, και αναρωτιόμουν τι βλέπει από εκεί ψηλά.

Μια θεαματική αστική ανάπλαση σε εξέλιξη, σε μια περιοχή 8.000.000 sq ft και ένα ανανεωμένο κτίριο, ένα θηριώδες εθνικό μνημείο, με τέσσερις τεράστιες καμινάδες, αρχιτεκτονικά στοιχεία art deco, που κάποτε έκαιγε 240 τόνους άνθρακα την ώρα και ηλεκτροδοτούσε το 20% του Λονδίνου. Σχεδιασμένο από τον βρετανό αρχιτέκτονα Sir Giles Gilbert Scott που είχε σχεδιάσει και το κτίριο ηλεκτροπαραγωγής Bankside, τη σημερινή ΤΑΤΕ Modern, καθώς και τον γνωστό κόκκινο τηλεφωνικό θάλαμο. Το κτίριο, άνοιξε ως σταθμός παραγωγής ενέργειας τη δεκαετία του 1930, ολοκληρώθηκε το 1955 και παροπλίστηκε το 1983, οπότε παρέμεινε άδειο μέχρι να αγοραστεί από μαλαισιανούς επενδυτές το 2012. Χρειάστηκαν σχεδόν 40 χρόνια από τη διακοπή λειτουργίας μέχρι την ανάπλασή του, για να βρει μια νέα χρήση αφού προηγήθηκαν αλλεπάλληλες προτάσεις. Τα καλά του δικού μας «Ελληνικού».

Η ανάπλαση που πραγματοποιήθηκε από τους αρχιτέκτονες Wilkinson Eyre, ένα από τα πιο αξιόλογα κτίρια του 20ού αιώνα, είναι νηφάλια, ειδικά σε σύγκριση με τις προτάσεις που προηγήθηκαν. Πέρα από την υποδειγματική διατήρηση των όψεων, οι εσωτερικοί του χώροι είναι για πρώτη φορά ανοιχτοί στο κοινό, όπου εντάσσονται πάνω από 100 καταστήματα, 46.000 τετραγωνικά μέτρα γραφείων και 254 διαμερίσματα. Οι διαστάσεις του είναι 170 μ. μήκος και 160 μ. πλάτος και το συνολικό ύψος μαζί με τις καμινάδες είναι 109 μέτρα, σε μια από τις οποίες μέσω ενός ανελκυστήρα σύντομα θα υπάρχει δυνατότητα στο κοινό να έχει πανοραμική θέα του Λονδίνου.

Μέσα στο αρχικό κέλυφος εντάχθηκε μια νέα δομή με χαλύβδινες διατομές βαμμένες σε μαύρο χρώμα που διαφοροποιούνται από τα διατηρημένα αρχιτεκτονικά στοιχεία που αναδείχθηκαν. Η ένταξη όμως των όγκων των νέων διαμερισμάτων, που «στοιβάζονται» στις στέγες του, δημιουργεί ερωτηματικά, ιδιαίτερα τα γυάλινα πετάσματα των όψεων, που περιορίζουν την ιδιωτικότητα, αποκαλύπτοντας άμεσα το ετερόκλητο εσωτερικό τους.

Ερωτήματα μπαίνουν και για την εγγύτητα του γραμμικού συγκροτήματος κατοικιών και καταστημάτων στη δυτική πλευρά του κτιρίου, το λεγόμενο Circus West Village, σχεδιασμένο από το γραφείο Ian Simpson Architects. Εδώ οι εξώστες περιβάλλονται από υαλοστάσια με ελεγχόμενα ανοίγματα, που πλησιάζουν ανησυχητικά το κεντρικό κτίριο του Σταθμού. Σε μεγαλύτερη σχετικά απόσταση βρίσκεται το ενδιαφέρον συγκρότημα κατοικιών του Frank Gehry, με γλυπτικές αναζητήσεις στις όψεις. Παράλληλα, το γραφείο Foster + Partners πραγματοποίησε το κυματιστό κτίριο κατοικιών με ένα ξενοδοχείο που ονομάζεται «The Skyline». Ακολουθούν στις επόμενες φάσεις, σειρά άλλων κτιρίων μεγάλου ύψους και πυκνότητας, στο πλαίσιο της συνολικής επένδυσης των 9 δισεκατομμυρίων λιρών, που τελικά θα δημιουργήσει μια ζωντανή, μεικτής χρήσης ανάπτυξη, μια νέα γειτονιά και επιχειρηματική συνοικία για το Λονδίνο, σε μια περιοχή που αναπτύσσεται πυρετωδώς.

Σαφέστατα, σε σχέση με το «Ελληνικό», η πυκνότητα των κτιρίων είναι εξαιρετικά μεγάλη, με περιορισμένο πράσινο κυρίως σε φυτεμένα δώματα, η ποιότητά τους όμως, όσο και του δημόσιου χώρου είναι υψηλού επιπέδου, με εξαιρετικές και αξιοζήλευτες διαμορφώσεις.