Τα κουνέλια στον Βάγκνερ: η τελευταία διαμάχη στη γερμανική όπερα

Στο ανέβασμα της τετραλογίας «Το δαχτυλίδι των Νιμπελούνγκεν» του Βάγκνερ, την οποία σκηνοθετεί ο Ρώσος Ντμίτρι Τσερνιακόφ στην Κρατική Οπερα του Βερολίνου, υπάρχει μία σκηνή όπου 20 κουνέλια παρουσιάζονται μέσα σε κλουβιά: ένα εργαστήριο πειραμάτων στην κατοικία των θεών Βαλχάλα. Η σκηνή αυτή – στο στήσιμο της «Βαλκυρίας» – προκάλεσε εδώ και ημέρες τις διαμαρτυρίες της φιλοζωικής οργάνωσης PETA, η οποία έφτασε ως το αρμόδιο δικαστήριο. Το τελευταίο εξέτασε την υπόθεση με τη διαδικασία του κατεπείγοντος και από την περασμένη Πέμπτη αποφάσισε ότι δεν συντρέχει κίνδυνος για τα ζώα, οπότε το ανέβασμα μπορεί να συνεχιστεί ως έχει τον ερχόμενο Απρίλιο, οπότε επαναλαμβάνονται οι παραστάσεις (πολλές από τις οποίες είναι ήδη χαρακτηρισμένες sold out στην ιστοσελίδα της Οπερας). Σύμφωνα, ωστόσο, με εκπρόσωπο της Οπερας, την οποία επικαλείται το δίκτυο rnd.de, ο σκηνοθέτης και η παραγωγή «θα αναζητήσουν εναλλακτικές» αποφεύγοντας τελικά τη χρήση ζώων.

Η οργάνωση είχε καταγγείλει το στήσιμο της επίμαχης σκηνής εκφράζοντας φόβους ότι η έκθεση στον φωτισμό και τη μουσική του Βάγκνερ ενδεχομένως αναστατώσει τα ζώα. Σύμφωνα με το πρωτότυπο λιμπρέτο, στο έργο «εμφανίζονται» βάτραχοι, πουλιά του δάσους, αρκούδες, άλογα (φυσικά και δράκοι). Ο ρώσος σκηνοθέτης θέλησε αρχικά να χρησιμοποιήσει πάνω από 30 ινδικά χοιρίδια και κουνέλια, αλλά ύστερα από τις πρώτες αντιδράσεις των φιλόζωων μείωσε τον αριθμό σε 20. Οι υπεύθυνοι της Οπερας είχαν ανακοινώσει ήδη από τις αρχές Οκτωβρίου ότι συνεργάζονται με την PETA παίρνοντας υπόψη τους τις πρόνοιες για τη χρήση μικρών θηλαστικών: «Κανένα ζώο δεν τραυματίστηκε ή υπέστη στρες κατά τη διάρκεια των δοκιμών. Τα ζώα, δύο σε κάθε κλουβί, είχαν την απαραίτητη φροντίδα, με νερό, φαγητό και αρκετό άχυρο, ώστε να μπορούμε να απομακρύνουμε το ένα, εάν αυτό ήταν απαραίτητο. Σε όλη τη διάρκεια της παραγωγής τέθηκαν υπό την επίβλεψη ειδικών εκπαιδευτών, ενώ κατά την προετοιμασία ήταν παρόντα σε έξι πρόβες, και εκεί με την επίβλεψη της δημοτικής κτηνιατρικής υπηρεσίας». Από την πλευρά του, ο Πέτερ Χέφκεν, στέλεχος της PETA, δήλωνε: «Τα ζώα σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να εκτίθενται σε οποιαδήποτε τρομακτική και ασυνήθιστη συνθήκη με δυνατή μουσική και ισχυρό φωτισμό ή να μεταφέρονται από ‘δώ κι από ‘κεί σαν ατραξιόν για το ακροατήριο».

Χαμηλός φωτισμός και μουσική

Το αρμόδιο δικαστήριο του Βερολίνου αποδέχθηκε αρχικά να εξετάσει την αιτίαση για «ακραίο στρες» των ζώων, τα οποία μάλιστα δεν θα είχαν τη δυνατότητα να φύγουν από τη σκηνή. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, η επιβλέπουσα κτηνίατρος του Περιφερειακού Γραφείου Βερολίνου παρακολούθησε τις πρόβες και διαπίστωσε ότι ο φωτισμός χαμηλώνει στην επίμαχη σκηνή, όπως και η μουσική της ορχήστρας, υπό τη διεύθυνση του Κρίστιαν Τίλεμαν, ενώ κανένας από τους ερμηνευτές ή τις ερμηνεύτριες δεν πλησιάζει ή αγγίζει τα κλουβιά. Αυτή την κατάθεση φέρεται να πήρε σοβαρά υπόψη του το δικαστήριο, σύμφωνα με τη «Frankfurter Allgemeine», αποφασίζοντας να επιτρέψει τη συνέχιση των παραστάσεων.