Πώς θα απαντήσει {LF}ο «Τσάρος» μετά {LF}την έκρηξη στη γέφυρα;

Mια τεράστια έκρηξη το Σάββατο στη γέφυρα που ενώνει τη Ρωσία με την Κριμαία κατέστρεψε το «πετράδι του στέμματος» του Βλαντίμιρ Πούτιν, μία ημέρα μετά τα γενέθλιά του και μόλις μία εβδομάδα μετά την παράνομη προσάρτηση στη Ρωσία τεσσάρων περιοχών της Ανατολικής Ουκρανίας, όπου οι μάχες μαίνονται. Και ενώ επικρατεί αγωνία για τον τρόπο με τον οποίο θα απαντήσει ο Πούτιν, ο οποίος συγκάλεσε το Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας, ο ρώσος πρόεδρος επέρριψε ευθέως την ευθύνη στο Κίεβο, κάνοντας λόγο για «τρομοκρατική ενέργεια».

«Οι δράστες, οι αυτουργοί και οι εντολείς είναι οι ουκρανικές μυστικές υπηρεσίες. (…) Δεν υπάρχει αμφιβολία. Πρόκειται για μια τρομοκρατική πράξη που στόχευε στην καταστροφή μιας πολιτικής υποδομής κρίσιμης σημασίας» δήλωσε χαρακτηριστικά, σύμφωνα με τον λογαριασμό του Κρεμλίνου στο Telegram, μετά τη συνάντησή του με τον Αλεξάντρ Μπαστρίκιν, τον επικεφαλής της Ερευνητικής Επιτροπής, ο οποίος του παρουσίασε το πόρισμα της σχετικής έρευνας που διενεργήθηκε.

Πόσο σημαντική είναι η γέφυρα της Κριμαίας;

Πάρα πολύ. Είναι η μεγαλύτερη γέφυρα στην Ευρώπη. Με μήκος 19 χιλιόμετρα, κόστισε περίπου 4 δισ. δολάρια και εγκαινιάστηκε τον Μάιο του 2018, τέσσερα χρόνια μετά την προσάρτηση της Κριμαίας στη Ρωσία. Ενώνει τη χερσόνησο Ταμάν στην περιοχή του Κρασναντάρ στη Ρωσία και τη χερσόνησο Κερτς στην Κριμαία της Ουκρανίας. Οπως είπε ο Πούτιν την ημέρα των εγκαινίων, «τη γέφυρα την ονειρευόμασταν από τον καιρό των τσάρων». Τόσο ο τσάρος Νικόλαος όσο και οι σοβιετικοί ηγέτες επιθυμούσαν την κατασκευή της, ενώ οι Ναζί είχαν αρχίσει να τη φτιάχνουν πριν εκδιωχθούν από την περιοχή στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Η γέφυρα έγινε σύμβολο της ισχύος του Πούτιν, με τον εκπρόσωπο του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ να λέει ότι «ακόμα και τα πιο φιλόδοξα σχέδια υλοποιούνται όταν τα αποφασίσει εκείνος». Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο το χτύπημα στη γέφυρα θεωρείται ένα προσωπικό πλήγμα στον ρώσο πρόεδρο.

Τι ακριβώς συνέβη;

Οπως φαίνεται σε βίντεο από κάμερα που βρίσκεται πάνω στη γέφυρα, η έκρηξη σημειώθηκε στην οδική γέφυρα την ώρα που ακριβώς δίπλα, στη σιδηροδρομική, περνούσε ένα μεγάλο φορτηγό τρένο το οποίο μετέφερε καύσιμα και αμέσως άρπαξε φωτιά. Η κάμερα δείχνει ένα αυτοκίνητο και ένα φορτηγό να τυλίγονται από φλόγες, ενώ θραύσματα πετιούνται προς όλες τις κατευθύνσεις. Το οδόστρωμα λύγισε και κατέρρευσε. Ενα από τα στηρίγματα με τους διπλούς πυλώνες από οπλισμένο σκυρόδεμα και το βάθρο του καταστρέφονται. Σύμφωνα με ρώσους αξιωματούχους, η αιτία της έκρηξης ήταν ένα φορτηγό-βόμβα, ένας ισχυρισμός που δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί και αντιμετωπίστηκε από ορισμένους ειδικούς με σκεπτικισμό. Αναλυτές θεωρούν πως η γέφυρα, στην οποία υπήρχαν σημαντικά μέτρα ασφαλείας, μπορεί να έχει πληγεί με άλλους τρόπους.

