Η θαυματουργή Wunda Chair

Η καρέκλα πιλάτες, επίσης γνωστή ως Wunda Chair, σχεδιάστηκε αρχικά από τον Τζόζεφ Πιλάτες (1883-1967) ως εξοπλισμός άσκησης της μεθόδου που ο ίδιος ονόμασε Contrology. Η Wunda Chair από όργανο για ασκήσεις ενδυνάμωσης του κορμού προβλήθηκε και ως καρέκλα σαλονιού για τα μικρά διαμερίσματα της Νέας Υόρκης των μοντέρνων καιρών. Η απλή ξύλινη καρέκλα αποτελείται από ένα κάθισμα, ένα πεντάλ και ελατήρια που προσαρμόζονται στο πεντάλ (για τη ρύθμιση της αντίστασης).

Το σύστημα ασκήσεων με τα ειδικά όργανα που ο Τζόζεφ Πιλάτες είχε κατασκευάσει βασίστηκε στο μείγμα ασιατικού διαλογισμού με ενόργανη γυμναστική, φυσικοθεραπευτικές ασκήσεις και τις δικές του ασκήσεις που επινόησε μετά τη θητεία του ως ακροβάτης σε τσίρκο και αφού παρατήρησε τις κινήσεις των έμβιων οργανισμών στο ζωικό βασίλειο. Η μέθοδός του αγαπήθηκε από τους ηθοποιούς και χορευτές της εποχής του, ξεπέρασε την αμερικανική επικράτεια και εξελίχθηκε σε φαινόμενο της μόδας γύρω από την ευεξία του σώματος. Και ως κερδοφόρα επιχείρηση η εκπαιδευτική μέθοδος πιλάτες μέχρι σήμερα απασχολεί τα αμερικανικά δικαστήρια, καθώς οι διαχειριστές των πνευματικών δικαιωμάτων της μεθόδου του ανταγωνίζονται για την αυθεντικότητα των ασκήσεων και του εξοπλισμού της.

Ο Πιλάτες μεγάλωσε ως Γιόζεφ Ουμπέρτους Πιλάτες σε μια μικρή πόλη κοντά στο Ντύσελντορφ της Γερμανίας, όπου ανέπτυξε ενδιαφέρον για τη γυμναστική, γράφει η Κάθι Σταρκ, εκπαιδεύτρια πιλάτες και συγγραφέας του βιβλίου «Get to Know Joe Pilates». Ξεκίνησε να αναπτύσσει τη μέθοδό του στις αρχές του 1920 μέσα από την ανάγκη του να υπερνικήσει τη δική του φυσική αδυναμία, μια και έπασχε από άσθμα και ραχίτιδα. Ως έφηβος άρχισε να μελετά την ανατομία και την ανθρώπινη φυσιολογία και να εκπαιδεύεται σε δυτικές και ανατολικές πρακτικές εκγύμνασης, όπως γιόγκα και πολεμικές τέχνες. Συγχρόνως, ασχολήθηκε με το boxing κερδίζοντας και κάποιες διακρίσεις, ενώ εξελίχθηκε σε δεινό σκιέρ και δύτη. Το 1912 πήγε στην Αγγλία για να συνεχίσει την εκπαίδευσή του ως μποξέρ.

CONTROLOGY. Το 1914, μετά το ξέσπασμα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, βρέθηκε στο Λάνκαστερ κρατούμενος σε στρατόπεδο ανεπιθύμητων μαζί με άλλους Γερμανούς. Ηταν εκεί όπου άρχισε να αναπτύσσει ένα σύστημα ασκήσεων που ο ίδιος τότε ονόμασε Contrology, μια μέθοδο ελέγχου του σώματος που αργότερα πήρε το όνομά του. Και άρχισε να την εφαρμόζει στους συγκρατουμένους του για να τους βοηθήσει να διατηρήσουν μια καλή φυσική κατάσταση, επινοώντας όργανα και χρησιμοποιώντας τα ελατήρια από τα κρεβάτια, τα οποία αργότερα πήραν τη μορφή των σημερινών οργάνων Reformer που χρησιμοποιούν οι εκπαιδευτές της μεθόδου πιλάτες.

Μετά το τέλος του πολέμου επέστρεψε στη Γερμανία, εκπαίδευσε τη Στρατιωτική Αστυνομία του Αμβούργου σε μεθόδους αυτοάμυνας και άρχισε να εφαρμόζει τη μέθοδό του σε πελάτες. Ηταν τότε που ήρθε σε επαφή με κινησιολόγους και χορογράφους της εποχής, όπως ο Ρούντολφ φον Λάμπαν, που λέγεται ότι ενσωμάτωσε κάποιες από τις θεωρίες του πιλάτες στη δική του δουλειά, και η χορεύτρια και χορογράφος Μαίρη Βίγκμαν.

Το 1925 ο Νέος Γερμανικός Στρατός τον καλεί για να εκπαιδεύσει το προσωπικό. Καθώς όμως ο ίδιος διαφωνούσε με την πολιτική κατεύθυνση της Γερμανίας, αποφάσισε να φύγει, μεταναστεύοντας το 1926 στην Αμερική και ανοίγοντας στη Νέα Υόρκη το πρώτο του στούντιο μαζί με τη γυναίκα του.

