Ο τροβαδούρος της ήττας

Ο Γιάννης Ρίτσος σε συνέντευξή του, είχε αναφέρει μεταξύ άλλων ότι «η Τέχνη είναι πάντα κοινωνική λειτουργία. Οι στρατευμένοι της αποστράτευσης, εκείνοι που κάνουν απολιτική τέχνη στην ουσία κάνουν πολιτική, δηλαδή τείνουν να αποφύγουν μια πολιτική θέση και να συμβουλέψουν και τους άλλους να αδρανήσουν».

Ο ράπερ ΛΕΞ με τις δύο εμφανίσεις του, στην Αθήνα τον περασμένο Ιούλιο και πριν από λίγες ημέρες στη Θεσσαλονίκη (τη γενέτειρα πόλη του), χωρίς ενδεχομένως να το θέλει, έθεσε πολλά ερωτήματα. Πώς είναι δυνατόν ένας καλλιτέχνης χωρίς καθόλου διαφήμιση, χωρίς μάνατζερ και γραφεία παραγωγής κατόρθωσε να συγκεντρώσει περί τους 30.000 θεατές στο Καυτανζόγλειο και λίγο λιγότερους στο γήπεδο του Πανιωνίου στη Νέα Σμύρνη; Τι λένε οι στίχοι των τραγουδιών του; Γιατί αυτό το πανηγύρι σε κάθε συναυλία του; Πώς τον ανακάλυψαν οι νέοι ή όσοι αισθάνονται έτσι; Είναι περιθωριακός, είναι στρατευμένος, αντισυστημικός; Ποιητής; Τι είναι τέλος πάντων; Ελυσε, όμως ένα: η Τέχνη είναι όντως κοινωνική λειτουργία.

Ο Αλέξης Λαναράς, όπως είναι το πραγματικό του όνομα, βέρος Θεσσαλονικιός που δεν θα γοητευτεί από τα θέλγητρα της πρωτεύουσας, δεν είναι τίποτα περισσότερο κι τίποτα λιγότερο από πολλούς άλλους συνομηλίκους του (στις 25 Σεπτεμβρίου έκλεισε τα 38 του χρόνια). Βιώνει, ζει, αναπνέει τα ίδια πράγματα και τις ίδιες καταστάσεις με χιλιάδες άλλους, μόνο που έχει το ταλέντο, τις σκέψεις του και τα συναισθήματά του να τα διοχετεύει στη μουσική και το τραγούδι. Και δη στη ραπ. Καταιγιστικές και ταυτοχρόνως καταθλιπτικές οι ρίμες του, αποτυπώνουν το δυστοπικό παρόν στο οποίο έχει ζήσει η γενιά του. Ανεργία, προδομένα όνειρα, καταστολή και φόβος.

Ο ΛΕΞ μιλά για το εδώ και το τώρα για όλα όσα συμβαίνουν στις γειτονιές των πόλεων, στις συνοικίες, που σπάνια έρχονται στο φως της δημοσιότητας. Κι όταν έρχονται είναι πλέον αργά, για όλους. Θύτες, θύματα και παρατηρητές. Οι τρεις προσωπικοί δίσκοι που έχει κυκλοφορήσει – το 2014 κυκλοφόρησε τον πρώτο σόλο δίσκο του «Ταπεινοί και Πεινασμένοι», το 2018 ακολούθησε το «2ΧΧΧ» και εφέτος το «Metro» – αποτελούν το ιδιότυπο μανιφέστο του. Την κραυγή (του) επικοινωνίας για όσες και όσους την έχουν ανάγκη. Μουσική για μια γενιά που χαρακτηρίζεται από κάποιους χαμένη, που κρυφοκοιτάζει μέσα απ’ τις γρίλιες και αναμένει το φως.

