NON PAPER

Οι γυναίκες της οργής

Θυμάμαι ένα εξώφυλλο της αραβικής Vogue πριν από τρία, περίπου χρόνια. Παρουσίαζε τρία πανέμορφα κορίτσια, τρεις μελαψές καλλονές. Ολες φορούσαν χιτζάμπ ή δεν ξέρω πώς ακριβώς το λένε – και ούτε προτίθεμαι να το μάθω – τέλος πάντων, μαύρη μαντίλα. Στην «ταυτότητα» της φωτογράφισης βλέπω μάλιστα ότι αναφέρονται οι οίκοι οι οποίοι υπογράφουν τα ρούχα που φορούν. Dior, Givenchy, τέτοια… Ποια ρούχα δηλαδή, τίποτα δεν φαίνεται, από κάπου μόλις και ξεμυτάει ένας γιακάς. Στο εξώφυλλο κυριαρχεί ένας τίτλος. «My choice», δηλαδή «Η επιλογή μου». Κάτι ανάλογο έγραφαν, πριν από ένα χρόνο, και οι αφίσες εκείνης της ευρωπαϊκής καμπάνιας που παρουσίαζε τη μαντίλα όχι μόνο ως αποτέλεσμα επιλογής αλλά και ως ελευθερία (ευτυχώς το Συμβούλιο της Ευρώπης απέσυρε τη συγκεκριμένη καμπάνια). Χαζεύω και σίριαλ ευρωπαϊκών παραγωγών με εκπάγλου καλλονής ηθοποιούς που το σενάριο τις θέλει να αισθάνονται πολύ όμορφα με το χιτζάμπ τους, άσε που τονίζει τα μάτια τους και βγαίνουν ωραία πλάνα.

Γενικά, βλέπω πολλές τέτοιες φωτογραφίες, σκηνές και αναφορές που αναδεικνύουν – άμεσα ή έμμεσα, υπαινικτικά ή απροκάλυπτα – την ομορφιά του χιτζάμπ, το πόσο μπορεί να κολακεύει μια γυναίκα και, έλα μωρέ, ένα αξεσουάρ είναι και εφόσον αυτές οι γυναίκες θέλουν να το φοράνε, εμάς τι λόγος μας πέφτει. (Θα ξεχάσω εγώ την απόλαυση ζωγραφισμένη στο πρόσωπο της κυρίας Μπαζιάνα όταν φορούσε χιτζάμπ στην επίσκεψή της στην Τεχεράνη;) Μία αισθητικοποίηση δηλαδή, με ό,τι αυτή συνεπάγεται, του ρόλου της γυναίκας στο Ισλάμ. Της καταπίεσης και του εξευτελισμού της για να τα λέμε τα πράγματα όπως έχουν. Πρόκειται για έναν ψευδεπίγραφο και διαστρεβλωμένο δικαιωματισμό που έχει βρει και κανακεύει ένα νέο, εξ Ανατολών, «προλεταριάτο». Το οποίο εμείς οι «κολλημένοι» δυτικόδουλοι δεν μπορούμε να καταλάβουμε. My choice σου λέει. Ετσι μάθαμε, έτσι θέλουμε. Και αυτό οι φεμινίστριες του δυτικού κόσμου υποτίθεται ότι πρέπει να το υποστηρίξουμε. Σοβαρά τώρα;

Ας δούμε λοιπόν και την άλλη όψη. Η Μαχσά Αμινί ήταν μια 22 Ιρανή, πανέμορφη κι αυτή όπως τα κορίτσια στο εξώφυλλο της αραβικής Vogue. Την περασμένη εβδομάδα πήγε με την οικογένειά της στην Τεχεράνη. Κι εκεί τη συνέλαβε η Αστυνομία Ηθών διότι δεν φορούσε σωστά το χιτζάμπ της. Φαίνονταν, λέει, τα μαλλιά της. Μέσα στο αυτοκίνητο που τη μετέφερε στο τμήμα, η Μαχσά ξυλοκοπήθηκε. Και ύστερα από δύο ώρες άφησε την τελευταία της πνοή. Επαθε, λένε, καρδιακό επεισόδιο. Ενα 22χρονο κορίτσι. Που δεν είχε ποτέ καρδιολογικό πρόβλημα. Τις μέρες που ακολούθησαν έγιναν σε πόλεις του Ιράν μεγάλες διαδηλώσεις διαμαρτυρίας γι’ αυτόν τον αιφνίδιο θάνατο. Ηδη μιλάνε για πέντε νεκρούς.

Οι δύο όψεις της επιλογής

Ας υπενθυμίσουμε κάποιες βασικές αρχές, κάποια αυτονόητα όσον αφορά το δικαίωμα στην επιλογή. Η οποία τι σόι επιλογή θα ήταν αν είχε μία μόνο όψη; Ας δεχθούμε λοιπόν ότι κάποιες γυναίκες θέλουν, όντως, να φοράνε και χιτζάμπ και τσαντόρ και νικάμπ και όπως αλλιώς τα λένε. Διότι έτσι έμαθαν, έτσι ξέρουν, έτσι μπορούν και επιβιώνουν, ο φόβος και η καταπίεση αιώνων γίνονται τρόπος ζωής, καλλιεργούν ανάγκες και πεποιθήσεις. Είναι αυτό ακριβώς που συμβαίνει με τις γυναίκες οι οποίες παραμένουν σε κακοποιητικές σχέσεις. Φοβούνται και νομίζουν ότι αγαπούν, υφίστανται τη βία των συντρόφων τους και νομίζουν ότι τις αγαπάνε.

Δεν θα υπήρχε λοιπόν κανένα πρόβλημα με τις γυναίκες που θέλουν να φορούν χιτζάμπ, απ’ όπου και αν εκπορεύεται αυτή η επιθυμία τους, ακόμη και αν πρόκειται για «επιβεβλημένη επιλογή». Αρκεί, στις χώρες και στις κοινωνίες τους, να μπορούσαν να μη μαντιλοδεθούν οι γυναίκες που δεν το ήθελαν. Να μην παθαίνουν «καρδιακά επεισόδια» κορίτσια 22 ετών επειδή φάνηκαν τα μαλλάκια τους. Η επιλογή δεν μπορεί να είναι μονοσήμαντη διότι, τότε, δεν θα επρόκειτο για επιλογή αλλά για μονόδρομο. Και για μια από τις πιο διαστρεβλωμένες εκδοχές ενός κοντόφθαλμου δικαιωματισμού που, στην πραγματικότητα, καταρρακώνει δικαιώματα αντί να τα προστατεύει.