Πώς είναι η κατάσταση τώρα;

Ρώσοι δύτες βούτηξαν χθες γύρω από τα θεμέλια για να εξετάσουν τις ζημιές καθώς και άλλες πιθανές αιτίες της έκρηξης. Ο αντιπρόεδρος της ρωσικής κυβέρνησης Μαρά Κουχούλιν ανέφερε ότι η λεπτομερής έρευνα γίνεται πάνω από την ίσαλο γραμμή. «Η κατάσταση είναι διαχειρίσιμη – είναι δυσάρεστη, αλλά όχι μοιραία» δήλωσε στους δημοσιογράφους ο ρώσος κυβερνήτης της Κριμαίας Σεργκέι Ακσιόνοφ. «Φυσικά, τα συναισθήματα έχουν πυροδοτηθεί και υπάρχει μια υγιής επιθυμία για εκδίκηση».

Το υπουργείο Μεταφορών της Ρωσίας ανακοίνωσε ότι τα εμπορευματικά και τα επιβατικά τρένα μεγάλων αποστάσεων που διασχίζουν τη γέφυρα της Κριμαίας λειτούργησαν χθες βάσει του προγράμματος. Ο Ακσιόνοφ είπε ότι η Κριμαία έχει καύσιμα για έναν μήνα και τρόφιμα για περίοδο άνω των δύο μηνών.

Ποιες είναι οι αντιδράσεις;

Εν μέσω μιας σειράς πρόσφατων ρωσικών αποτυχιών στο πεδίο της μάχης και αλλαγής της στρατιωτικής ιεραρχίας, η έκρηξη είναι «ουσιαστικά μία ακόμα επιβεβαίωση» ότι το πρόβλημα που αντιμετωπίζει ο Πούτιν τώρα «δεν μοιάζει με οτιδήποτε έχει αντιμετωπίσει το καθεστώς του Πούτιν σχεδόν σε όλη τη διάρκειά του», σχολιάζει η Μαρία Σνεγκόβαγια του Πανεπιστημίου Τζορτζτάουν. «Το πιο ανόητο πράγμα που πρέπει να κάνουμε τώρα είναι να αρχίσουμε να καθησυχάζουμε τη χώρα ότι δεν έχει συμβεί τίποτα τρομερό» έγραψε ο πολεμικός ανταποκριτής της ρωσικής εφημερίδας «Komsomolskaya Pravda» Αλεξάντρ Κοτς. Οι Ουκρανοί «χτύπησαν ένα σύμβολο», πρόσθεσε. Δεν ήταν λοιπόν μόνο συμβολικός στόχος αλλά και στρατηγικός, διότι η γέφυρα έχει στρατιωτικό σκοπό, τροφοδοτώντας τις ρωσικές δυνάμεις. Η Ρωσία, κατέληξε ο Κοτς, πρέπει να πάρει ένα μάθημα από την Ουκρανία. «Ας πολεμήσουμε πιο σκληρά, πραγματικά, χωρίς δικαιολογίες».

Σε αυτό το κλίμα, σκληροπυρηνικοί στρατιωτικοί αναλυτές και ρώσοι αξιωματούχοι ζητούν ταχεία και ισχυρή απάντηση από τη Μόσχα. Δεν είναι λίγοι μάλιστα εκείνοι που επέμεναν, σύμφωνα με πληροφορίες, ότι το Κρεμλίνο πρέπει να προχωρήσει στη χρήση πυρηνικών όπλων σε τοπικό επίπεδο. «Οτιδήποτε λιγότερο από μια “εξαιρετικά σκληρή” απάντηση θα έδειχνε αδυναμία από το Κρεμλίνο, την ώρα που αντιμετωπίζει συνεχείς απώλειες στο πεδίο της μάχης και εντεινόμενη κριτική στο εσωτερικό» έγραψε ένας ρώσος στρατιωτικός μπλόγκερ.

Ποιος ευθύνεται για την επίθεση;

Μετά την κατάρρευση της γέφυρας, ο σύμβουλος του ουκρανού προέδρου Μιχαΐλο Ποντόλιακ έγραψε στο Twitter πανηγυρίζοντας ότι τα γεγονότα του Σαββάτου είναι μόνο «η αρχή». Οι Ουκρανοί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δημοσίευσαν εκατοντάδες memes γιορτάζοντας την επίθεση. Η ανάληψη ευθύνης για μια έκρηξη μπορεί να θεωρηθεί ουκρανική κλιμάκωση, ειδικά αφού ο ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν έχει απειλήσει ότι θα χρησιμοποιήσει πυρηνικά όπλα.

Ποιος θα μπορούσε να το συλλάβει και να το διευθύνει; Η ιταλική εφημερίδα «La Repubblica» υπενθυμίζει την ύπαρξη της ουκρανικής οργάνωσης «Μένουμε πίσω», η οποία αναλαμβάνει παρακινδυνευμένες επιθέσεις σε ρωσικούς στόχους.