Με είκοσι χρόνια μουσικής διαδρομής στην πλάτη του, παραμένει άγνωστος μεταξύ γνωστών, έχει καταφέρει να τον σέβονται για τη δουλειά του συνάδελφοι και ακροατές. Αποφεύγει να δίνει συνεντεύξεις, έχει δημιουργήσει το δικό του σύμπαν και το απολαμβάνει. Οπως το απολαμβάνουν και όσοι τον ακολουθούν. Προτιμά να γράφει και να τραγουδάει και κατά κάποιον τρόπο βάζει τα πράγματα στη θέση τους στον πρόλογό του, στο βιβλίο «ΛΕΞ – Ενα αστέρι από τσιμέντο» (εκδόσεις Κυψέλη): «Ποτέ δεν υπήρξα ποιητής και ποτέ δεν ένιωσα ότι υπήρξα, για να είμαι ειλικρινής δεν θεωρώ ότι έχω παιδευτεί αρκετά σε πνευματικό επίπεδο ώστε να παραγάγω ποίηση τουλάχιστον όπως την έχω στο μυαλό μου. Αυτό που κάνω επ’ ουδενί δεν μπορεί να χαρακτηριστεί υψηλή τέχνη και το πιο πιθανό είναι ότι δεν φιλοδοξεί κιόλας να είναι. Είμαι ένας ράπερ στην Ελλάδα. Αυτό. Και αυτό ακριβώς είναι που κάνει το βιβλίο τόσο σημαντικό για μένα, ακόμα πιο σημαντικό απ’ το ότι είναι όντως ένα βιβλίο που έχει να κάνει γύρω από μένα. Οτι είναι ένα βιβλίο για έναν ράπερ στην Ελλάδα».

Είτε είναι είτε δεν είναι ποιητής, ο ΛΕΞ είναι κοινωνικό φαινόμενο. Από σύνολο ανθρώπων, που οι περισσότεροι από εμάς δεν τους γνωρίζουμε ακριβώς. Είναι όσα παιδιά κινούνται εκτός των τειχών, εκτός των ορίων και εκτός της καθεστηκυίας τάξης και αναζητούν δικαιότερο κόσμο. Στην τραγουδοποιία του δεν παρουσιάζεται ως ο μεσσίας που θα σώσει τον κόσμο. Δεν προτείνει λύσεις. Δεν στέκεται στην έρευνα του ζητούμενου στα προβλήματα της κοινωνίας, της πολιτικής κοκ. Δεν τον ενδιαφέρει τόσο η αιτία, όσο το αιτιατό. Δηλαδή, το αποτέλεσμα που συνδέεται με μια αιτία. Θεωρεί αντικειμενικά τα κοινωνικά προβλήματα (π.χ. ανεργία των νέων, εκπαίδευση) και τα καταγράφει στη δουλειά του. Δεν είναι ο επαναστάτης με τη σημασία που γνωρίζουμε. Είναι εκείνος που αναλαμβάνει το καθήκον να ξεδιπλώσει και να επικοινωνήσει την αντικειμενικότητα των προβλημάτων του. Δεν κάνει προπαγάνδα, φωτογραφίζει και στηλιτεύει. Ισως κι για αυτό, έχει περάσει σε τόσο πολύ μεγάλο κομμάτι της νεολαίας. Κομματιού το οποίο δεν σημαίνει ότι μεγαλώνοντας θα συνεχίσει να τραγουδάει και να αποδέχεται το σύμπαν του ΛΕΞ. Μέρος αυτού του κομματιού θα αποτελέσει μέρος της καθεστηκυίας τάξης και ενδεχομένως θα έχει ξεχάσει τα καπνογόνα που άναβε είτε στη Νέα Σμύρνη είτε στη Θεσσαλονίκη ή θα τα αναπολεί με ρομαντικότητα, κάποιες στιγμές.

Ο ΛΕΞ είναι κατά κάποιον τρόπο ο τροβαδούρος της ήττας. Της ήττας που έχει υποστεί η γενιά του. Την περιγράφει όπως την αντιλαμβάνεται με όχημα το δημοτικό σύγχρονο τραγούδι, που δεν είναι άλλο από το ραπ. Το έργο του στιβαρό και πραγματικό, αποδεικνύει ότι υπάρχουν άνθρωποι – πολίτες που θέλουν να βλέπουν σε προβολή τη σκληρή καθημερινότητά τους. Ο ΛΕΞ πήρε την κατάσταση στα χέρια του και προχωρά στον δρόμο που έχει χαράξει. Μόνο και μόνο για αυτό, αξίζει τον σεβασμό μας. Με όχημα τις ρίμες του. Κι όπως αναφέρει κάπου ο Γιάννης Ρίτσος στην ποιητική συλλογή «Τα Ερωτικά»: «Κ’ οι λέξεις / φλέβες είναι / μέσα τους /αίμα τρέχει».