Ενα νεκροταφείο-καθρέφτης {LF}της κοινωνίας στην αρχαϊκή Αθήνα

Πολύτιμος κρίκος που αποκαλύπτει σημαντικά στοιχεία για την αρχαϊκή περίοδο της Αθήνας αποδεικνύεται το παρεξηγημένο νεκροταφείο του Φαλήρου, που ήρθε στο φως κατά τη διάρκεια των εργασιών στο Κέντρο Πολιτισμού Iδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Την «παρεξήγηση» αυτή – η οποία οφείλεται στην ανακάλυψη των «δεσμωτών», των νεκρών που βρέθηκαν σιδεροδέσμιοι σε ομαδικούς τάφους με τους οποίους ταυτίστηκε σχεδόν αποκλειστικά το νεκροταφείο – θα επιχειρήσει να αποκαταστήσει η περιοδική έκθεση  «Φαληρόθεν. Ανάμεσα σε δύο κόσμους» που εγκαινιάζεται απόψε στις 20.00 στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πειραιά.

«Μέσα από 120 ευρήματα συστήνουμε στους επισκέπτες ένα παράκτιο εξαιρετικά πυκνό νεκροταφείο της Αττικής που λειτουργούσε επί τέσσερις αιώνες» λέει η διευθύντρια της Eφορείας Aρχαιοτήτων Πειραιά και Νήσων Στέλλα Χρυσουλάκη, η οποία επισημαίνει τη μεγάλη κλίμακά του, καθώς η αρχαιολογική σκαπάνη εντόπισε περισσότερους από 2.000 τάφους σε έκταση 10 στρεμμάτων. «Μέσα από την έκθεση δεν μιλάμε για τον θάνατο, αλλά για τη ζωή, ιδιαιτέρως της αρχαϊκής περιόδου, για την οποία έχουμε πολλές πληροφορίες από τις πηγές αλλά λιγοστά ευρήματα όσον αφορά τη ναοδομία ή τα οικιστικά κατάλοιπα. Είναι ένα νεκροταφείο-καθρέφτης της κοινωνικής διαστρωμάτωσης, καθώς πλάι στις πολλές φτωχικές ταφές συναντούμε αρχοντικούς τάφους» προσθέτει η κυρία Χρυσουλάκη που έχει την ευθύνη της οργάνωσης, του συντονισμού και της επιμέλειας της έκθεσης, μέσω της οποίας αναδεικνύονται τα δύο χαρακτηριστικά που καθιστούν το εν λόγω νεκροταφείο, το οποίο ανασκάπτεται την τελευταία δεκαετία, ξεχωριστό.

Το πρώτο είναι ήδη γνωστό: οι βιαιοθάνατοι, γνωστοί και ως δεσμώτες του Φαλήρου, η ταφή των οποίων πιθανόν να αποτέλεσε και τη γενεσιουργό αιτία του εν λόγω νεκροταφείου. Το δεύτερο είναι ο εντοπισμός αξιοσημείωτα μεγάλου αριθμού ιπποειδών, που σύμφωνα με μία εκδοχή συνδέεται με την ύπαρξη ιπποφορβείων στην περιοχή από την αρχαιότητα, μνήμη που φαίνεται πως διατήρησε ο χώρος – παρά τη μεγάλη χρονική απόσταση – ως τη δημιουργία του Ιπποδρόμου στο Φαληρικό Δέλτα στις αρχές του 20ού αιώνα. Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023.