Οι αυταπάτες της «συνεννόησης» και ο τουρκικός αναθεωρητισμός

Οι αυταπάτες περί «ελληνοτουρκικής φιλίας», «συνεννόησης» και «ομαλής συνύπαρξης» Ελλάδας – Τουρκίας κατέρρευσαν τελικώς έπειτα από αλλεπάλληλες διαψεύσεις, ενώ οι δύο γειτονικές χώρες βρίσκονται πλέον στα πρόθυρα σύρραξης (που κάθε εχέφρων άνθρωπος εύχεται ασφαλώς να αποσοβηθεί, αλλά και κάθε εχέφρων άνθρωπος πρέπει να είναι έτοιμος να διαχειρισθεί ψυχικά και πρακτικά). Αλλά, ως κοινωνία, διανύσαμε τις τελευταίες δεκαετίες υποβαλλόμενοι σε καταιγισμό ψευδαισθήσεων και μύθων σχετικά με τις προθέσεις της γείτονος. Ο μύθος του «εξευρωπαϊσμού» της Τουρκίας, ο μύθος της «δυτικής» Τουρκίας, ο μύθος της «ελληνοτουρκικής συνεννόησης», ο μύθος της «ελληνοτουρκικής φιλίας» και ο μύθος της υποτιθέμενης δυνατότητας «να τα βρούμε» με τους Τούρκους μέσω διαπραγματεύσεων. Αυτοί οι μύθοι επί δεκαετίες συνοδεύονταν από την καταγγελία όσων επέμεναν για τις (εξόφθαλμες) αναθεωρητικές τουρκικές προθέσεις. Ο ρεαλισμός ονομάστηκε «εθνικισμός», η ορθή ανάγνωση των τουρκικών προθέσεων λοιδορήθηκε ως «υπερπατριωτισμός» και οι προειδοποιήσεις για το μέλλον στιγματίστηκαν ως «σοβινισμός».

Ευτυχώς, από τις κυρίαρχες ψευδαισθήσεις μάς απήλλαξε ο ίδιος ο τούρκος πρόεδρος με την ωμή και απροκάλυπτη αμφισβήτηση του Αιγαίου, τη διεκδίκηση επιστροφής στο αλήστου μνήμης οθωμανικό παρελθόν και την προσβλητική του ρητορική εναντίον του ελληνικού λαού. Μαζί του ολόκληρο το τουρκικό πολιτικό σύστημα, που πλειοδοτεί σε ανθελληνισμό και αναθεωρητισμό και εγκαλεί τον τούρκο πρόεδρο γιατί δεν προχωρά στην πράξη. Και από πίσω και ο τουρκικός λαός, η θερμή υποστήριξη του οποίου προς τον Ερντογάν αυξάνεται δημοσκοπικά όσο πιο επιθετικός προς την Ελλάδα γίνεται ο (αιρετός, ας μην το ξεχνάμε) ηγέτης του.

Η ελληνική κοινή γνώμη δεν έτρεφε ποτέ τις εκούσιες ψευδαισθήσεις και αυταπάτες των οπαδών της «συνεννόησης». Και σήμερα το φρόνημά της είναι ακμαίο, διακομματικό, πανεθνικό. Επίσης ένα σημαντικό μέρος των ιθυνόντων και αναλυτών έχει εγκαταλείψει τις φρούδες ελπίδες ότι θα αποφύγουμε τη σύγκρουση μέσω κάποιας μορφής διαιτησίας ή αποδυόμενοι σε ατέρμονη συζήτηση με τους Τούρκους, παγιδεύοντάς τους σε μία νομική διαδικασία χωρίς τέλος. Αυτή η συνειδητοποίηση των πραγματικών προθέσεων της Τουρκίας ίσως είναι η μόνη περίπτωση να εκπέμψουμε στον αντίπαλο το αποτρεπτικό μήνυμα ότι ο αναθεωρητισμός του είναι αδιέξοδος. Διότι ο κατευνασμός, η διαρκής συγκατάνευση, η συναίνεση στην «ευρωπαϊκή πορεία» ενός κατεξοχήν ασιατικού κράτους, τα χαμόγελα και οι φιλοφρονήσεις εξέπεμπαν επί δεκαετίες το μήνυμα του φόβου, που αποθράσυνε τον επίδοξο αναθεωρητή και του εμπέδωσε τη βεβαιότητα ότι μπορεί να προκαλεί χωρίς συνέπειες και χωρίς όρια. Αποβάλλοντας τις βαθιά συντηρητικές ιδεοληψίες, τη φοβική εθελοτυφλία και τις διαστρεβλωτικές παραμορφώσεις, αντικρίζοντας με γενναιότητα την πραγματικότητα, θα αντιμετωπίσουμε με επιτυχία κάθε κίνδυνο για την εθνική μας ακεραιότητα.

Ο Μελέτης Η. Μελετόπουλος είναι διδάκτωρ Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Γενεύης. Από τις εκδόσεις Καπόν κυκλοφορεί το βιβλίο του «Παναγιώτης Κανελλόπουλος: ο πολιτικός, ο διανοούμενος και η εποχή του»