Ιστορίες πίσω από φωτογραφίες της Ελευσίνας

Η περιβαλλοντική αφύπνιση και η διερεύνηση οικολογικών ζητηµάτων είναι ο πυρήνας της φωτογραφικής έκθεσης «Μυστήριο_24 Ανατομία μιας Μεταμόρφωσης», που εγκαινιάζεται στις 9 Νοεμβρίου και θα διαρκέσει έως τις 18 Δεκεμβρίου στο Πολιτιστικό Κέντρο «Λεωνίδας Κανελλόπουλος» στην Ελευσίνα. Στη δράση, η οποία εντάσσεται στις εκδηλώσεις «2023 Ελευσίς Πολιτιστική Πρωτεύουσα», συμμετέχουν με φωτογραφίες οι: Βούλα Ανδρώνη (πρόεδρος της Φωτογραφικής Λέσχης Ελευσίνας), Ξένια Αντωνοπούλου, Σπυριδούλα Γκίνη, Νικολέττα Γρανίτσα, Ελισάβετ Ευσταθίου, Μαρία Ζυγούρη, Χριστίνα Κατριβέση, Ελένη Λιούλη, Μαρία Μπεμπένη, Κατερίνα Παπακώστα, Μαρία Παναρίτη, Βίκυ Παπαϊωάννου, Μαρία Ρούσση, Λίτσα Σπηλιωτοπούλου, Χρυσούλα Σταμπολίτη, Πόπη Σταυριανού, Γιάννης Τσιατσιάνης, Aννα Τσολακίδου, Αγάπη Φεσατίδου-Ψαρράκη, Μανούσος Φραντζεσκάκης, Γιώργος Χριστογεωργάκης, Δημήτρης Ψωμόπουλος και ο επιμελητής Βασίλης Γεροντάκος.

Η ιδέα της δράσης ξεκίνησε από τη Φωτογραφική Λέσχη το 2016. Τα μέλη της υλοποίησαν το 2019 ένα 4μηνο εργαστήριο δημιουργικής φωτογραφίας και με όχημα τη συλλογική έρευνα και εργασία πραγματοποίησαν συναντήσεις και επισκέψεις σε βιομηχανικούς χώρους, αρχαιολογικά μνημεία, συνοικίες και τον περιβάλλοντα χώρο τους.

Τα τοπία της Ελευσίνας ενεργοποίησαν τη φαντασία τους και μέσω της φωτογραφικής τέχνης το βλέμμα τους μετουσιώθηκε σε καλλιτεχνική έκφραση. Oπως εξηγεί ο Β. Γεροντάκος: «Θεωρώντας ότι η οµαδική προσπάθεια αλλά και διάδραση µε το κοινό είναι απαραίτητη, στόχος µας είναι ο µελλοντικός ορίζοντας αυτής της πόλης να είναι ανοιχτός στη δηµιουργία, γνώση και ανάπτυξη πολιτισµού. Eνα ισχυρό κριτήριο είναι η γνησιότητα του φωτογράφου. Μια αλήθεια που περιέχει και αντανακλάται στο έργο του. Δεν περιγράφει απλά την Ελευσίνα αλλά είναι μια βιωματική αφήγηση». Για τις ανάγκες του σημειώματος – και εντελώς ενδεικτικά – ζητήσαμε από τον ίδιο, τη Χρυσούλα Σταμπόλη και τη Λίτσα Σπηλιωτοπούλου να μιλήσουν για την «αθέατη» όψη της Ελευσίνας πίσω από τη φωτογραφία τους.

Βασίλης Γεροντάκος

«Πύργοι μιας σύγχρονης Βαβέλ»

«Η φωτογραφία θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι σήμα κατατεθέν της Ελευσίνας. Εκφράζει την εικόνα που έχει στο μυαλό του ένας περαστικός για την πόλη. Βεβαίως η Ελευσίνα είναι πολλά πράγματα. Εξάλλου αυτό προσπαθήσαμε να αποδώσουμε μέσα από το project. Οι άνθρωποι εδώ παρουσιάζονται ως ρεπλίκες που βρίσκονται σε διαρκή κίνηση, σαν να επρόκειτο για τα γρανάζια μιας καλοδουλεμένης μηχανής. Το απρόσωπο εκφράζει την έλλειψη ταυτότητας σε έναν εργασιακό χώρο που αφομοιώνει κάθε είδους συναισθηματική εκδήλωση. Η αποκοπή από τη ροή της παραγωγής μοιάζει να είναι απαγορευτική. Η κίνηση είναι ρομποτική αλλά συγχρόνως υπομονετική και ασθμαίνουσα. Οι καμινάδες είναι σαν τους πύργους μιας σύγχρονης Βαβέλ, που έχει καταφέρει την πολυγλωσσία της να τη μετατρέψει σε μια παντοδύναμη γλώσσα της μηχανικής. Είναι ένα ζοφερό παρόν και συγχρόνως μια σειρήνα κινδύνου για το μέλλον».

Χρυσούλα Σταμπολίτη

«Αυτό που αντιστέκεται στη φθορά»

Οι αναμνήσεις των εργατών της Πυρκάλ, οι βάρδιες των ναυπηγείων, οι ισόβιες σχέσεις των ανθρώπων που αναγκάζονται να μοιραστούν τα πάντα σε μια συνθήκη που τους τρώει τα όνειρα σαν ένας σύγχρονος Μινώταυρος, ήταν κάτι που είχε ξεχωριστή θέση μέσα στο project. Οι αναμνηστικές φωτογραφίες έχουν το χάρισμα να ανασύρουν μνήμες με έναν τρόπο αποκαλυπτικό. Μοιάζουν με λουλούδια μαραμένα που έχουν κρατήσει αυτόν τον ιδιάζοντα συσκευασμένο χρόνο μέσα στα σωθικά τους. Δεν είναι η ομοιότητα που μας συγκινεί αλλά αυτό που αντιστέκεται στη φθορά, αυτό που επιμένει ενάντια στην εξαφάνιση.

Λίτσα Σπηλιωτοπούλου

«Τομές στον χώρο και τον χρόνο»

Προσπαθείς να κάνεις τομές στον χώρο και στον χρόνο για να κατανοήσεις την Ελευσίνα. Η γοητεία των μυστηρίων, τα μαρμάρινα κατάλοιπα στον αρχαιολογικό χώρο, τα βιομηχανικά ερείπια είναι οι προφανείς αφηγητές της ιστορίας της. Ο τόπος όμως ζει γύρω από αυτά πατώντας πάνω στο παρελθόν του. Πίσω από τους άξονες των δραστηριοτήτων της πόλης θύλακες μικρών σπιτιών που στις αυλές τους φιλοξενούν μαζί με τις γλάστρες τους εικονοστάσια και αγάλματα μαρτυρώντας τη δύναμη της χριστιανικής πίστης αλλά και της αρχαίας ιστορίας της πόλης στο συλλογικό ασυνείδητο. Εδώ ο αρχαίος θεός που στέκεται γαλήνιος ανάμεσα στα παραθυρόφυλλα, σύντροφος και βοηθός της οικογένειας με τον δικό του τρόπο, ευαισθητοποιεί και διεγείρει τον  «αναγνώστη» της πόλης, αναδύει με τρόπο υπαινικτικό τα πολύπλοκα χαρακτηριστικά των κατοίκων της.