«Ζω και εργάζομαι ως Ιταλός, αλλά σκέφτομαι σαν Ελληνας»

Η ιστορία του από το 1985 βρίσκεται στο μεσαιωνικό χωριό Σολομέο στην Ούμπρια. Ο Μπρουνέλο Κουτσινέλι αγόρασε αυτόν τον οικισμό του 14ου αιώνα, χρηματοδότησε την αναπαλαίωση και τη συνολική αποκατάστασή του που διήρκεσε είκοσι χρόνια και μετέφερε εκεί τα εργαστήρια παραγωγής των ανδρικών και γυναικείων συλλογών του. Σε αυτό το περιβάλλον με την πλούσια μεσογειακή βλάστηση και τα ίχνη της ιταλικής αναγεννησιακής κουλτούρας δημιούργησε τον κόσμο του. Και ως πολύτιμο συστατικό της «made in Italy» επωνυμίας του βρήκε τους τρόπους να διανθίσει το δικό του lifestyle brand με τις έννοιες της αρετής και της αξιοπρέπειας. Ετσι όπως τις συγκράτησε μαθαίνοντας από τον βίο και τα έργα των φιλοσόφων. Περίπου επτακόσιοι άνθρωποι κατά μέσο όρο εργάζονται στο Σολομέο και αμείβονται ελαφρώς περισσότερο από τον μέσο όρο, όπως ο ίδιος διευκρινίζει. Παράλληλα, κάθε χρόνο η εταιρεία δωρίζει το 20% των κερδών στο Ιδρυμα Brunello Cucinelli, με πρόσφατα δημιουργήματα ένα θέατρο και τη Σχολή Τεχνών και Χειροτεχνίας.

Στη διάρκεια της ολιγόλεπτης συνάντησής μας στην Αθήνα, όπου ήρθε για να γιορτάσει τα 25 χρόνια παρουσίας της επιχείρησής του ανάμεσα στα καταστήματα ιταλικής πολυτέλειας που προβάλλουν στους κεντρικούς δρόμους της πόλης, δεν εκφράστηκε καθόλου με αρνητικές λέξεις. Ισως γιατί ο Μπρουνέλο Κουτσινέλι επιδιώκει να βάζει θετικό πρόσημο στον τρόπο που κυλάει η ζωή. Ακόμα και όταν μιλά για δαιμόνια της ψυχής, όταν συγκρίνει τις γενιές (η δική του με σεβασμό στις αξίες, η νεότερη πιο απείθαρχη και ασεβής) ή όταν παραθέτει Θουκυδίδη. Οσο για τη μόδα, τη συμπύκνωσε στο αρχετυπικό για την ποιότητά του κασμιρένιο πουλόβερ του. Οταν κατάφερε στα 25 του να λανσάρει την επωνυμία του, το πρώτο του προϊόν ήταν μια σειρά από έξι κασμιρένια πουλόβερ, το καθένα βαμμένο σε φωτεινά, απροσδόκητα χρώματα και υφασμένο με νήματα δανεισμένα από έναν παλιό του φίλο.

Είστε θαυμαστής της αρχαίας Ελλάδας;

Πριν από λίγες μέρες γιορτάσαμε με μερικούς φίλους τα γενέθλιά μου. Και το θέμα της συζήτησής μας ήταν η δυσφορία στην ψυχή. Οι δικές μου σκέψεις πάνω σε αυτό προέρχονται από τους αρχαίους Ελληνες που έλεγαν ότι κάθε μέρα έχουμε μέσα μας δύο δαίμονες. Εναν κακό και έναν καλό. Θα πρέπει να φροντίζουμε λοιπόν τον καλό δαίμονα για να κυβερνά το κακό δαιμόνιο.

Μήπως κάποιες φορές θα πρέπει να απελευθερώνουμε τον κακό δαίμονα για να φεύγει η δυσφορία της ψυχής;