Πρώτοι του πελάτες ήταν χορογράφοι και χορευτές· o (Τζο, τώρα πια) Πιλάτες γνωρίστηκε με τον Ζορζ Μπαλανσίν, τον Τζερόμ Ρόμπινς, τη Ρουθ Σεν Ντένις, τον Τεντ Σον, τη Μάρθα Γκράχαμ, η οποία χρησιμοποίησε ασκήσεις του πιλάτες στα δικά της μαθήματα μοντέρνου χορού. Στο στούντιό του εμφανίστηκαν να ασκούνται μαζί του και οι ηθοποιοί Κάθριν Χέπμπορν, Λόρενς Ολίβιε, Λορίν Μπακόλ.

Ο Τζο Πιλάτες παρατήρησε τις αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι εργάζονται και κινούνται στη ζωή τους τη δεκαετία του 1930. Στα γραπτά του προειδοποιούσε για τους κινδύνους για την υγεία και τις επιπτώσεις τού να κάθεσαι όλη μέρα στο γραφείο. Ο ίδιος σχεδίασε διάφορους μηχανισμούς – όργανα για να κάνει τους ανθρώπους να κινούνται με το σύστημα της Contrology, ώστε να καταπολεμήσει τις επιπτώσεις του καθιστικού τρόπου ζωής που έβλεπε να αναδύεται.

Ο Πιλάτες κατασκεύασε την καρέκλα που προάγει την καλύτερη στάση της σπονδυλικής στήλης και των ώμων, προσφέροντας ίσως τις πιο αθλητικές προκλήσεις από όλα τα όργανά του. Κατά τη διάρκεια της συνεδρίας, όπως διευκρίνιζε, οι μαθήτριες φορούσαν κορμάκι χορού και κολάν, ενώ οι μαθητές γυμνάζονταν χωρίς πουκάμισα. Στη συνέχεια, ακολουθούσαν σιωπηλά τον επαναλαμβανόμενο κύκλο ασκήσεων, οι οποίες αποσκοπούσαν στην ενδυνάμωση των μυών, χωρίς ωστόσο να τους εξαντλούν, υπό την προσεκτική παρουσία του κυρίου Πιλάτες. Σε ένα βιβλίο του 1945, με τίτλο «Return to Life Through Contrology» («Επιστροφή στη ζωή μέσω της Ελεγκτικής»), ο Πιλάτες παρουσίασε ασκήσεις όπως «βουτιά του κύκνου» και «ψαλίδια» που δεν απαιτούσαν χρήση οργάνων. Καθεμία από αυτές τις ασκήσεις εικονογραφείται με μια σειρά φωτογραφιών του ίδιου του Πιλάτες, ο οποίος τις εκτελούσε με άνεση φορώντας μόνο το μαγιό του. Το κείμενο του βιβλίου περιελάμβανε οδηγίες για έναν ρυθμό εισπνοών – εκπνοών και τρόπο στάσης του αυχένα, όπως και τοποθέτησης του βλέμματος. «Ακολουθήστε τις οδηγίες ακριβώς όπως υποδεικνύονται μέχρι την παραμικρή λεπτομέρεια», έγραφε. «ΥΠΑΡΧΕΙ λόγος!».

ΤΟ ΠΙΛΑΤΕΣ. Τι είναι λοιπόν το πιλάτες; Μια ολοκληρωμένη άσκηση για το σώμα, ελεγχόμενη και ασφαλής. Η Contrology ως ένα πλήρες πρόγραμμα ασκήσεων διατήρησης της φυσικής κατάστασης του σώματος μαθαίνει την αλφαβήτα της κίνησης σε ένα «κακομαθημένο» και τεμπέλικο σώμα. Οι περισσότεροι άνθρωποι υποφέρουν από παθήσεις στη μέση, στον αυχένα, γενικότερα στη σπονδυλική στήλη και στις αρθρώσεις. Πάντα υπάρχει ανάγκη για μια πιο παραδοσιακή αντιμετώπιση αυτών των παθήσεων, αλλά η πραγματική αλλαγή θα προκύψει από την αντιμετώπιση των αιτιών που τις προκαλούν, και αυτό είναι η ενδυνάμωση του κέντρου του σώματος, το Powerhouse (η περιοχή των κοιλιακών και ραχιαίων μυών), όπως το ονόμαζε ο ίδιος ο Πιλάτες.

Η Σταθεροποίηση, ο Ελεγχος, η Συγκέντρωση, η Ροή της Κίνησης, η Αναπνοή και η Ακρίβεια στην κίνηση είναι οι αρχές στις οποίες στηρίζεται η μέθοδος για να δημιουργήσουμε μυϊκή μνήμη και να αποκτήσουμε πνευματική και φυσική ισορροπία, ευθυγραμμισμένη στάση σώματος, αντοχή, ενδυνάμωση, ελαστικότητα, μεγαλύτερη κινητικότητα, αυτογνωσία και να παραμείνουμε νέοι, μια και, όπως έλεγε ο Πιλάτες, «είμαστε τόσο νέοι, όσο νέα είναι η σπονδυλική μας στήλη».

Ο Τζο Πιλάτες πέθανε το 1967 σε ηλικία 87 ετών. Το όνειρό του ήταν να διδάσκεται η μέθοδός του σε κάθε γειτονιά. Κι έγινε πραγματικότητα.