Εμπόδια για {LF}το μέλλον

Η συνάντηση της Πράγας «διανθίστηκε» με το επεισόδιο του τούρκου προέδρου, ο οποίος  προκάλεσε πρόσθετο εκνευρισμό στους δυτικούς συνδαιτυμόνες του. Είχαν μεν προηγηθεί οι εναντιώσεις στις τουρκικές αμφισβητήσεις της ελληνικής κυριαρχίας στα νησιά του Αιγαίου και των  ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων στην ανατολική Μεσόγειο, από την Ουάσιγκτον, το Παρίσι, το Βερολίνο, τις Βρυξέλλες και το Κάιρο, όμως ο τούρκος πρόεδρος επέλεξε να εκμεταλλευτεί την πρώτη σύνοδο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας για να εμφανίσει την Ελλάδα ως προκαλούσα ένταση ανάμεσα στις δύο χώρες. Επιστρέφοντας στη χώρα του εμφάνισε τα διαδραματισθέντα στην τσεχική πρωτεύουσα υπό το προσωπικό του πρίσμα. Είναι βέβαιος ότι ο δυτικός κόσμος αδυνατεί να πορευθεί χωρίς την τουρκική βακτηρία και πως, κάποια στιγμή, η στάση του απέναντι στην Αγκυρα θα καμφθεί. Γι’ αυτό και πλαισιώνει την προπαγανδιστική ρητορική του με προειδοποιήσεις προς τη Δύση πως αν η τελευταία δεν προμηθεύσει στη χώρα του το επιθυμητό από αυτήν πολεμικό υλικό, θα στραφεί προς «άλλους ορίζοντες». Η ενόχληση όμως που προκαλείται από την απειλή αλλαγής στρατοπέδου, από το συντηρούμενο από την Αγκυρα κλίμα αστάθειας στην ανατολική Μεσόγειο και από την επισειόμενη απειλή πολέμου με την Ελλάδα, ωθούν τα πράγματα σε επικίνδυνα σημεία.

Στόχος της Τουρκίας είναι ο εξαναγκασμός της Ελλάδας να έλθει σε κατ’ ιδίαν διάλογο μαζί της, απόντος κάθε τρίτου ο οποίος θα μπορούσε αν όχι να συμβάλει μεσολαβητικά, να παραστεί μάρτυρας όσων διαμειφθούν σε αυτόν, όπου κυρίαρχο στοιχείο θα αποτελεί η απειλή χρήσης πολεμικής βίας. Παράλληλα, ο τούρκος πρόεδρος υιοθετεί τις εξωπραγματικές θεωρίες περί φυσικών, ιστορικών και νομικών δικαιωμάτων της Τουρκίας ενός θλιβερού εσμού αποστράτων. Αντίθετα, λοιδορεί όποιον έχει  διαφορετική οπτική γωνία για τη συνύπαρξη Ελλάδας – Τουρκίας. Τα πράγματα, έτσι, στερούν τόσο από την ίδια την Τουρκία όσο και από την Ελλάδα, τη δυνατότητα αποκατάστασης επαφής και στοιχειώδους βελτίωσης των σχέσεών τους.

Ο εμπρηστικός λόγος του τούρκου προέδρου υψώνει εμπόδια για το μέλλον. Και, ναι μεν η Αθήνα διακηρύσσει τη διάθεσή της για διάλογο, με βάση συγκεκριμένους κανόνες διεξαγωγής του και το διεθνές δίκιο, η επιμονή όμως επιβολής διαλόγου βάσει τουρκικών όρων, απομακρύνει την προσέγγιση. Η ελληνική πρόταση για διάλογο παραμένει αταλάντευτη, με την επανεκκίνηση των ανενεργών διερευνητικών επαφών να αποτελεί τον ευκολότερο δρόμο. Τονίστηκε και θα τονίζεται με έμφαση ότι αυτές αποτελούν ένα οικείο πεδίο διαλόγου για το θέμα της οριοθέτησης των θαλάσσιων ζωνών και πως άριστα μπορούν να αποτελέσουν την αρχή μιας ευρύτερης προσέγγισης. Με τις διερευνητικές και την – μετά τη σύνταξη συνυποσχετικού – προσφυγή στη Χάγη και την οριστική επίλυση του θέματος των θαλάσσιων ζωνών, οι δύο πλευρές θα έχουν την ικανοποίηση πως ο κορυφαίος διεθνής θεσμός, τα Ηνωμένα Εθνη, μέσω του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, θα έχει καταλήξει σε λύση που ουδείς καλοπροαίρετος θα μπορεί να αμφισβητήσει. Ισως, η επικείμενη άφιξη στην Αθήνα του νέου τούρκου πρέσβη, σκληρού μεν στις παραδοσιακές τουρκικές θέσεις γνώστη όμως των θεμάτων και ενεργού στελέχους των διερευνητικών επαφών, να αποτελέσει τον κατάλληλο δίαυλο προς την Αγκυρα που ίσως μπορέσει να σχηματίσει μια άλλη αντίληψη για τα μακροπρόθεσμα συμφέροντά της.

Ο Γιώργος Κακλίκης είναι πρέσβης επί τιμή, ειδικός σύμβουλος του ΕΛΙΑΜΕΠ