Ναι, για να ισορροπεί. Το ανέφερα επειδή αυτές τις μέρες η δυσφορία είναι πολύ έντονη. Πράγματι έχουμε έναν πόνο στην ψυχή μας. Το αναφέρει ο Αλεσάντρο Μαντζόνι στο ιστορικό μυθιστόρημα του 17ου αιώνα «Οι λογοδοσμένοι». Σε ένα σημείο του έργου ο άνδρας που έχει βλάψει πολλούς προσπαθεί να αυτοκτονήσει ψηλά από το κάστρο. Κοιτάζει προς τα κάτω και βλέπει το πλήθος χαρούμενο. Φωνάζει τον υπηρέτη του και τον ρωτά γιατί χαίρονται οι άνθρωποι, αφού και αυτοί έχουν έναν δαίμονα μέσα τους. Ο υπηρέτης τού λέει ότι πηγαίνουν να ακούσουν τον νέο καρδινάλιο που φαίνεται να τους γοητεύει με τον λόγο του. Κι ενώ έχει γεμίσει το όπλο του, αποφασίζει να πάει και ο ίδιος στον καρδινάλιο, με τον οποίο έχει έναν διάλογο που απλώνεται σε τρεις σελίδες. Ετσι ο κακός γίνεται ο πιο καλός άνθρωπος στον κόσμο.

Την περασμένη άνοιξη γράψατε μία επιστολή που την απευθύνατε στην ψυχή σας. Εκφραζόσασταν για τον πόλεμο;

Εγραψα πέντε ή έξι. Η πρώτη, στις 20 Μαρτίου, λεγόταν «Γράμμα στην άνοιξη», στο αποκορύφωμα του πόνου και της θλίψης που μας έφερε η πανδημία. Εγραψα «ποιος αντιλαμβάνεται τα χελιδόνια που έρχονται πάντα την ίδια μέρα κάθε χρόνο». Μετά έγραψα το «Γράμμα προς την ψυχή μου», αργότερα, όταν πέθανε ο πατέρας μου, το «Γράμμα στον πατέρα». Το τελευταίο μου ήταν το «Γράμμα προς τους σοφούς της ανθρωπότητας». Επειδή αυτή ακριβώς είναι η στιγμή που χρειαζόμαστε σύνεση και σοφία.

Και τι νομίζετε ότι θα ακολουθήσει μετά την τελευταία σας έκκληση για σοφία;

Οπως το λέει και ο Σωκράτης σας, έστω και ένας αν τη διαβάσει, το πρόβλημά μου θα έχει λυθεί. Γιατί η γενιά σας περνά από δύσκολα μονοπάτια, τα οποία δεν τα πέρασε η δική μου. Εδώ και τριάντα χρόνια η επιστήμη κυβερνά την ανθρωπότητα. Την τελευταία εικοσαετία όλοι βρίσκονται online με τα κινητά τους και τους υπολογιστές τους. Δεν έχουμε χρόνο για τίποτε άλλο, ενώ η ψυχή χρειάζεται να τραφεί καθημερινά και ο νους αναζητά φροντίδα μέσα από τη μελέτη. Το ίδιο ζητά και η ψυχή με την προσευχή και την εργασία. Ετσι θα έπρεπε να περνάτε τη μέρα σας. Πιστεύω ότι η συνεχής σύνδεση στο Διαδίκτυο έχει επιδεινώσει την κακοδαιμονία της ψυχής που οι άνθρωποι πάντα κουβαλούν μέσα τους. Κατά την άποψή μου, θα πρέπει να επανεξετάσουμε και να επανασχεδιάσουμε τη ζωή μας. Ισως θα πρέπει να ζούμε μια ζωή χωρίς να το ξέρει το έξυπνο κινητό μας. Να είστε αυστηροί και ηδείς, λέει ο Αγιος Βενέδικτος, ο προστάτης άγιός μου. Και να είστε απαιτητικοί δάσκαλοι ενός πατέρα που αγαπά.

Πώς συνδυάζετε τη φιλοσοφική σκέψη με την επιχειρηματική πρακτική;

Κοιτάξτε, το πρώτο που λέω είναι αυτό: είμαι Ιταλός, διευθύνω την εταιρεία μου ως Ιταλός, ζω α λα ιταλικά, αλλά σκέφτομαι σαν Ελληνας. Οταν ήμουν νέος έκανα τον αρραβώνα μου με τους αρχαίους έλληνες φιλοσόφους και όταν μεγάλωσα έκανα τους γάμους μου μαζί τους. Είστε η κοιτίδα της δυτικής σκέψης. Και αυτό το καταλαβαίνουμε τώρα που γίνεται πόλεμος και διαβάζουμε σήμερα στον Θουκυδίδη για τον Περικλή και τον Πελοποννησιακό Πόλεμο. Σε ένα χωρίο της Ιστορίας του Πελοποννησιακού Πολέμου λέει κάτι εξαιρετικά εντυπωσιακό: «Αυτοκρατορία σημαίνει τυραννία. Και πολύ πιθανό, δεν μπορεί να αποκτήσεις μία αυτοκρατορία και ποτέ να μην τιμωρηθείς». Το είπε ο Περικλής αυτό. Ο άνθρωπος που τότε φώτισε τον κόσμο για 30 χρόνια. Γι’ αυτό έχουμε ανάγκη να ξαναβρούμε τον εαυτό μας. Κυρίως η γενιά σας, περισσότερο από τη δική μου.

