«Σταματήστε τις απειλές για να υπάρξει αποκλιμάκωση»

Ηταν εκ των προτέρων μια συνάντηση χαμηλών προσδοκιών, σε μια φάση που η ατμόσφαιρα στα ελληνοτουρκικά έχει δηλητηριαστεί. Στη βάση αυτή, η ανάγκη διατήρησης ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας και συναντήσεων των δύο πλευρών, στην οποία συμφώνησαν ο Νίκος Παναγιωτόπουλος με τον Χουλουσί Ακάρ χθες το απόγευμα στις Βρυξέλλες, στο περιθώριο της Συνόδου των υπουργών Αμυνας του ΝΑΤΟ, αποτελεί ένα – έστω και ελάχιστο – κέρδος. Η Αθήνα είναι προφανές ότι περιμένει πλέον τα επόμενα βήματα, όπως προκύπτει και από τις παρατηρήσεις του έλληνα υπουργού, ο οποίος διαμήνυσε στον τούρκο ομόλογό πως αν η Αγκυρα δεν σταματήσει να απειλεί την Ελλάδα και την επιθετική ρητορική δεν μπορεί να υπάρξει αποκλιμάκωση.

Το χθεσινό τετ α τετ θεωρείται σημαντικό διότι πραγματοποιήθηκε έπειτα από το πολύμηνο βαρομετρικό χαμηλό που επικρατούσε στις διμερείς σχέσεις Ελλάδας – Τουρκίας και ενώ είχε μεσολαβήσει ένα κρεσέντο απειλών και προκλητικότητας από την Αγκυρα με αποκορύφωμα το πρόσφατο νέο τουρκολιβυκό σύμφωνο. Εξάλλου ούτε στη Νέα Υόρκη ούτε στην Πράγα είχε πραγματοποιηθεί μια συνάντηση Ερντογάν – Μητσοτάκη.

Υπό αυτά τα δεδομένα η επαναπροσέγγιση των δύο πλευρών με τη συνάντηση των δύο υπουργών Αμυνας – που είναι βέβαιο ότι πραγματοποιήθηκε με τις ευλογίες του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και του Κυριάκου Μητσοτάκη – έχει τη σημασία της. Αυτό φάνηκε άλλωστε από τη διάρκειά της (κράτησε περίπου 40 λεπτά) και από το γεγονός ότι δεν έγινε στα όρθια αλλά στην αίθουσα συνεδριάσεων του ΝΑΤΟ, προφανώς σε κάποιο διάλειμμα της Συνόδου. Οι δύο υπουργοί ήταν μόνοι τους, χωρίς μεταφραστές, και συζήτησαν στα αγγλικά.

Η συνάντηση αποτιμάται και από τις δύο πλευρές ως θετική, αλλά και η Αθήνα και η Αγκυρα ήταν συγκρατημένες και φειδωλές στις επίσημες ανακοινώσεις. Σύμφωνα δε με τις πρώτες πληροφορίες, δεν φαίνεται να υπήρξε κάποια συμφωνία για επανέναρξη των διερευνητικών συνομιλιών ή των διαδικασιών για τα ΜΟΕ σε στρατιωτικό επίπεδο.

Λίγο πριν από τη συνάντηση δε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Γιάννης Οικονόμου είχε επισημάνει πως ένα τετ α τετ των δύο υπουργών Αμυνας Ελλάδας και Τουρκίας ήταν προς τη σωστή κατεύθυνση. «Κάθε συνάντηση, κάθε βήμα διαλόγου, είναι ένα βήμα εκτόνωσης της έντασης και μια έμπρακτη απόδειξη ότι συνειδητοποιούν οι γείτονες το αδιέξοδο της προκλητικής στρατηγικής που ακολουθούν. Σε ό,τι αφορά τις απειλές της Τουρκίας σε όλα τα επίπεδα, η Ελλάδα είναι κατάλληλα προετοιμασμένη ώστε ψύχραιμα και αποτελεσματικά να απαντά σε κάθε πρόκληση» είχε πει χαρακτηριστικά.

