Αλτρουισμός, αλλά για το μέλλον

Κι έτσι, ο Ουίλιαμ ΜακΑσκιλ αποφάσισε να αφιερώσει τη ζωή του στην εξάπλωση, όπως λέει, «καλών φιλοσοφικών ιδεών» στον κόσμο. Μια τέτοια ιδέα είναι ο «αποτελεσματικός αλτρουισμός». Στην αρχή, η έννοια αυτή σήμαινε κρίσιμες και αποφασιστικές παρεμβάσεις στην παγκόσμια φτώχεια και υγεία: τα μέλη της κοινότητας μοίραζαν, για παράδειγμα, κουνουπιέρες στον αναπτυσσόμενο κόσμο. Σιγά-σιγά όμως οι προτεραιότητες άρχισαν να αλλάζουν. Με δεδομένη τη ραγδαία αύξηση του πληθυσμού, ο ΜακΑσκιλ αποφάσισε ότι είναι σημαντικότερο να στραφούμε στις ανησυχίες και τις ανάγκες των απογόνων μας από το να προσπαθήσουμε να λύσουμε τα προβλήματα των σημερινών κατοίκων του πλανήτη. «Η άσκηση θετικής επιρροής στο μέλλον αποτελεί βασική ηθική προτεραιότητα της εποχής μας», γράφει στο καινούργιο του βιβλίο «What We Owe the Future» («Τι Χρωστάμε στο Μέλλον»). Ο αλτρουισμός έδωσε λοιπόν τη θέση του στον «μακροπροθεσμισμό».

Η στροφή αυτή προκάλεσε το ενδιαφέρον ακόμη και του Ελον Μασκ. «Το 2015 προσπάθησα να του μιλήσω για πέντε λεπτά για την παγκόσμια φτώχεια, αλλά δεν ανταποκρίθηκε», είπε ο ΜακΑσκιλ στο «New Yorker». «Οταν κυκλοφόρησε όμως το βιβλίο μου, έγραψε στο Twitter ότι βρίσκεται πολύ κοντά στη φιλοσοφία του».

Γεννημένος το 1987 στη Γλασκώβη, ο ΜακΑσκιλ έγινε στα 28 του αναπληρωτής καθηγητής φιλοσοφίας στην Οξφόρδη. Δεν του λείπει λοιπόν η αυτοπεποίθηση. Από τότε που υιοθέτησε όμως τις ιδέες του ο Μασκ, πήραν ακόμη μεγαλύτερο αέρα τα πανιά του. Και πλέον δεν διστάζει να κάνει ακριβείς προβλέψεις για το μέλλον. «Ο κόσμος είναι πιο σκοτεινός απ’ ό,τι πριν από πέντε χρόνια», λέει στη δημοσιογράφο των «Financial Times». «Νομίζω πως ο κίνδυνος ενός πυρηνικού πολέμου στη διάρκεια της ζωής μου είναι ένα στα τρία – αν και ανησυχώ πολύ περισσότερο για τα βιολογικά όπλα. Νομίζω επίσης ότι είναι 50-50 οι πιθανότητες να ξεσπάσει την ερχόμενη δεκαετία μια πανδημία που θα σκοτώσει πάνω από δέκα εκατομμύρια άτομα».

Πάντα του άρεσε να σκέπτεται με πιθανότητες και να παίρνει τις αποφάσεις του ζυγίζοντας το κόστος και τα οφέλη. Εγινε, ας πούμε, χορτοφάγος και όχι vegan (αν και δοκίμασε αυτή την εμπειρία για έναν χρόνο) επειδή υπολόγισε ότι το να κόψει προϊόντα όπως το γάλα θα είχε αμελητέες συνέπειες στις εκπομπές άνθρακα ή την ευημερία των ζώων – σε σύγκριση τουλάχιστον με το να κάνει μια μεγάλη δωρεά σε οργανώσεις προώθησης της καθαρής ενέργειας ή προστασίας των ζώων. Για τον ίδιο λόγο δεν τον ενδιαφέρει και η συζήτηση για τον περιορισμό των αεροπορικών ταξιδιών. «Ο μέσος Βρετανός παράγει κάπου 7 με 10 τόνους διοξειδίου του άνθρακα τον χρόνο», λέει, «ακόμη όμως κι αν εκμηδένιζε αυτή την ποσότητα, θα ήταν εκατό φορές καλύτερα να δίνει 1.000 λίρες τον χρόνο στην Υπηρεσία για τον Καθαρό Αέρα».