Ο ελληνικός τρόπος ζωής αντικατοπτρίζεται και στην επωνυμία της επιχείρησής σας, στο Brunello Cucinelli;

Πριν από 25 χρόνια ξεκίνησα να συνεργάζομαι στην Ελλάδα με την επιχειρηματική οικογένεια Καρούζου. Η εμπορική μας σχέση πήγε πολύ καλά και από τότε κάθε φορά που επισκέπτομαι τη χώρα σας νιώθω αγάπη. Κάθε φορά μεθάω με την ομορφιά του τόπου σας. Τελευταία φορά, όταν δειπνήσαμε στο ανοιχτό εστιατόριο του ξενοδοχείου, στον τελευταίο όροφο, είδα τον Παρθενώνα και πάλι θυμήθηκα τον Περικλή να λέει: «Οσο υπάρχει ο Παρθενώνας, η Αθήνα θα ζει». Το 2017 πήγα με τα παιδιά μου στην Επίδαυρο και δοκίμασα την ακουστική στο αρχαίο θέατρο απαγγέλλοντας από την ορχήστρα τον «Ορλάνδο μαινόμενο», ώστε εκείνα να με ακούσουν από το ψηλότερο σημείο. Το σπίτι μου στο Σολομέο, που είναι πολλών ετών, έχει στο καθιστικό του ένα πολύ μεγάλο τζάκι. Σε αυτόν τον χώρο έχω συντροφιά μου τις προτομές του Ομήρου, του Περικλή, του Αριστοτέλη και του Πλάτωνα. Κάθε βράδυ, κάτω από το χαμηλό φως των κεριών που ανάβουμε στο δωμάτιο, συνομιλώ μαζί τους. Σε αυτό το μικρό χωριό έχουμε χτίσει μνημεία που προορίζονται να διαρκέσουν για τα επόμενα χίλια χρόνια. Το θέατρο, ένας φόρος τιμής στις τέχνες, το οινοποιείο, ένας φόρος τιμής στη Μητέρα Γη, το Μνημείο της Ανθρώπινης Αξιοπρέπειας, ένας φόρος τιμής στην ανθρωπότητα. Ο στόχος μας γι’ αυτήν την αναστήλωση ήταν να μετατραπεί τόσο το χωριουδάκι όσο και το περιβάλλον του σε ευχάριστο μέρος για τις επόμενες γενιές.

Το επιχειρηματικό σας μοντέλο, όπως έχετε δηλώσει, βασίζεται στον ουμανιστικό καπιταλισμό. Τι εννοείτε;

Μικρός έβλεπα τα λαμπερά μάτια του πατέρα μου να ταπεινώνονται στη δουλειά. Ακόμη και σήμερα δεν καταλαβαίνω γιατί κάποιος πρέπει να ταπεινώνει και να προσβάλλει. Ομως εμπνεύστηκα από τον πόνο που διάβασα σε εκείνα τα μάτια και αποφάσισα ότι το όνειρο της ζωής μου θα ήταν να ζήσω και να εργαστώ για την ηθική και οικονομική αξιοπρέπεια του ανθρώπου. Ηθελα μια εταιρεία που να έχει κέρδος, αλλά να το κάνει με ήθος. Στην εταιρεία μας προσπαθούσαμε πάντα να βρίσκουμε τη σωστή ισορροπία μεταξύ κέρδους και προσφοράς – προσπαθώντας να δουλεύουμε χωρίς να βλάπτουμε τη δημιουργία. Ή να την επηρεάζουμε όσο το δυνατόν λιγότερο. Ηθελα οι άνθρωποι να εργάζονται σε πιο όμορφα μέρη, να κερδίζουν κάτι επιπλέον ως μισθό και στη δουλειά να αισθάνονται ως σκεπτόμενες ψυχές. Να εργάζονται τις σωστές ώρες ώστε να εναρμονίσουμε την τεχνολογία και τον ανθρωπισμό, βρίσκοντας μια υγιή ισορροπία μεταξύ νου, ψυχής και σώματος. Συμμερίζομαι την άποψη του ρωμαίου αυτοκράτορα Αδριανού, ο οποίος είπε ότι αισθανόταν υπεύθυνος για την ομορφιά στον κόσμο.