Τα παραδοσιακά κόμματα άνοιξαν {LF}την πόρτα στους ξενοφοβικούς

Καλώς ήρθατε στην Ευρώπη, Σουηδία! Θλιβερό καλωσόρισμα. Μετά τα πρόσφατα εκλογικά αποτελέσματα οι Σουηδοί Δημοκράτες, ένα αντιμεταναστευτικό, ακροδεξιό λαϊκιστικό κόμμα, θα συμπεριληφθούν για πρώτη φορά στον συνασπισμό της «γαλάζιας» πλειοψηφίας, ο οποίος κέρδισε μια οριακή νίκη επί των Σοσιαλδημοκρατών και των συμμάχων του στον κεντροαριστερό συνασπισμό.

Η Σουηδία εντάχθηκε πλέον στην ομάδα πολλών άλλων ευρωπαϊκών χωρών στις οποίες τα εθνικιστικά, αντιμεταναστευτικά κόμματα έχουν πάρει τη θέση τους στο επίσημο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για δημιουργία κυβερνητικών συνασπισμών. Πρώτο ήταν το Κόμμα της Ελευθερίας στην Αυστρία, στη συνέχεια ο Γκέερτ Βίλντερς στην Ολλανδία, το Λαϊκό Κόμμα της Δανίας, το Κόμμα της Προόδου στη Νορβηγία, οι Αληθινοί Φινλανδοί. Και, όπως φαίνεται, αυτή η τάση συνεχίζεται.

Τείνει να υπάρχει μια κοινή ιστορία εδώ, στην οποία εμφανώς αντιμεταναστευτικά κόμματα έρχονται στην εξουσία μετά από πρόσκληση των κυρίαρχων συντηρητικών/χριστιανοδημοκρατικών κομμάτων. Φυσικά, αυτά τα κόμματα αντιπροσώπευαν έναν αυξανόμενο αριθμό φωνών διαμαρτυρίας στις χώρες τους, αλλά μπήκαν στις αίθουσες της εξουσίας με την πλάτη των φιλοδοξιών των συντηρητικών κομμάτων.

Η εκλογική επιτυχία των Σουηδών Δημοκρατικών (20,5% των ψήφων) μάλλον δεν θα τους δώσει μια θέση στη νέα κυβέρνηση. Το τέταρτο κόμμα της συντηρητικής συμμαχίας, οι Φιλελεύθεροι, αρνείται ρητά να καθίσει στο ίδιο υπουργικό συμβούλιο με τους Σουηδούς Δημοκράτες, οι οποίοι πιθανότατα θα αναλάβουν θέση ως μόνιμο, αν και απρόβλεπτο, κόμμα υποστήριξης της κυβέρνησης. Ομως, σε κάθε περίπτωση, χρειάζεται ένα κόμμα να είναι στην κυβέρνηση για να έχει επιρροή;

Από τη νέα του θέση ως του μεγαλύτερου κόμματος της συντηρητικής συμμαχίας και του δεύτερου μεγαλύτερου στο κοινοβούλιο, οι Σουηδοί Δημοκράτες με αυτοπεποίθηση έχουν ήδη παρουσιάσει μια λίστα με εκατό πολιτικές απαιτήσεις, συμπεριλαμβανομένης της διακοπής κάθε μετανάστευσης, της απαγόρευσης της επαιτείας και της άμεσης απέλασης καταδικασθέντων εγκληματιών αλλοδαπής καταγωγής. Θα μπορέσουν να αλλάξουν ριζικά τη σουηδική πολιτική; ρωτάνε πολλοί. Αυτή είναι η λάθος ερώτηση. Οι Σουηδοί Δημοκράτες έχουν ήδη επηρεάσει τις μεταναστευτικές πολιτικές της χώρας, καθώς και τη δημόσια συζήτηση γύρω από τη μετανάστευση, ενώ πιο πρόσφατα προκάλεσαν μια μεταμόρφωση σε όλο το πολιτικό σύστημα.

Με βάση τον άνευ προηγουμένου αριθμό των προσφύγων που έφθασαν στη Σουηδία το 2015, η γενναιόδωρη μεταναστευτική πολιτική της Σουηδίας έχει γίνει αυστηρότερη. Επίσης, αυτό που προηγουμένως σηματοδότησε ένα γλωσσικό σύνορο μεταξύ ευπρέπειας και λαϊκισμού έχει γίνει τώρα δημόσια συζήτηση: σύνδεση του εγκλήματος και του μεταναστευτικού υπόβαθρου. Ως αποτέλεσμα ζητείται ανώτατο όριο στον αριθμό των μεταναστών – η έννοια της «μαζικής μετανάστευσης», που εισήγαγαν οι Σουηδοί Δημοκράτες, έχει πλέον γίνει συνηθισμένη. Τόσο πολύ, που το κόμμα έχει στραφεί τώρα στη χρήση της «γιγαντιαίας μετανάστευσης».

Οσον αφορά τα ζητήματα που επηρέασαν το εκλογικό αποτέλεσμα, ο νόμος και η τάξη κυριαρχούσαν στις συζητήσεις, ειδικά λόγω των πολλών θανατηφόρων πυροβολισμών στους δρόμους που σχετίζονται με την εγκληματικότητα των συμμοριών. Από την αρχή του τρέχοντος έτους, υπήρξαν 47 θύματα – τα περισσότερα εκτελέστηκαν από πολύ νεαρά μέλη συμμοριών. Αυτή η ατζέντα συνέβαλε αναμφίβολα στην απόδοση των Σουηδών Δημοκρατών που, σύμφωνα με τις έρευνες, κρίθηκαν το πιο αξιόπιστο κόμμα για το θέμα.

Οι έρευνες για τις εκλογές του 2022 αποκαλύπτουν επίσης αυξημένο χάσμα μεταξύ των φύλων των ψηφοφόρων, μια τάση σε πολλές χώρες. Για τις γυναίκες, τα πιο σημαντικά πολιτικά ζητήματα ήταν θέματα ευημερίας, όπως οι πολιτικές υγείας και τα σχολεία – και η κλιματική αλλαγή. Αυτά τα ζητήματα «ανήκαν» στους Σοσιαλδημοκράτες, το κόμμα των Πρασίνων και το κόμμα της Αριστεράς, κατά την άποψη των περισσότερων ψηφοφόρων. Αντίθετα, ο νόμος και η τάξη ήταν το πιο σημαντικό ζήτημα για τους άνδρες. Συνολικά, πάντως, οι ψηφοφόροι, άνδρες και γυναίκες, κινήθηκαν προς τα δεξιά.

Ωστόσο, το 79,5% των Σουηδών δεν ψήφισε τους Σουηδούς Δημοκράτες. Ανάμεσα σε αυτούς είναι και το 25% των σουηδών πολιτών που έχει μεταναστευτικό υπόβαθρο, δηλαδή με δύο γονείς που έχουν γεννηθεί εκτός Σουηδίας. Η ελπίδα είναι ότι η Σουηδία είναι, και θα παραμείνει, μια ακμάζουσα, πολυπολιτισμική κοινωνία.

Η Ντουντ Ντάλερουπ είναι επίτιμη καθηγήτρια Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης