Ο εξευτελισμός ενός στρατιώτη

Ανοίγοντας το 18ο Συνέδριο του ΚΚ Κίνας, τον Νοέμβριο του 2012, ο Χου Τζιντάο καλωσόρισε τον διάδοχό του Σι Τζινπίνγκ, ο οποίος είχε ήδη επιλεγεί ως ο επόμενος ισχυρός άνδρας της ανερχόμενης υπερδύναμης. Στην ομιλία του, ο Χου εμφανίστηκε σχεδόν βέβαιος για τη συνέχεια της πολιτικής που ο ίδιος είχε ακολουθήσει – κάτι που, φυσιολογικά, θα του διασφάλιζε μια τιμητική θέση ως το τέλος της ζωής του, αλλά και μετά θάνατον, στα βιβλία της Ιστορίας.

«Πρέπει να στοχεύουμε πιο ψηλά, να εργαζόμαστε σκληρότερα και να επιδιώκουμε την ανάπτυξη μέσω επιστημονικών μεθόδων, να προωθούμε την κοινωνική αρμονία και τη βελτίωση της ζωής των ανθρώπων», είχε πει τότε, τασσόμενος παράλληλα υπέρ της πάταξης των φαινομένων διαφθοράς στο κόμμα και τον κρατικό μηχανισμό. Το πιθανότερο, βεβαίως, είναι ότι ο Σι δεν έδωσε… δεκάρα για τις προτροπές του, καθώς στο μυαλό του είχε ήδη χαράξει τη γραμμή που θα ακολουθούσε. Οσο για την υστεροφημία τού προκατόχου του, ουδόλως τον απασχολούσε, καθώς γι’ αυτόν υπήρχαν μόνο δύο ηγέτες με τους οποίους επεδίωκε να συγκριθεί και να τους ξεπεράσει: ο Μάο Τσε Τουνγκ και ο Ντενγκ Σιαοπίνγκ.

Ετσι, παρά το γεγονός ότι ο Ντενγκ ήταν ανάμεσα στους μέντορες του Χου και του είχε δώσει την αναγκαία «ευλογία» προκειμένου να ανέλθει ταχέως τα κλιμάκια της εξουσίας και να αναλάβει το τιμόνι το 2002, όταν έκρινε ότι ήρθε η ώρα, ο Σι τον τσαλάκωσε και τον πέταξε στα σκουπίδια.

Με τον τρόπο αυτό, τον «έσβησε» ουσιαστικά και από την Ιστορία – την οποία, άλλωστε, γράφει ο ίδιος με τις πράξεις και τη «σκέψη» του.

Η αλήθεια είναι ότι ποτέ δεν θα μάθουμε τι ήταν αυτό που συνέβη λίγο πριν από τη λήξη του 20ού Συνεδρίου και οδήγησε στη βίαιη απομάκρυνση του 79χρονου σήμερα Χου από το προεδρείο, όπου καθόταν στα αριστερά του νυν «Μεγάλου Τιμονιέρη». Ηταν, άραγε, κάτι που είπε ή που προσπάθησε να κάνει, όπως αφήνει να εννοηθεί το δεύτερο βίντεο που κυκλοφόρησε και δείχνει τον «διπλανό» του, Λι Ζανσού, να του παίρνει από τα χέρια ένα έγγραφο και να το τοποθετεί κάτω από τον κόκκινο φάκελο που είχαν όλοι οι σύνεδροι; Ηταν η στιγμιαία ενόχληση που προκάλεσε στον Σι η ανάρμοστη συμπεριφορά του, αυτή που τον έκανε να ζητήσει να τον πάρουν από δίπλα του; Ή έχουμε να κάνουμε με ένα εκ των προτέρων οργανωμένο σχέδιο, που είχε στόχο να σταλεί ένα ακόμη μήνυμα ισχύος του Σι προς κάθε κατεύθυνση και κυρίως προς την «παλιά φρουρά», ότι απαιτείται πλήρης υποταγή διότι, σε διαφορετική περίπτωση, θα επέλθει ατίμωση;

Οποια και να είναι η πραγματικότητα, θα μπορούσε κανείς να πει ότι η μεταχείριση η οποία επιφυλάχθηκε στον Χου δεν συνάδει με την εικόνα του καλού και πιστού στρατιώτη της Κίνας και του κόμματος που είχε φιλοτεχνήσει με την πορεία την οποία διέγραψε μέχρι να παραδώσει τα ηνία.

