Πόλωση ως την πόρτα του Προεδρικού

Η πρώτη δήλωση από το Προεδρικό Μέγαρο ήρθε στις 9 Αυγούστου, λίγες μέρες αφότου έγινε γνωστή η νόμιμη επισύνδεση του κινητού τηλεφώνου του Νίκου Ανδρουλάκη: «Η προστασία του απορρήτου της επικοινωνίας είναι θεμελιώδης συνθήκη μιας δημοκρατικής και φιλελεύθερης κοινωνίας», έλεγε τότε η Κατερίνα Σακελλαροπούλου, για τις πτυχές μιας υπόθεσης που ακόμα δεν έχουν αποκαλυφθεί πλήρως. Με αυτή τη δήλωση, είχε ακολουθήσει κατά γράμμα το πλαίσιο του θεσμικού της ρόλου. Ακόμα και χρονικά ήταν τυπική: η προεδρική παρέμβαση είχε έρθει μία ημέρα μετά το διάγγελμα του Κυριάκου Μητσοτάκη και αναδείκνυε τη σημασία της νομιμότητας, αλλά και της ανάγκης να έρθουν όλα στο φως για την αποκατάσταση της σχέσης των πολιτών και του πολιτικού συστήματος.

Η πόλωση, όμως, είχε φτάσει ήδη μέχρι την Ηρώδου Αττικού. Οι επικριτές της Σακελλαροπούλου, που έχουν κάνει την εμφάνισή τους ήδη από τις πρώτες μέρες της θητείας της, δεν ικανοποιήθηκαν από την αντίδρασή της στο θέμα των υποκλοπών. «Γιατί σωπαίνει;», αναρωτιούνταν σχεδόν επί καθημερινής βάσης, λες και δεν είχε βγάλει άχνα. Και όσο οι μέρες περνούσαν, τόσο εντεινόταν η κριτική, μέχρι που έφτασε και σε πιο κομματικά χείλη. Ακόμα και ο πρόεδρος της αξιωματικής αντιπολίτευσης, στη συνέντευξη Τύπου της ΔΕΘ, κάλεσε τη Σακελλαροπούλου να τοποθετηθεί δημόσια για το θέμα των υποκλοπών και για αυτό της άρσης απορρήτου. Οι αναλυτές που ζητούσαν επανειλημμένα από τη Σακελλαροπούλου να τοποθετηθεί δεν είχαν βέβαια ποτέ ανάλογες απορίες για τον προκάτοχό της, που είχε επιτρέψει να γίνει ένα δημοψήφισμα μέσα σε μία εβδομάδα. Τα στενά όρια του θεσμικού ρόλου του τέως Προέδρου ήταν, σωστά, επαρκής αιτιολογία το καλοκαίρι του 2015. Τα ίδια όρια, κατά τη γνώμη τους, προφανώς δεν ισχύουν για τη νυν Πρόεδρο, το καλοκαίρι του 2022.

Με την απάντησή της στον Νίκο Ανδρουλάκη, κατά την επίσκεψη του προέδρου του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ στο Προεδρικό Μέγαρο, η Σακελλαροπούλου μοιάζει να απάντησε και σε εκείνους που εμμέσως το προηγούμενο διάστημα την τοποθετούσαν στο κάδρο της «συγκάλυψης»: «Εχω πλήρη γνώση και συνείδηση των ορίων του αξιώματός μου, σύμφωνα και με την αρχή της διάκρισης των εξουσιών», είπε. «Για το θέμα αρμόδια όργανα εν προκειμένου είναι η Βουλή και η εξεταστική της Επιτροπή, καθώς και η Δικαιοσύνη». Δεν παρέλειψε να μιλήσει και για το απόρρητο, τονίζοντας πως «κάθε εξαίρεση από την προστασία του απορρήτου των επικοινωνιών πρέπει να ερμηνεύεται στενά και να υπόκειται σε έλεγχο και λογοδοσία» – αντανακλώντας όσα είχε πει στις 9 Αυγούστου. Kαι πάλι, βέβαια, η κριτική δεν σταμάτησε. Από τότε που ανέλαβε τη θέση, η Πρόεδρος της Δημοκρατίας επέλεξε ένα πιο κοινωνικό πρόσωπο για τον θεσμό, με κάποιες κινήσεις που δεν ήταν πάντα ευρέως αποδεκτές από όλους. Δεν είναι όμως αυτές στις οποίες επέμειναν οι επικριτές της. Πριν, αλλά και κατά τη διάρκεια του θέματος των υποκλοπών, ασχολούνταν με πολύ διαφορετικά ζητήματα.

Στην πραγματικότητα, όσο κλισέ κι αν ακουστεί, όσο χιλιοειπωμένο, η ευκολία με την οποία εξαπολύονται οι επιθέσεις στη Σακελλαροπούλου αφορά και το φύλο της. Εκεί αρχίζει και τελειώνει όλη η κριτική που της ασκείται και φαίνεται στη γλώσσα που χρησιμοποιούν ακροδεξιά και αριστερά τρολ για εκείνη στο Διαδίκτυο. Οταν έφερε την Καλυψώ στο Προεδρικό, έγινε η «κυρα-Κατερίνα με τις γάτες» – λίγο καιρό αργότερα, η παρουσία του Πίνατ στο Μέγαρο Μαξίμου δεν προκάλεσε παρόμοια χλευαστικά σχόλια για τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Οταν δεν φόρεσε τακούνια για να προσγειωθεί στο αεροδρόμιο της Ρόδου, την κατήγγειλαν για «έλλειψη σεβασμού στον θεσμό», σχεδόν σοκαρισμένοι. Το τελευταίο κρούσμα τέτοιου είδους σχολιασμού ήρθε μόλις πριν από λίγες μόλις μέρες, όταν η Πρόεδρος της Δημοκρατίας ταξίδεψε στο Λονδίνο, για να εκπροσωπήσει τη χώρα στην κηδεία της Ελισάβετ. Ακολούθησε το πρωτόκολλο κατά γράμμα: φόρεσε μαύρο φόρεμα, μαύρα παπούτσια, μαύρο καπέλο, όπως ακριβώς και οι υπόλοιποι καλεσμένοι. Κι όμως, οι ίδιες δημόσιες φωνές που ασκούν «πολιτική κριτική» στη Σακελλαροπούλου, βρήκαν κάτι να πουν και για το ντύσιμό της – δεν είναι η πρώτη φορά που συνέβη. Κανένας Πρόεδρος της Δημοκρατίας στο παρελθόν δεν είχε το ίδιο πρόβλημα, γιατί κανείς ποτέ δεν ασχολήθηκε με τα κατοικίδια, τα παπούτσια και τις γραβάτες τους.

Η κριτική, σε εκείνες τις περιπτώσεις, έμενε στα σημεία που είχαν ουσία – και πολλές φορές αποδείχθηκε αποτελεσματική. Οι επιθέσεις στη Σακελλαροπούλου αποδεικνύουν στην πράξη πως, για την ίδια θέση, με τις ίδιες εξουσίες και την ίδια δημόσια παρουσία, μια γυναίκα κρίνεται πάντα με διαφορετικό μέτρο.