H ενέργεια φρένο στην ανάπτυξη {LF}για πολλά χρόνια

Ο ερχόμενος χειμώνας θα είναι δύσκολος, κοινός παρονομαστής των αναλυτών είναι ότι η γερμανική οικονομία οδεύει σε ύφεση. Ανοιχτό είναι το ερώτημα, πόσο βαθιά θα είναι η κρίση. «Κινούμαστε εδώ και πολύ καιρό σε ένα σενάριο επιδείνωσης της οικονομικής κατάστασης», εξηγεί ο πρόεδρος του οικονομικού ινστιτούτου του Μονάχου ifo στους ξένους ανταποκριτές (VAP) στο Βερολίνο. Η αύξηση του κόστους παραγωγής και οι ανατιμήσεις στην ενέργεια που είχαν ξεκινήσει ήδη στο τέλος του προηγούμενου έτους, τροφοδοτήθηκαν με τον πόλεμο της Ουκρανίας. Το σοκ στις τιμές ενέργειας έγινε ακόμα μεγαλύτερο με τη διακοπή της προμήθειας φυσικού αερίου από τη Ρωσία. «Για αρκετά χρόνια η ενεργειακή κρίση θα είναι ένα φρένο ανάπτυξης», προβλέπει ο γερμανός οικονομολόγος.

Η σημερινή κρίση στασιμοπληθωρισμού – ο συνδυασμός στασιμότητας ή ύφεσης της οικονομίας με υψηλό πληθωρισμό – οφείλεται κατεξοχήν στη μείωση της προσφοράς. «Τα τελευταία χρόνια είχαμε συνηθίσει σε κρίσεις εξαιτίας μειωμένης ζήτησης. Αντίθετα, σήμερα έχουμε μειωμένη προσφορά – δραματική στον τομέα της ενέργειας και στις αλυσίδες παραγωγής», λέει ο Κλέμενς Φουστ. Σε μία τέτοια κρίση, η πολιτική δεν έχει πολλές δυνατότητες παρέμβασης. «Η μείωση της ζήτησης μπορεί να αντιμετωπιστεί με μία κατάλληλη πολιτική επιτοκίων, το κράτος μπορεί να ρίξει χρήμα στην αγορά. Στην περίπτωση μειωμένης προσφοράς, αυτό το εργαλείο είναι αντιπαραγωγικό», λέει ο Κλέμενς Φουστ.

Ο πληθωρισμός φέτος στη Γερμανία και στην Ευρώπη θα κινηθεί σε διψήφιο ποσοστό, πάνω από 10%, εκτιμά ο πρόεδρος του ifo. Η γερμανική κυβέρνηση και ο καγκελάριος Ολαφ Σολτς διαβεβαιώνουν ότι δεν θα υπάρξει ενεργειακό μπλακάουτ. Αλλά εμπειρία με μία πλήρη διακοπή της ροής φυσικού αερίου δεν υπήρξε μέχρι τώρα. Και είναι ανοιχτό το ερώτημα, ποιες θα είναι οι συνέπειες από τις αλλαγές στις εισαγωγές ενέργειας για τη γερμανική οικονομία, η οποία στηριζόταν στο φτηνό, ρωσικό αέριο.

Ο Φουστ αντικρούει το επιχείρημα ότι οι τιμές αερίου προ κρίσης ήταν χαμηλότερες στη Γερμανία απ’ ό,τι σε άλλες χώρες. «Συγκρίνοντας τις τιμές αερίου προ κρίσης με Ιταλία, Γαλλία, Ισπανία, βγαίνει το συμπέρασμα ότι οι διαφορές δεν ήταν τόσο μεγάλες, για να στηριχθεί ο ισχυρισμός ότι αποτελούσαν τη βάση του οικονομικού μοντέλου της Γερμανίας», λέει ο Φουστ. «Αυτό δεν προκύπτει από τα στοιχεία», προσθέτει, μολονότι στις τιμές χονδρικής π.χ. για την τιμή που πλήρωνε η BASF, υπάρχει «σχετική αδιαφάνεια». Προσδοκία του είναι ότι η γερμανική βιομηχανία θα αντιδράσει με μεταφορά της παραγωγής στο μέτρο του δυνατού με κριτήριο το κόστος της ενέργειας και τις παραγωγικές δυνατότητες.

Περισσότερη, διαφορετική παγκοσμιοποίηση

Η σημερινή κρίση δεν είναι η αρχή του τέλους για το προσανατολισμένο στις εξαγωγές παραγωγικό μοντέλο της Γερμανίας, λέει ο πρόεδρος του ifo, απαντώντας σε σχετική παρατήρηση των ΝΕΩΝ. «Η απάντηση στη σημερινή κρίση δεν είναι λιγότερη παγκοσμιοποίηση, αλλά περισσότερη παγκοσμιοποίηση και διαφοροποίηση προμηθευτών. Δεν είναι η μείωση του εμπορίου αλλά η διαφορετική διαχείριση των ρίσκων», λέει ο Φουστ, «επανεθνικοποίηση της παραγωγής δεν θα υπάρξει».

Το ινστιτούτο ifo του Μονάχου έκανε έρευνα για τις επιπτώσεις που θα υπήρχαν, αν οι γερμανικές επιχειρήσεις μετέφεραν την παραγωγή τους σε Ευρώπη και Βόρεια Αφρική. «Για τη Γερμανία αυτό θα σήμαινε μια διαρκή μείωση του ΑΕΠ κατά 5% – μία τεράστια απώλεια», λέει ο Φουστ, «επαναπατρισμός της παραγωγής στη Γερμανία θα είχε ακόμα χειρότερα αποτελέσματα».

Η αυτοματοποίηση επιτρέπει ήδη σε επιχειρήσεις να μεταφέρουν την παραγωγή πίσω στην Ευρώπη και στη Γερμανία, αυτό ενισχύεται και από την ενεργειακή κρίση, πρωτίστως με κριτήριο το κόστος. «Στην πολιτική η ιδέα αυτή είναι ιδιαίτερα προσφιλής, αλλά είναι πλάνη να πιστεύει κανείς ότι η Γερμανία και η Ευρώπη επωφελούνται οικονομικά, εάν επαναπατρίσουν την παραγωγή», τονίζει ο Φουστ.

Η πρόβλεψή του: Ο εξαγωγικός προσανατολισμός θα παραμείνει «το μοντέλο επιτυχίας» για τη γερμανική οικονομία και ορισμένες άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Ολλανδία. Αλλά θα είναι μία «διαφορετική παγκοσμιοποίηση με κριτήριο την ανθεκτικότητα».