Πετσέτες και σχοινιά, μύγες και πετεινοί

Συνεχίζω με προερχόμενες από τα σπορ εκφράσεις που με τα χρόνια έχουν κατακτήσει περίοπτη θέση στο γλωσσικό μας απόθεμα. Συμπλήρωμα κατά κάποιον τρόπο στο κείμενο του προηγούμενου Σαββάτου, η επισήμανση από φίλο της στήλης μιας ακόμα ποδοσφαιρικής έκφρασης που συχνά χρησιμοποιείται και ευρύτερα: Πήρε το ματς από τα αποδυτήρια. Οταν κάποιου η υπεροχή είναι από την αρχή τόσο απόλυτη ώστε η έκβαση της αντιπαράθεσης, της σύγκρουσης ή της λογομαχίας είναι σχεδόν προδιαγεγραμμένη.

Ενδεχομένως επειδή κάποτε το μποξ ήταν ιδιαίτερα δημοφιλές άθλημα, σημαντική πηγή άρδρευσης όρων από τον κόσμο των σπορ είναι επίσης η πυγμαχία. Εχουμε έτσι:

Χτυπήματα κάτω απ’ τη μέση. Οταν μια επίθεση γίνεται με τρόπο ύπουλο, αντιδεοντολογικό, μπαμπέσικο, με μέσα ή επιχειρήματα λίγο πολύ βρόμικα. Θυμίζω ότι τα χτυπήματα «κάτω απ’ τη μέση» θεωρούνται στην πυγμαχία αντικανονικά, και κατ’ επέκταση απαράδεκτα.

Στα σχοινιά. Λέγεται για κάποιον πολύ στριμωγμένον, που δέχεται απανωτά χτυπήματα, μην έχοντας περιθώρια να αναπτύξει οποιαδήποτε πρωτοβουλία ή να περάσει στην αντεπίθεση. Οπως ο πυγμάχος που ο αντίπαλός του τον έχει στριμώξει στα σχοινιά του ρινγκ και τον σφυροκοπάει.

Τον έριξε στο καναβάτσο. Καναβάτσο είναι το δάπεδο του ρινγκ (για την ακρίβεια, το ύφασμα με το οποίο είναι καλυμμένο το δάπεδο), όπου και βρίσκεται ενίοτε ξαπλωμένος, ουσιαστικά εκτός μάχης, ο ένας από τους δυο πυγμάχους. Επομένως, η έκφραση «στο καναβάτσο» είναι κατάλληλη για όποιον έχει ήδη ηττηθεί κατά κράτος, έχει κατατροπωθεί. Περίπου ισοδύναμο είναι και το κοινότατο τον έβγαλε νοκ άουτ.

Αντίθετο κατά κάποιον τρόπο του «τον έβγαλε νοκ άουτ» ή «τον νίκησε με νοκ άουτ» είναι το νίκησε/κέρδισε στα σημεία, για τις περιπτώσεις όπου μια νίκη είναι οριακή. Νίκη «στα σημεία» είναι εκείνη που δεν επιτυγχάνεται με νοκ άουτ επί του αντιπάλου, αλλά αφού υπολογιστεί ποιος έδωσε τα περισσότερα χτυπήματα, ποιος γενικά είχε την υπεροχή κατά τη διάρκεια του αγώνα.

Πέταξε λευκή πετσέτα. Ως δήλωση ότι ο πυγμάχος δεν μπορεί να συνεχίσει τον αγώνα, συνηθίζεται να πετάει ο προπονητής του την πετσέτα στο ρινγκ. Κατ’ αναλογία, οποιασδήποτε μορφής αντιπαράθεση σταματάει από τη στιγμή που ένας από τους αντιπάλους παραδέχεται την ήττα του.

Επίσης, από τον ευρύτερο χώρο των βαρέων αθλημάτων (ένα από οποία είναι και η πυγμαχία) προέρχονται όροι που δηλώνουν το βάρος του αθλητή, είτε με τη μορφή ελαφρών, μέσων, βαρέων βαρών, κ.λπ., είτε, επί το ποιητικότερον, με τις κατηγορίες μύγας, πετεινού, φτερού. Κατ’ αναλογία, οι όροι χρησιμοποιούνται για να δηλωθεί πόσο ισχυρός, πόσο αξιόμαχος είναι ένας αντίπαλος, πολιτικός ή άλλος.

Επιδόρπιο

Βρετανός ηδονιστής καλλιτέχνης σχολιάζοντας την εκπαίδευση στα βρετανικά public schools: «Τους μαθαίνουν να ντύνονται σαν τζέντλεμεν. Το ζητούμενο είναι να μάθουν να γδύνονται σαν τζέντλεμεν».