Αυτό το παιχνίδι όμως με τις πιθανότητες έχει και μια ανήθικη πλευρά. Με το να δίνουν έμφαση στο μέλλον, γράφει η Κριστίν Εμπα στην «Washington Post», οι «μακροπροθεσμιστές» απαλλάσσονται από την υποχρέωση να λερώσουν τα χέρια τους βοηθώντας ανθρώπους που έχουν ανάγκη σήμερα, αλλά και να απαντήσουν στις κατηγορίες για τα συστήματα που τους επέτρεψαν να πλουτίσουν. Το κίνημα αυτό μοιάζει κομμένο και ραμμένο για να επιτρέπει στις ελίτ της τεχνολογίας, του χρηματοπιστωτικού τομέα και της φιλοσοφίας να εντρυφούν στις αντιανθρωπιστικές τους φαντασιώσεις και να αλληλοσυγχαίρονται για τα υψηλά τους IQ. Δεν είναι περίεργο λοιπόν που ο «αποτελεσματικός αλτρουισμός» επιδοκιμάζεται από ανθρώπους σαν τον Μασκ, του οποίου η πιο αξιομνημόνευτη φιλανθρωπική στιγμή ήταν όταν τουιτάρισε ότι θα δωρίσει 6 δισεκατομμύρια δολάρια στο βραβευμένο με Νομπέλ Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα αν πειστεί για την αποτελεσματικότητά του – μια υπόσχεση που δεν είχε συνέχεια, παρόλο που ο διευθυντής του Προγράμματος απάντησε με λεπτομέρειες στην πρόκληση του μεγιστάνα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το κίνημα δεν κάνει δουλειά. H φιλανθρωπική οργάνωση GiveWell έχει δαπανήσει από το 2015 πάνω από 480 εκατομμύρια δολάρια για την αντιμετώπιση μελλοντικών αποκαλύψεων, ενώ η FTX Future Fund, που χρηματοδοτείται από τον 30χρονο δισεκατομμυριούχο των κρυπτονομισμάτων Σαμ Μπάνκμαν-Φράιντ, «αποτελεσματικό αλτρουιστή» και φίλο του ΜακΑσκιλ, έχει διαθέσει για τον ίδιο σκοπό 132 εκατομμύρια δολάρια.

Ο ΜακΑσκιλ είναι όμως ακόμη νέος, πρέπει να κοιτάξει και τον εαυτό του. Εκτός λοιπόν από το κινητό που έχει για τις εργάσιμες ημέρες, αποφάσισε να έχει και μια δεύτερη συσκευή για τα Σαββατοκύριακα, όπου είναι απενεργοποιημένα το Twitter και το e-mail. Αποφάσισε επίσης να μην έχει φίλους μόνο από το κίνημα του αποτελεσματικού αλτρουισμού. «Ηταν μια εποχή που έρχονταν διάφοροι τύποι κι ήθελαν να μου εκθέσουν τις ηθικές τους προτεραιότητες, και τους έλεγα όπα, είναι δέκα το βράδυ και βρισκόμαστε σε πάρτι…».

Ουίλιαμ ΜακΑσκιλ (1987 – )

Παιδιά του είναι τα βιβλία του

Επηρεασμένος από μικρός από τον αυστραλό ηθικό φιλόσοφο Πίτερ Σίνγκερ, ο ΜακΑσκιλ έχει πάρει μερικές ακόμη σημαντικές αποφάσεις. Πρώτον, ότι θα δαπανά μόνο 26.000 λίρες τον χρόνο για τον εαυτό του και θα δίνει τα υπόλοιπα για φιλανθρωπικούς σκοπούς, αφού εξακριβώνει πρώτα πού πιάνουν περισσότερο τόπο τα χρήματά του. Δεύτερον, ότι δεν θα αγοράσει ένα μπούνκερ όπως κάνουν άλλοι μεγιστάνες της τεχνολογίας, παρόλο που πιστεύει ότι πρέπει να δημιουργηθούν περισσότερα ασφαλιστικά προγράμματα για σενάρια καταστροφής. Τρίτον, ότι δεν θα επιδιώξει προς το παρόν να ανατρέψει τον καπιταλισμό, ο στόχος αυτός δεν περιλαμβάνεται στις 20 αλλαγές που θέλει να δει στον κόσμο. Τέταρτον, ότι δεν θα κάνει παιδιά, όχι για λόγους που έχουν να κάνουν με την κλιματική αλλαγή, αλλά επειδή πιστεύει ότι παιδιά του είναι τα βιβλία του.