Ενας γλωσσολόγος στην Ακαδημία

Μια στήλη με (κυρίως) αντικείμενό της τη γλώσσα πώς μπορεί να μείνει αδιάφορη μπροστά στο γεγονός ότι η έδρα της Γλωσσολογίας στην Ακαδημία «καλύφθηκε» έπειτα από περίπου 80 (!) χρόνια; Επιπλέον η στήλη δεν έχει καμιά διάθεση και κανένα λόγο να κρύψει τη χαρά της που για την έδρα επιλέχθηκε κάποιος με το κύρος και το ήθος του Χριστόφορου Χαραλαμπάκη.

Γνωστός για τη μακρόχρονη, ουσιαστική και εν πολλοίς αθόρυβη ενασχόλησή του με τη γλώσσα, ο Χαραλαμπάκης είναι επίγονος μιας μακράς όσο και λαμπρής παράδοσης. Της παράδοσης του αυθεντικού, μαχητικού όποτε χρειάστηκε, αλλά και χωρίς ακρότητες και κωλοτούμπες δημοτικισμού. Υπό την εποπτεία του Χαραλαμπάκη έχει συνταχθεί άλλωστε το Χρηστικό Λεξικό της Ακαδημίας, το πληρέστερο από τα λεξικά της νεοελληνικής γλώσσας που κυκλοφορούν, του οποίου μάλιστα μαθαίνω ότι ετοιμάζεται νέα, βελτιωμένη έκδοση. Ποτέ ο Χαραλαμπάκης δεν κολάκεψε τους κάθε είδους γλωσσαμύντορες, ποτέ δεν διακρίθηκε στο πεδίο των δημοσίων σχέσεων, ποτέ δεν μπέρδεψε τις επιστημονικές του ενασχολήσεις με τη show business, τα ταρατατζούμ και το τηλεμάρκετινγκ.

Και μετά τις χαρές, κάτι πιο προσωπικό που όμως «δείχνει τον άντρα». Πριν από καμιά δεκαριά χρόνια ο μεγαλόσχημος κύριος Κοτζιάς, που σύντομα θα γινόταν και υπουργός Εξωτερικών, με έσερνε στα δικαστήρια, όπως και τους Μανώλη Βασιλάκη και Ηλία Κανέλλη ζητώντας αστρονομικές για μας αποζημιώσεις. Γιατί; Επειδή σε κείμενό μου είχα γράψει ότι τα πρώτα μεταπολιτευτικά χρόνια ο Κοτζιάς ήταν από τα πρωτοπαλίκαρα του σταλινισμού. Η πρωτόδικη απόφαση λοιπόν με/μας καταδίκαζε γιατί, λέει, γράφοντας ότι ο Κοτζιάς υπήρξε «γκαουλάιτερ του σταλινισμού στα νιάτα του», τον έλεγα ναζί! Ακούς εκεί «θράσος» κι εγώ! Ακούς να «διαδίδω» ότι ο Κοτζιάς ήταν κάποτε σταλινικός! Και τις πέτρες να ρωτούσε το δικαστήριο θα του το βεβαίωναν. Και όμως…

Με την υπόθεση λοιπόν να εκκρεμεί ακόμη, ο Χαραλαμπάκης είχε την εντιμότητα και το θάρρος, παρά το ότι ο Κοτζιάς είχε ήδη υψηλή κυβερνητική θέση, να παρέμβει και να πει το αυτονόητο, για όποιον τουλάχιστον έχει στοιχειώδη σχέση με τη γλώσσα: ότι η λέξη γκαουλάιτερ στην ελληνική κοινή, όπου έχει προ πολλού «περάσει», δεν δηλώνει τον ναζί ή το στέλεχος του ναζισμού, αλλά απλώς αυτό που θα λέγαμε αλλιώς «το μαντρόσκυλο», τον πιο σκληρό και μαχητικό υπερασπιστή κάποιων απόψεων. Οπως, ας πούμε, αντίστοιχα η λέξη καμικάζι δεν σημαίνει τον φανατικό οπαδό του Μικάδου και του γιαπωνέζικου μιλιταρισμού αλλά κάποιον παράτολμο, κάποιον που αψηφά τον κίνδυνο.

Ας μη χαλάω όμως την ευφρόσυνη διάθεση που μου προκάλεσε η εκλογή του Χαραλαμπάκη στην Ακαδημία, θυμίζοντας πρόσωπα, καταστάσεις και εποχές που μόνο αρνητικούς συνειρμούς προκαλούν.

Εμμηνος ρήση

Πριν επιλέξουμε τι θα φάμε και τι θα πιούμε, καλό είναι να επιλέγουμε προσεκτικά με ποιον ή με ποιαν θα φάμε και θα πιούμε.