Από τη Δικαιοσύνη στο Δημόσιο

Μια από τις σημαντικότερες αγκυλώσεις της Ελλάδας, με σοβαρές επιπτώσεις στην οικονομία, είναι η βραδύτητα στην απονομή της δικαιοσύνης – κάτι που απασχολεί έντονα τους υποψήφιους ξένους επενδυτές. Το θέμα απασχόλησε και τα τρία μνημόνια που υπέγραψε η Ελλάδα μετά τη χρεοκοπία, οι δανειστές ζητούσαν πάση θυσία τη μεταρρύθμιση και του συστήματος απονομής της δικαιοσύνης, αλλά όποιος γνωρίζει πώς λειτουργούν μερικά πράγματα στη χώρα ήξερε εκ των προτέρων ότι οι δυσκολίες θα είναι μεγάλες και το μέλλον αμφίβολο.

Με άλλα λόγια, όπως η εκπαίδευση έτσι και η δικαιοσύνη είναι τομείς δύσκολα μεταρρυθμίσιμοι. Για πολλούς λόγους, αλλά και για έναν ακόμα κοινό και για την εκπαίδευση και για τη Δικαιοσύνη: το αποτέλεσμα σε μεγάλο βαθμό οφείλεται στα χαμηλά προσόντα μέρους του προσωπικού σε συνδυασμό με την ήσσονα προσπάθεια η οποία καταβάλλεται. Αλλά επειδή ο κομματικός συνδικαλισμός ενδιαφέρεται αποκλειστικά για τα δικαιώματα του κλάδου, αδιαφορώντας για το κοινωνικό αποτύπωμα της εισφοράς του στο κοινωνικό σύνολο, στην ουσία αβαντάρει και την ανεπάρκεια και την ήσσονα προσπάθεια. Στην εκπαίδευση, το αποτέλεσμα είναι ο εκτεταμένος λειτουργικός αναλφαβητισμός. Στη Δικαιοσύνη, εκτός από τις κακοδικίες, μια από τις επιπτώσεις είναι η καθυστέρηση εξέτασης των υποθέσεων που πλήττουν πολλαπλά τη λειτουργία του κράτους, της κοινωνίας και της οικονομίας.

Την υπηρεσιακή ανεπάρκεια πολλών δικαστικών δεν την επισημαίνω εγώ. Την επισημαίνει η πρόεδρος του Αρείου Πάγου, Μαρία Γεωργίου, η οποία από την αρχή της θητείας της στην κορυφή του ανώτατου δικαστηρίου εργάζεται συστηματικά για τη βελτίωση των επιδόσεων της δικαιοσύνης. Μια από τις πρώτες της κινήσεις ήταν να ζητήσει από δικαστές που δεν ανταποκρίνονταν στις υποχρεώσεις τους να παραιτηθούν. Τον Σεπτέμβριο, μάλιστα, συνεχάρη όσους δικαστές ζήτησαν οικειοθελώς να παυτούν από το δικαστικό σώμα όταν αντιλήφθηκαν πως δεν είχαν τη δυνατότητα να ανταποκριθούν στα καθήκοντά τους – στον επαγγελματικό τους χώρο οι δικαστές αυτοί αποκαλούνταν ράθυμοι. Ο παράξενος αυτός εθελοντισμός έκανε την πρόεδρο του Αρείου Πάγου να υποδείξει και σε άλλους ανεπαρκείς δικαστές ότι οι παραιτηθέντες αυτοβούλως «πρέπει να αποτελέσουν παράδειγμα προς μίμηση».

Αλλά προφανώς η παραίνεση αυτή δεν έφτανε. Κατά συνέπεια, κινήθηκαν πειθαρχικές έρευνες για δικαστές που αποδεδειγμένα καθυστερούσαν αποφάσεις ή εισαγγελικές ενέργειες για διάστημα μεγαλύτερο από τέσσερα χρόνια. Η Πειθαρχική Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, τους τελευταίους δέκα μήνες, έχει παύσει περί τους είκοσι ανεπαρκείς δικαστές – ενώ οι μαρτυρίες στις οποίες στηρίχτηκε το σκεπτικό της παύσης ορισμένων κάνουν λόγο για καθυστερήσεις, φυγόπονη διάθεση, έλλειψη επιμέλειας… Κάποιοι απ’ αυτούς έχουν κατ’ επανάληψη υποστεί πειθαρχικές τιμωρίες και έχουν πληρώσει πρόστιμα. Ενδεικτικά, μια πρόεδρος πρωτοδικών είχε στην πλάτη της 26 πειθαρχικές αγωγές και 23 προσωρινές παύσεις.

Η εκκαθάριση αυτή είναι εκ των ων ουκ άνευ, και συνεχίζεται. Ωστόσο, μην ανησυχείτε, κανείς δικαστικός ή εισαγγελέας που φεύγει από την υπηρεσία δεν χάνεται. Θα μεταταχθεί σε οργανική θέση του Δημοσίου. Βάση των εγγυήσεων που θεωρείται ότι διασφαλίζουν τη δικαστική ανεξαρτησία είναι η ισοβιότητα των δικαστών – η οποία, στην Ελλάδα, δεν είναι ακριβώς ισοβιότητα, αφού η δικαστική ιδιότητα ταυτίζεται με την ημέρα της συνταξιοδότησής τους. Οταν όμως κάποιοι κρίνονται ανίκανοι να δικάζουν, μια χαρά θεωρούνται ικανοί να εργάζονται στο Δημόσιο. Σε κάποια υπηρεσία του θα ξεχαστούν όσοι παύτηκαν από τη ραστώνη της Δικαιοσύνης, απολαμβάνοντας τη ραστώνη της μονιμότητας.

Φταίει μετά ο Κυριάκος Πιερρακάκης που προσπαθεί να κάνει by pass το Δημόσιο;