«Η γραφή δεν πρέπει {LF}να υπηρετεί την αίγλη»

Η τελευταία φορά που συγκινήθηκα με μια ολοκληρωμένη αφήγηση ήταν… διαπιστώνοντας πόσο τραγικά επίκαιρο εξακολουθεί να παραμένει το χαρισματικό πόνημα της Μαρίας Ιορδανίδου «Σαν τα τρελά πουλιά». Τούτος ο κόσμος δεν έπαψε να μαστίζεται από το δράμα του ξεριζωμού, της προσφυγιάς και των πολεμικών συρράξεων. Ο πόνος, το δράμα της κατατρεγμένης και κατακρεουργημένης πια ανθρωπότητας εξακολουθούν να αφήνουν αδιάφορους όσους προσκυνούν, μακελεύοντας,  τον βωμό του κέρδους.

Αν μπορούσα να γράφω μετά μουσικής θα επέλεγα… ψιθυριστά, ό,τι απέχει ελάχιστα από την ιερή σιωπή. Τον Τρισάγιο Υμνο ή κάποιο adagio για να προλαβαίνει η ψυχή μου να συμβαδίζει με την ανάσα μου. Γράφοντας όμως, δεν είναι το αφτί που ακούει αλλά η βαθύτερη καρδιά που συλλαμβάνει μεθεκτικά, εν σιγή την αρμονία της παρουσίας της. Μουσική είναι και το φως και…τα δάκρυα.

Το πιο οδυνηρό στη διαδικασία της συγγραφής… είναι η αίσθηση ότι ίσως κανείς δεν ενδιαφέρεται για κάτι περισσότερο από τις βιοτικές του ανάγκες. Οτι η άλωση της βαθιάς καρδιάς και του πνεύματος έχει παραμορφώσει τα αισθητήριά μας. Το πιο οδυνηρό ίσως, είναι ο  αρχέγονος καημός του ποιητή: «Χρυσέ ζωής αέρα, γιατί δεν φτάνεις ως εμάς;» (Δ. Σολωμός) καθώς και η αγωνία για το χρέος που κομίζει αυτή η απουσία. Αυτό που παιζω-γραφόντας παλεύει ο Ν. Γ. Πεντζίκης λέγοντας: «Θέλω να μιλήσω με δύναμη για να μπορέσει να κατορθωθεί η ζωή στον τόπο μου… Ετάχτηκα παιδαγωγός, πρέπει να εκφράσω το αιώνιο συνολικό πρόσωπο της ζωής». Ακούει κανείς;

Τρία βιβλία που θα πρότεινα οπωσδήποτε για μια βιβλιοθήκη Λυκείου θα ήταν… ενδεικτικά, κάποιο αγιοπνευματικό συναξάρι όπως το «Βίος και λόγοι» του αγίου Πορφυρίου, διότι το έλλειμμα του εκπαιδευτικού συστήματος  σε ορθοδοξία έχει αφαιρέσει το φως από τις προσδοκίες των νέων μας. Επίσης, κάτι που να αποκρίνεται στον ορθολογισμό της εποχής μας με τον μύθο της ανθρώπινης ύπαρξης, όπως για παράδειγμα την «Αιολική γη» του Ηλία Βενέζη, και ως προσιτή μαθητεία στον δυναμισμό του συμπυκνωμένου υπαρξιακού λόγου «Τα ποιήματα» του Νικηφόρου Βρεττάκου. Φυσικά, υπολείπονται βιβλία δοκιμιακού, φιλοσοφικού και θεολογικού στοχασμού που τα θεωρώ εξίσου απαραίτητα για τη διαμόρφωση κριτικού στοχασμού στους αυριανούς μας πολίτες.

Η κριτική που αποδέχομαι αφορά… φυσικά τις αστοχίες μου. Δεν είναι τυχαίο που στην ελληνική γλώσσα η αστοχία σημασιολογικά έχει σχέση με τη λέξη αμαρτία. Συγχωρέστε με λοιπόν, για ό,τι δεν μπόρεσα να εκφράσω αληθινότερα.

Η αυτοκριτική ξεκινάει από… την ενσυναίσθηση της αποστολής. Δεν έφτασα στην ποίηση από την ποίηση αλλά από την κλήση. Η εναληθεία τέχνη του λόγου συμβαίνει όταν οιλέξεις καταλαμβάνονται όχιαπό το νόημα που μεταφέρουν, αλλάαπό τη σιωπή που λειτουργείτο νόημα. Ας μη γελιόμαστε, δεν είναι οι λέξεις που μας συγκινούν αλλά ο τρόπος που δονείται η σιωπή πίσω από αυτές. Κάθε που αστοχώ είναι επειδή ασθενεί η διακονία της σιωπής μου.

Η αρχή ενός κλασικού βιβλίου που ζηλεύω είναι… η δυναμική της εισαγωγής στην «Αναφορά στον Γκρέκο» του Νίκου Καζαντζάκη:

«Τρεις ψυχές, τρεις προσευχές:

Α΄ Δοξάρι είμαι στα χέρια σου, Κύριε, τέντωσέ με, αλλιώς θα σαπίσω.
Β΄ Μη με παρατεντώσεις, Κύριε, θα σπάσω.
Γ΄ Παρατέντωσέ με, Κύριε, κι ας σπάσω»

Οταν ακούω για την «κρίση της λογοτεχνίας» ή τη «λογοτεχνία της κρίσης» σκέφτομαι ότι… η πραγματική κρίση έχει να κάνει με την πνευματική πτωχεία μας και το τραγικό έλλειμμα συμπάθειας και αγάπης. Ή όπως το διατυπώνει ο Ζήσιμος Λορεντζάτος στο «Χαμένο κέντρο», πρέπει να βρούμε πρώτα τρόπους ζωής κι ύστερα τρόπους τέχνης. Σαν φύλακας άγγελος η γλώσσα διακονεί τον βίο μας. Οι λέξεις είναι τα παράξενα λιγνά κεράκια που ανάβει η συνείδηση
για να εκκλησιαστεί στην απεραντοσύνη του σύμπαντος. Η γραφή δεν πρέπει να υπηρετεί την αίγλη αλλά την αλήθεια. Ανάταση και ανάσταση χρωστάμε στη ζωή μας και όχι παράσταση και παράταση.

Η ποιητική συλλογή της Ειρήνης Αθηνιώτη – Παπαδάκη «Αειθαλής δίψα» κυκλοφορεί από τον «Αρμό»