Αλλες τέσσερις εβδομάδες πόλωσης

Ο συντηρητικός πρόεδρος της Βραζιλίας Ζαΐρ Μπολσονάρο και ο αριστερός αντίπαλός του Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα ετοιμάζονται πλέον για τέσσερις ακόμη εβδομάδες εντατικής προεκλογικής εκστρατείας στο βαθιά διχασμένο έθνος, καθώς κανείς από τους δύο δεν κέρδισε την πλειοψηφία στον πρώτο γύρο των εκλογών, την Κυριακή.

Ο Λούλα, ένας πρώην πρόεδρος με δύο θητείες, ο οποίος είχε φυλακιστεί με κατηγορίες για διαφθορά οι οποίες αργότερα ανατράπηκαν, κέρδισε τις περισσότερες ψήφους στον πρώτο γύρο και για πολλούς παραμένει το φαβορί για να επανεκλεγεί αργότερα αυτόν τον μήνα. Ομως ο Μπολσονάρο πραγματοποίησε μια απροσδόκητα ισχυρή εμφάνιση – γεγονός που αναζωογόνησε την εκστρατεία του, δίνοντας αξιοπιστία στον ισχυρισμό του ότι οι δημοσκόποι έκαναν λάθος που τον είχαν ξεγράψει εκ των προτέρων, στις πιο δύσκολες εκλογές στη Βραζιλία από το τέλος της στρατιωτικής διακυβέρνησης το 1985.

Οι δημοσκοπήσεις

Η ισχυρή εμφάνιση του ακροδεξιού προέδρου παρέτεινε επίσης τα ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο οι δημοκρατικοί θεσμοί της Βραζιλίας θα μπορέσουν να αντισταθούν στους αβάσιμους ισχυρισμούς του ότι το σύστημα ψηφοφορίας της χώρας δεν μπορεί να είναι αξιόπιστο. Οι περισσότερες εταιρείες δημοσκοπήσεων είχαν δώσει στον Λούλα προβάδισμα 10-15 μονάδων πριν από την ψηφοφορία της Κυριακής, αυξάνοντας την πιθανότητα νίκης του αριστερού ακόμα και στον πρώτο γύρο. Ομως, τελικά, ο Λούλα έλαβε το 48,4% των ψήφων έναντι 43,2% του Μπολσονάρο. Οι υπόλοιπες ψήφοι πήγαν σε εννέα άλλους υποψηφίους που αποκλείονται πλέον από την κούρσα.

Το δεξιό Φιλελεύθερο Κόμμα του Μπολσονάρο κέρδισε 99 έδρες στην 513μελή Κάτω Βουλή, από 77 που είχε μέχρι τώρα, με αποτέλεσμα τα δεξιά κόμματα που έχουν συμμαχήσει με τον νυν πρόεδρο να ελέγχουν πλέον τη μισή Βουλή. Το αποτέλεσμα εκτόξευσε τις βραζιλιάνικες αγορές, λόγω των προσδοκιών ότι μπορεί να αναγκάσει τον Λούλα να κινηθεί προς το Κέντρο και να περιορίσει τα περιθώρια δραματικών πολιτικών αλλαγών, ακόμη και αν τελικά θριαμβεύσει.

Η υποτίμηση

Η «Capital Economics» ανέφερε σε σημείωμά της ότι ο Λούλα εξακολουθεί να είναι το φαβορί για τη νίκη. Αλλά σχολίασε ότι η «εκπληκτικά ισχυρή επίδοση» του Μπολσονάρο και των συμμάχων του θα δημιουργήσει σοβαρά εμπόδια στη διακυβέρνηση της μεγαλύτερης χώρας της Λατινικής Αμερικής. «Σαφώς ο μπολσοναρισμός υποτιμήθηκε», δήλωσε ο γερουσιαστής Ουμπέρτο Κόστα, σύμμαχος του Κόμματος των Εργατών του Λούλα.

Ο 76χρονος Λούλα διατήρησε τη δύναμη του κόμματός του στις φτωχικές περιοχές στα βορειοανατολικά της χώρας, όπου η εκστρατεία του είχε ως κεντρικό σύνθημα την αντιμετώπιση της φτώχειας. Ομως ήταν λιγότερο αποτελεσματική στις τρεις πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές, το Σάο Πάολο, το Ρίο ντε Ζανέιρο και το Μίνας Γκεράις, όπου θριάμβευσαν οι υποψήφιοι του Μπολσονάρο. Εάν ο πρώην πρόεδρος κερδίσει στον δεύτερο γύρο, θα είναι πολύ πιο δύσκολο για εκείνον να κυβερνήσει μια βαθιά διχασμένη χώρα. Το αποτέλεσμα του πρώτου γύρου αντικατοπτρίζει τις βαθιές αλλαγές που έλαβαν χώρα στη Βραζιλία κατά την τελευταία δεκαετία, ιδίως την ανάπτυξη του λόμπι των αγροτικών επιχειρήσεων, των ευαγγελικών εκκλησιών και του λόμπι των όπλων, όλοι βασικοί σύμμαχοι του Μπολσονάρο. Η σκληρή Δεξιά της Βραζιλίας «είναι πλέον πολύ πιο οργανωμένη και εξελιγμένη», εξηγεί στους «Financial Times» η Μόνικα ντε Μπόλε του Ινστιτούτου Διεθνών Οικονομικών Peterson στην Ουάσιγκτον. Αν ο Λούλα κερδίσει μια τρίτη θητεία, «οι πιθανότητες είναι ότι θα καταλήξει να απογοητεύσει, όχι για κάτι που κάνει, αλλά επειδή η χώρα είναι τόσο εξαιρετικά πολωμένη».