Μάχη στήθος με στήθος έως την τελευταία στιγμή

Σε θρίλερ εξελίχθηκε μια από τις σημαντικότερες ημέρες για το μέλλον μιας από τις μεγαλύτερες δημοκρατίες του κόσμου. Χθες, 156 εκατομμύρια βραζιλιάνοι ψηφοφόροι κλήθηκαν στις κάλπες για την εκλογή του νέου προέδρου της χώρας και οι δύο υποψήφιοι στον δεύτερο γύρο – ο αριστερός πρώην πρόεδρος Λούλα και ο ακροδεξιός απερχόμενος πρόεδρος Μπολσονάρο – έδιναν μάχη στήθος με στήθος, καθ’ όλη τη διάρκεια της ανακοίνωσης των αποτελεσμάτων. Ο Λούλα φάνηκε να παίρνει κεφάλι προς το τέλος, και να εξασφαλίζει τη νίκη. Σε ποσοστό 91% ο Λούλα προηγείτο με 50,56% έναντι 49,44% του Μπολσονάρο. Λόγω του αποτελέσματος, θα γίνουν φυσικά ανακαταμετρήσεις και, σύμφωνα με τους αναλυτές, αναμένονται αρκετές προσφυγές στα δικαστήρια, ενώ ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι να αμφισβητήσει ο ακροδεξιός απερχόμενος πρόεδρος το αποτέλεσμα και να υπάρξουν συγκρούσεις και διχασμός.

Οι δημοσκοπήσεις έδιναν ένα αμφίρροπο αποτέλεσμα, με προβάδισμα του Λούλα, ενώ ο  Μπολσονάρο πάλευε να κρατηθεί στην εξουσία εν μέσω ισχυρισμών ότι οι δυνάμεις ασφαλείας συμμετείχαν σε μια εκστρατεία πίεσης των ψηφοφόρων υπέρ του. Ούτως ή άλλως ο απερχόμενος πρόεδρος είχε αφήσει ξεκάθαρα να εννοηθεί ότι σε περίπτωση που χάσει θα αμφισβητήσει ευθέως το αποτέλεσμα – όπως έκανε και το πρότυπό του, ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ.

Οι ανατροπές

Ο πρώτος γύρος των εκλογών στις 3 Οκτωβρίου είχε φέρει ανατροπές – οι δημοσκοπήσεις έδειχναν πολύ μπροστά τον Λούλα, αλλά τελικά εκείνος συγκέντρωσε 48,43% και ο Μπολσονάρο 43,20%, δηλαδή πολύ μικρότερη διαφορά από εκείνη που προέβλεπαν οι ειδικοί. Γι’ αυτό και οι αναλυτές θεωρούν πως η αναμέτρηση ήταν αβέβαιη και στον δεύτερο γύρο, παρότι οι δημοσκοπήσεις έδιναν στον Λούλα ένα μικρό αλλά σταθερό προβάδισμα.

Ο Μπολσονάρο εμφανίστηκε αισιόδοξος χθες την ώρα που ψήφιζε και σίγουρος για τη νίκη του. «Θεού θέλοντος, θα κερδίσουμε απόψε», είπε, «ή, ακόμη καλύτερα, η Βραζιλία θα νικήσει». Ο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα ψήφισε το πρωί κοντά στο Σάο Πάολο, εκφράζοντας την αισιοδοξία του για «τη νίκη της δημοκρατίας». Ο Λούλα ευχήθηκε οι εκλογές αυτές, στις οποίες βρίσκεται αντιμέτωπος με τον απερχόμενο ακροδεξιό πρόεδρο Ζαΐρ Μπολσονάρο, να βοηθήσουν «στην αποκατάσταση της ειρήνης μεταξύ των Βραζιλιάνων» έπειτα από μια τεταμένη προεκλογική εκστρατεία.

Οι αμφισβητήσεις

Ο Μπολσονάρο πέρασε περισσότερο από έναν χρόνο αμφισβητώντας την αξιοπιστία του ηλεκτρονικού συστήματος ψηφοφορίας στη Βραζιλία. Αν και δεν υπάρχουν στοιχεία για νοθεία αφότου εφαρμόστηκε το 1996, πολλοί υποστηρικτές του νυν προέδρου έχουν εκφράσει τελευταία αμφιβολίες για τη φερεγγυότητα των εκλογών της χώρας, προετοιμάζοντας το έδαφος για έντονες αμφισβητήσεις σε περίπτωση ήττας. Ενα αυξανόμενο κύμα πολιτικής βίας φέτος, το οποίο τονίστηκε τις τελευταίες εβδομάδες από τις ένοπλες αντιπαραθέσεις στις οποίες ενεπλάκησαν προβεβλημένοι σύμμαχοι του Μπολσονάρο, έχει εντείνει τους φόβους πως ένα αμφιλεγόμενο εκλογικό αποτέλεσμα θα μπορούσε να οδηγήσει σε ταραχές. Μόλις χθες, βουλευτής του κόμματος του νυν προέδρου τράβηξε πιστόλι και καταδίωξε πολίτη με τον οποίο διαπληκτίστηκε στον δρόμο. Εντείνοντας το κλίμα αβεβαιότητας, ο Μπολσονάρο κάλεσε τον στρατό να στηρίξει δημόσια τη θεωρία του πως το σύστημα ψηφοφορίας είναι ευάλωτο στη νοθεία, ενώ ζήτησε από τους υποστηρικτές του να μείνουν στα εκλογικά τμήματα. Το ίδιο έκανε και ο Λούλα ζητώντας από τους ψηφοφόρους του να υπερασπιστούν τη δημοκρατία από τον «νεοφασισμό» του Μπολσονάρο.

Μια νίκη για τον Λούλα θα σήμαινε τη θριαμβευτική επιστροφή του αριστερού ηγέτη, ο οποίος φυλακίστηκε το 2018 επί 19 μήνες για δωροδοκία, μια καταδίκη που ανέτρεψε πέρυσι το Ανώτατο Δικαστήριο ανοίγοντάς του τον δρόμο για να διεκδικήσει τρίτη προεδρική θητεία.