Η Τουρκία κλιμακώνει προεξοφλώντας {LF}την απουσία αντιδράσεων{CR}

Η πύκνωση αρνητικών εξελίξεων στα ελληνοτουρκικά απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή. Μπορούμε να αντιμετωπίσουμε την εκτόξευση του τουρκικού πυραύλου ως «μπλόφα», fake news των «θρασύδειλων» Τούρκων, προεκλογικό «πυροτέχνημα» του «απομονωμένου» Ερντογάν κ.λπ. Ορισμένοι αναλυτές «δυσκολεύονται» πάντως να αποκωδικοποιήσουν τα συνεχή χτυπήματα που δέχεται η χώρα… γιατί προχθές ο Ακάρ πρότεινε «διάλογο». Ομως τα μηνύματα της Αγκυρας δεν χρειάζονται αποκρυπτογράφηση και ιδιαίτερες αναλυτικές ικανότητες. Είναι σαφώς διατυπωμένα, ολοένα και πιο απειλητικά και τελικά μονοσήμαντα: μας καλούν είτε να αποδεχθούμε τις τουρκικές διεκδικήσεις «στο τραπέζι» (με δεσμευτική συμφωνία) είτε η Αγκυρα, έχοντας «προειδοποιήσει» και ως «αμυνόμενη στην επιθετικότητά μας, δικαιούται» να τις επιβάλει (και επαυξήσει) στρατιωτικά «επί του πεδίου».

Εδώ και χρόνια το πολιτικό σύστημα «ξορκίζει» την τουρκική επιθετικότητα σαν ένα εφιαλτικό όνειρο που θα λησμονηθεί το επόμενο πρωί. Επαφίεται σε βολικές «αναλύσεις» που προβλέπουν ότι η Τουρκία είτε θα συνέλθει ξαφνικά παραιτούμενη από τις απαιτήσεις της είτε θα καταποντιστεί από σεισμό ή εσωτερική διάλυση. Με πομπώδεις μαξιμαλισμούς διαμαρτύρεται συνήθως η εκάστοτε αντιπολίτευση ενώ με «αποφασιστική ψυχραιμία» (αλλά στρουθοκαμηλική αναβλητικότητα) απαντά η εκάστοτε κυβέρνηση. Οπως και σε άλλους τομείς της δημόσιας πολιτικής, οι δύσκολες αποφάσεις συνήθως αναβάλλονται για το μέλλον – φυσικά υπό δυσμενέστερες συνθήκες για τον επόμενο χειριστή που κι αυτός με τη σειρά του μιμείται τον προκάτοχό του.

Τι όμως θα πρέπει επιπλέον να ζήσουμε προκειμένου να συνειδητοποιήσουμε την κρισιμότητα της σύγκρουσης που επαπειλείται; Η όξυνση των τουρκικών απειλών κατά της «στρατιωτικοποίησης» των νησιών μας δεν πρέπει να παραβλέπεται με επικοινωνιακούς ακροβατισμούς και η επιθετικότητα δεν αντιμετωπίζεται με οποιονδήποτε εκ του προχείρου διάλογο. Επιπλέον, οι αποκαλύψεις όπως η προχθεσινή με την εκτόξευση του νέου βαλλιστικού πυραύλου Typhoon και προβλέψιμες ήταν (η τουρκική κινητικότητα για αύξηση του βεληνεκούς των συστημάτων της ήταν δεδομένη) αλλά και θα έπρεπε να οδηγούν σε δημιουργικό συναγερμό. Ακόμη κι αν αποδειχθεί ότι η Αγκυρα υπερδιογκώνει τις δυνατότητές της, το πυραυλικό της πρόγραμμα απασχόλησε ως φαίνεται λίγους ημέτερους ειδικούς, που εδώ και καιρό προέτρεπαν για έμφαση στο (άμεσης απόδοσης) πυραυλικό πυροβολικό – απαραίτητο πυλώνα του ελληνικού αποτρεπτικού δόγματος (αντί για συστήματα με παραλαβή το 2028). Το ίδιο έχει συμβεί και με το τουρκικό πρόγραμμα στα μη επανδρωμένα συστήματα. Ειδικά μάλιστα ως προς την ΕΥΠ, εδώ και χρόνια υστερεί εκκωφαντικά στον εξωτερικό τομέα, προφανώς απορροφημένη από άλλες προτεραιότητες.

Ομως η Τουρκία πολλαπλασιάζει θρσύτατα τα απειλητικά «τελεσίγραφα» χωρίς να πτοείται από την «ψύχραιμη αποφασιστικότητά» μας, τις φραστικές «καταδίκες» από εταίρους και συμμάχους και τις εξοπλιστικές μας παραγγελίες. Τελευταία, και αφού χάθηκε πολύτιμος χρόνος προετοιμασίας λόγω ευσεβοποθικών αναλύσεων και εφησυχασμού, παρατηρείται πλέον κάποια «ανησυχία» και μάλλον ενστικτώδεις αντιδράσεις: επαμφοτερισμοί ως προς τις «κόκκινες γραμμές» (εδαφική κυριαρχία ή και κυριαρχικά δικαιώματα;), μη-δημιουργική ασάφεια μηνυμάτων προς τη γείτονα και τρίτους (ως προς τους όρους και το περιεχόμενο του διαλόγου αλλά και τα αντίποινά μας), έλλειψη προληπτικής σχεδίασης για τον τρόπο ενεργοποίησης των συμμαχικών συνδρομών κ.λπ.

Ακόμη κι αν με κάποια μαγική κίνηση αποφύγουμε είτε το εξευτελιστικό «τραπέζι διαλόγου» είτε το φύσει ανεξέλεγκτο «πεδίο» χωρίς απώλειες, ο κίνδυνος είναι μείζων και άμεσος. Απαιτείται ολοκληρωμένη στρατηγική, χθες. Γιατί όσο η Αγκυρα προεξοφλεί ότι οι αντιδράσεις μας θα είναι υποτονικές, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες να βρεθούμε προ δυσμενών διλημμάτων ή και τετελεσμένων.

Ο Γιάννης Βαληνάκης είναι καθηγητής Διεθνών Σχέσεων, πρώην υφυπουργός Εξωτερικών