Μπορεί να εκπυρσοκροτήσει το όπλο της μεσαίας τάξης;

Δεν χρειάζεται να έχει μελετήσει ένας πολιτικός τα μακιαβελικά άπαντα για να ξέρει πως πριν από οτιδήποτε άλλο, πρέπει να είναι οπλισμένος ενόψει μιας εθνικής αναμέτρησης. Ούτε να έχει εντρυφήσει στη δουλειά των εκλογολόγων για να συνειδητοποιήσει πως το ισχυρότερο όπλο σε μια μάχη της κάλπης είναι η μεσαία τάξη – το εκλογικό σώμα, δηλαδή, το οποίο η εμπειρία των ύστερων μεταπολιτευτικών χρόνων έχει δείξει ότι ρίχνει και βγάζει κυβερνήσεις. Χρειάζεται, ωστόσο, να κρατά πάντα στο πίσω μέρος του μυαλού του πως σε αντίθεση με τα κοινά πυροβόλα, αυτό της ετερογενούς κατηγορίας των μεσαίων μπορεί να εκπυρσοκροτήσει μόνο του.

Παρότι έχουν περάσει σχεδόν τριάμισι χρόνια από τις εκλογές του 2019, οι νικητές και οι ηττημένοι τους φαίνεται ότι ακόμη συμφωνούν με την ανάγνωση που θέλει το αποτέλεσμα της 7ης Ιουλίου να κρίθηκε από τις βουλές της μεσαίας τάξης. Η μεν κυβέρνηση – όπως αποκαλύπτουν οι πρωθυπουργικές προτροπές προς τα μέλη της γαλάζιας ΚΟ την Τρίτη να είναι μετρημένοι ενώ παρουσιάζουν το κυβερνητικό έργο – καταβάλλει κάθε προσπάθεια προκειμένου να μην αποξενώσει το εν λόγω ακροατήριο. Ο δε ΣΥΡΙΖΑ – διά στόματος του αρχηγού του – αναγνωρίζει ότι εκείνη τον τιμώρησε για την υπερφορολόγηση, αλλά και τη ρητορική της ταξικής μεροληψίας σε βάρος της, οπότε ζητά έστω και έμμεσα συγγνώμη που την «αδίκησε».

Και στα δύο κομματικά επιτελεία έχουν εμπεδώσει τη διαπίστωση πάνω στην οποία την προηγούμενη προεκλογική περίοδο δομήθηκε ολόκληρη η νεοδημοκρατική στρατηγική: περίπου το 60% των Ελλήνων αυτοχαρακτηρίζονται ως μεσαία τάξη. Γι’ αυτό, Πειραιώς και Κουμουνδούρου στοχεύουν σε όσο το δυνατόν περισσότερα μέλη της.

ΕΥΚΑΙΡΙΑ Η ΚΡΙΣΗ. Σύμφωνα με την κυρίαρχη μεταξύ των αριστερών πεποίθηση, στο κόστος της ενεργειακής κρίσης που αυτή επωμίζεται κρύβεται η ευκαιρία τους να την επαναπροσεγγίσουν. Ετσι, χρησιμοποιούν όλα τα απαραίτητα εργαλεία σαν τις αντιπολιτευτικές ιαχές περί εξαπάτησής της από τη ΝΔ, ή την υπόσχεση πακέτων που θα την ενισχύσουν.

Τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ επαναλαμβάνουν σχεδόν μονότονα πως οι μεσαίοι γίνονται φτωχότεροι. Αλλά και οι κυβερνητικοί μιλούν ξανά και ξανά για τα «αναχώματα απέναντι στις επιθέσεις της ακρίβειας» που χτίζουν, επιχειρώντας ταυτόχρονα να τους πείσουν ότι οι τωρινές δυσχέρειες είναι εισαγόμενες.

ΑΡΝΗΤΙΚΑ ΣΗΜΑΔΙΑ. Ωστόσο, σήμερα για πρώτη φορά αχνοφαίνεται πίσω από τις μπάρες των ποιοτικών στοιχείων ένας «κλονισμός» του κυβερνώντος κόμματος. Με αυτόν ακριβώς τον όρο περιγράφει έμπειρος δημοσκόπος τα προβλήματα που διαβλέπει για τους γαλάζιους στις ηλικίες 55 με 64 – στους ανθρώπους, με άλλα λόγια, οι οποίοι κατεξοχήν πληρούν τα οικονομικά κριτήρια του ανήκειν στη μεσαία τάξη. Στην τελευταία του έρευνα μετά τη ΔΕΘ η ψαλίδα εκεί είναι μόλις 1,6%. Η ΝΔ δεν έπαψε να προηγείται, όμως ο ΣΥΡΙΖΑ μείωσε την απόσταση.

Στη δε ανάλυση με βάση τη δική τους αυτοτοποθέτηση τα πράγματα περιπλέκονται. Σε όσους κατατάσσουν εαυτούς στα μεσαία εισοδήματα η ΝΔ διατηρεί σημαντικό προβάδισμα έναντι του ΣΥΡΙΖΑ σε ερωτήσεις σαν το «ποιο κόμμα έχει ρεαλιστικό σχέδιο;» ή «ποιο μπορεί να προστατεύσει τη μεσαία τάξη;» – στην πρώτη η διαφορά τους είναι 22 μονάδες και στη δεύτερη 17,5%, ενώ στην πρόθεση ψήφου 22,4%. Η συγκεκριμένη υποομάδα της μεσαίας τάξης – η οποία δεν βρίσκεται κοντά ούτε στα υψηλά εισοδήματα ούτε στα χαμηλά – έχει πλέον παράπονα από την κυβέρνηση, αλλά δεν δείχνει τάσεις απόσυρσης της υποστήριξής της γιατί στους κόλπους της κυριαρχεί η αίσθηση της απουσίας εναλλακτικής.

Η εικόνα σε εκείνους που θεωρούν ότι είναι μικρομεσαίοι, βέβαια, αλλάζει. Η συμπεριφορά τους μοιάζει περισσότερο με των χαμηλών εισοδημάτων, στα οποία οι αριστεροί έχουν ένα μικρό πλεονέκτημα της τάξεως του 4,7%. Σύμφωνα με την παραπάνω πηγή «για πρώτη φορά καταγράφεται ξεκάθαρα μετακίνηση των χαμηλών εισοδημάτων προς τον ΣΥΡΙΖΑ».

Οταν καλείται να εκτιμήσει τις αλλαγές οι οποίες διακρίνονται στα μοτίβα που ως τώρα είχε συνηθίσει να συναντάει, λέει «είναι νωρίς για συμπεράσματα». Εφόσον όμως οι δικές του – και άλλες – μετρήσεις της κοινής γνώμης εξακολουθήσουν να τις αποτυπώνουν το επόμενο διάστημα, κανείς δεν γίνεται να αποκλείσει την πιθανότητα η πρώτη κάλπη να βγάλει θυμό.