Πριν από λίγες ημέρες οι «New York Times» αποκάλυψαν ότι η Ντάρια Ντούγκινα δολοφονήθηκε από Ουκρανούς: μια επιχείρηση που αποκρύφθηκε από τους Αμερικανούς, οι οποίοι φέρονται να την απαγόρευσαν και να την καταδίκασαν. Γιατί; Επειδή αποτέλεσε πρόκληση στην καρδιά της ρωσικής ισχύος. Το δημοσίευμα της εφημερίδας έφερε στο φως τις διαιρέσεις στους θεσμούς του Κιέβου, με μια αμφιβολία: σε ποιον βαθμό ο πρόεδρος Ζελένσκι ελέγχει τις δραστηριότητες των μαχητών που κινούνται στη σκιά;

Αλλοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι η καταστροφή της γέφυρας της Κριμαίας ξεπερνά κατά πολύ τις δυνατότητες του ουκρανικού στρατού. Το Κίεβο διαθέτει περιορισμένο αριθμό πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς και βομβαρδιστικών ικανών να φτάσουν στα στενά του Κερτς. Οι γέφυρες είναι γνωστό ότι είναι δύσκολο να καταστραφούν, ειδικά γέφυρες όπως η γέφυρα του Κερτς, οι οποίες έχουν τέσσερα παράλληλα ανοίγματα για τρένα και αυτοκίνητα.

Ωστόσο έπειτα από τους αρχικούς πανηγυρισμούς, εντύπωση προκάλεσε μια επόμενη δήλωση του Ποντόλιακ, ο οποίος είπε ότι η έκρηξη που σημειώθηκε στη γέφυρα της Κριμαίας είναι το αποτέλεσμα σύγκρουσης μεταξύ της Υπηρεσίας Ασφαλείας της Ρωσίας (FSB) και ιδιωτικών στρατιωτικών εταιρειών, από τη μία πλευρά, και του ρωσικού υπουργείου Αμυνας και του Γενικού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων, από την άλλη. Σε σχόλιο στο μέσο ενημέρωσης της «Ukrainska Pravda», ο Ποντόλιακ ανέφερε ότι το φορτηγό που εξερράγη στη γέφυρα η οποία συνδέει την κατεχόμενη Κριμαία με τη Ρωσία προερχόταν από τη Ρωσία. «Βλέπουμε την κλιμάκωση της σύγκρουσης μεταξύ του ρωσικού στρατού και των υπηρεσιών επιβολής του νόμου που ξεφεύγει από τον έλεγχο του Κρεμλίνου» κατέληξε.

Και τώρα τι;

Η θέση του Βλαντίμιρ Πούτιν είναι ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς ακόμα και αν πρόκειται για επίθεση από ξένη δύναμη η Ρωσία δεν θα μπορούσε να το παραδεχθεί, εφόσον έτσι θα φαινόταν ανίσχυρη απέναντι σε εχθρικές ενέργειες που πλέον στοχεύουν στο έδαφός της. Και αυτό όταν η Μόσχα διαφήμιζε πως η γέφυρα είναι τόσο καλά προστατευμένη που είναι «άτρωτη». Αλλά ακόμα κι εάν πρόκειται για ατύχημα, τα πράγματα είναι επίσης δύσκολα για το Κρεμλίνο που θα πρέπει να διαχειριστεί την εικόνα μιας χώρας σε πόλεμο, η οποία δεν έχει τον έλεγχο στο εσωτερικό της.

Σύμφωνα με αρκετούς ξένους αναλυτές, η εξέλιξη αυτή φέρνει πιο κοντά τις στρατηγικές επιλογές που πρέπει να κάνει ο ρώσος πρόεδρος σχετικά με την κατοχή της Νότιας Ουκρανίας. Οι ρωσικές δυνάμεις στην περιοχή αντιμετωπίζουν προβλήματα ανεφοδιασμού αλλά και επιχειρησιακά ζητήματα, καθώς δέχονται διαρκώς αντεπιθέσεις από τις ουκρανικές δυνάμεις. Τώρα είναι πλέον σαφές ότι η βασική σιδηροδρομική διαδρομή προς την Κριμαία και τη Χερσώνα είναι εξαιρετικά ευάλωτη σε μελλοντικές επιθέσεις. Και ότι πλέον ακόμα και υποδομές μέσα στη Ρωσία αποτελούν στόχο. Ο Πούτιν δεν θα θέλει να δείξει αδυναμία τη στιγμή που τα μάτια όλων βρίσκονται πάνω του. Φθάσαμε στο σημείο που οι περισσότερες δυτικές χώρες, παρότι υποστηρίζουν το Κίεβο, ήθελαν να αποφύγουν πάση θυσία. Και αυτό ίσως αποτελεί τον μεγαλύτερο φόβο.