Μικρό καλάθι

Θα πρέπει να σημειωθεί πάντως ότι η Αθήνα κρατάει παγίως μικρό καλάθι έπειτα από τέτοιες συναντήσεις μολονότι θεωρεί πως συμβάλλουν στην αποκλιμάκωση της έντασης και πως είναι θετικό να υπάρχουν ανοιχτοί δίαυλοι επικοινωνίας. Ο βασικός λόγος είναι ότι συνήθως η Αγκυρα και οι αξιωματούχοι της εμφανίζονται υπέρμαχοι του διαλόγου αλλά λίγο αργότερα επιστρέφουν στη γνωστή τακτική της επιθετικής ρητορικής και των προκλήσεων. Δεν θα πρέπει εξάλλου να λησμονείται πως και τον περασμένο Ιούλιο, όταν οι δύο υπουργοί είχαν συναντηθεί ξανά στο περιθώριο της Συνόδου του ΝΑΤΟ στη Μαδρίτη, ο Νίκος Παναγιωτόπουλος είχε παροτρύνει τον Ακάρ να πέσουν οι τόνοι και να γίνουν μικρά βήματα αποκλιμάκωσης. Ο Ακάρ φέρεται να είχε απαντήσει πως όλα είναι εφικτά αν υπάρχει επικοινωνία, αλλά τελικά ακολούθησε νέος γύρος τουρκικών προκλήσεων.

Σημειώνεται ότι η χθεσινή συνάντηση έγινε έπειτα από αίτημα της τουρκικής πλευράς που διατυπώθηκε κατά το προχθεσινό δείπνο που είχαν οι υπουργοί Αμυνας του ΝΑΤΟ. Το κλίμα στη συνάντηση μπορεί να ήταν καλό – κάτι που φάνηκε άλλωστε και από τις φωτογραφίες και τα βίντεο που δόθηκαν στη δημοσιότητα -, όμως ο Νίκος Παναγιωτόπουλος, σύμφωνα με πληροφορίες, ζήτησε από τον Ακάρ να σταματήσει η Τουρκία τις προκλήσεις, όπως και τη συνεχή επιθετική ρητορική που δεν οδηγεί πουθενά. Και βέβαια ο έλληνας υπουργός διεμήνυσε στον τούρκο ομόλογό του πως η Τουρκία πρέπει να σεβαστεί το Διεθνές Δίκαιο. Υπογράμμισε δε – όπως αναφέρει και η επίσημη ανακοίνωση του υπουργείου Αμυνας – ότι είναι αναγκαία η δημιουργία κλίματος σταθερότητας στην περιοχή, στη βάση του Διεθνούς Δικαίου και των κανόνων καλής γειτονίας.

Πάντως, σε αντίθεση με το ελληνικό υπουργείο Αμυνας, το τουρκικό, στην ανακοίνωση που εξέδωσε γύρω στις 7.30 μ.μ. ώρα Ελλάδος, δεν έκανε την παραμικρή αναφορά στο περιεχόμενο της συζήτησης. Περιορίστηκε να ανακοινώσει ότι ο Ακάρ, στο πλαίσιο των διμερών επαφών του στο ΝΑΤΟ, συναντήθηκε με τον έλληνα υπουργό Αμυνας.

Συνάντηση και με Οστιν

Στο μεταξύ, για τη στενή αμυντική συνεργασία και τη σημασία της περιφερειακής σταθερότητας συζήτησε ο Νίκος Παναγιωτόπουλος και με τον αμερικανό ομόλογό του, Λόιντ Οστιν. Την ολιγόλεπτη συνομιλία δημοσιοποίησε, μάλιστα, ο αμερικανός υπουργός με σχετικό τουίτ. Ανάλογες επαφές είχε ο Νίκος Παναγιωτόπουλος στο περιθώριο της Συνόδου του ΝΑΤΟ και με τους ομολόγους του της Γερμανίας, Κριστίν Λάμπρεχτ, και της Γαλλίας, Σεμπαστιάν Λεκορνί.