Ηταν αυτός, άλλωστε, που έδωσε διαπιστευτήρια το ταραγμένο 1989 – αρχικά τον Μάρτιο, όταν δεν δίστασε να επιβάλει στρατιωτικό νόμο στο Θιβέτ προκειμένου να αντιμετωπίσει τις ταραχές που είχαν ξεσπάσει εκεί, αλλά και μετά τη σφαγή στην πλατεία Τιενανμέν του Πεκίνου, όταν έσπευσε από τους πρώτους να στηρίξει την άγρια καταστολή της εξέγερσης.

Αυτές οι κινήσεις φαίνεται πως αποδείχθηκαν καθοριστικές για τη μετέπειτα εξέλιξή του. Η τότε ηγεσία, αφενός ο Ζιανγκ Ζεμίν που ανέλαβε το τιμόνι μετά την Τιενανμέν και ο Ντενγκ που συνέχιζε σε μεγάλο βαθμό να κινεί τα νήματα, έστρεψε την προσοχή της στον νέο ακόμη Χου, προδιαγράφοντας την πορεία του και «παραγγέλνοντας» μια καρέκλα με το όνομά του στο τραπέζι γύρω από το οποίο συνεδριάζουν τα επτά μέλη της πανίσχυρης Διοικούσας Επιτροπής του κόμματος. Μια καρέκλα στην οποία κάθισε τρία χρόνια αργότερα, το 1992, και σε ηλικία 49 ετών, με αποτέλεσμα να γίνει το νεότερο μέλος στην ιστορία του οργάνου που έχει τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο για τα πάντα στην Κίνα.

Αλλά κι αυτός, με τη σειρά του, φρόντισε να μην προδώσει όσους τον εμπιστεύθηκαν, ούτε όμως και να τους προκαλέσει. Αποφεύγοντας όπως ο διάβολος το λιβάνι να ενταχθεί σε κάποια από τις φράξιες του ΚΚ και ελισσόμενος έντεχνα ανάμεσα στα διάφορα κέντρα εξουσίας που έδειχναν να δημιουργούνται και να ανταγωνίζονται μεταξύ τους, ποντάρισε στο «όλον κόμμα». Κατάφερε να εντοπίσει εγκαίρως τις παγίδες και τις κακοτοπιές, χωρίς παράλληλα να υποπέσει σε κάποιο λάθος που θα μπορούσε να αποδειχθεί μοιραίο. Δεν δίστασε, όταν χρειάστηκε, να πάρει αποστάσεις ακόμη και από τον έτερο μέντορά του, τον Χου Γιαομπάνγκ, το όνομα του οποίου συνδέθηκε με το φοιτητικό ξέσπασμα του 1987-89.

Ολα αυτά, όμως, δεν έπαιξαν τελικώς κανένα ρόλο, ούτε προστάτευσαν τον Χου από τον δημόσιο εξευτελισμό. Οσο για τα λίγα λόγια που πρόλαβε να πει στον Σι την ώρα που οι γεροδεμένοι «σύντροφοι» τον έσερναν εκτός του χώρου του συνεδρίου, κρατώντας τον από το μπράτσο σαν κρατούμενο που οδηγείται στη φυλακή, ίσως να ήταν μια ύστατη έκκληση για έλεος. Ή, ενδεχομένως, μια προειδοποίηση πως «εκεί που είσαι ήμουνα και εκεί που είμαι θα έρθεις». Αλλά κι αυτό είναι κάτι που επίσης ποτέ δεν θα μάθουμε…