Πρωτοβουλίες για την εξοικονόμηση ενέργειας

Η μείωση του αντικτύπου της κατανάλωσης ενέργειας και οι τρόποι εξοικονόμησής της αποτελούν σημαντικό στόχο τα τελευταία δέκα χρόνια για την Ευρωπαϊκή Ενωση, όπως φαίνεται και από τις προσκλήσεις για χρηματοδοτούμενη έρευνα και τα αντίστοιχα έργα με πολλά πιλοτικά στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες που καλύπτουν όλη την οικονομική και κοινωνική δραστηριότητα. Οι διάφορες ευρωπαϊκές ερευνητικές ομάδες  (μεταξύ των οποίων και το Εργαστήριο Ηλεκτρονικού Εμπορίου και Ηλεκτρονικού Επιχειρείν του ΟΠΑ) με τη συμμετοχή τους σε αντίστοιχα ερευνητικά έργα προήγαγαν την επιστημονική έρευνα και παρήγαγαν γνώση στα θέματα της βέλτιστης κατανάλωσης ενέργειας και των τρόπων εξοικονόμησής της σε πολλαπλά επίπεδα από τον καταναλωτή/πολίτη, στην εταιρεία/οργανισμό/διοίκηση την τελευταία δεκαετία. Ηδη σε κάποιες χώρες τα προτεινόμενα πρωτόκολλα ακολουθούνται με επιτυχία. Η έρευνα επικεντρώνεται σε τρεις κυρίως περιοχές:

(α) Εξοικονόμηση στην οικιακή/κτιριακή κατανάλωση ενέργειας. Κύριος παράγοντας κατανάλωσης ενέργειας πέρα από την ενεργειακή απόδοση του κτιρίου είναι το είδος χρήσης (π.χ. σπίτι/εργασία), οι χρήστες/κάτοικοί του και η συμπεριφορά τους, οδηγώντας στην ανάγκη για την παροχή υποστήριξης για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης του κτιρίου αρχικά και κινήτρων για την ορθή χρήση του κατ’ επέκταση. Απαιτείται χρήση τεχνολογίας (ΙοΤ) για τη συνεχή καταγραφή δεδομένων ενέργειας και συμπεριφοράς χρηστών σε επίπεδο κτιρίου, ορόφου, χώρου, υπο-χώρου και εκάστοτε συσκευής ώστε η παρακολούθηση της ενέργειας να είναι πολυ-επίπεδη ειδικά στον εργασιακό χώρο όπου χρήστες είναι υπεύθυνοι για την κατανάλωση ενέργειας σε χώρο αλλά και συσκευές ατομικά και συλλογικά. Το προφίλ χρήσης των διαφορετικών συσκευών εξαιτίας της φύσης της εργασίας έχει σημασία στη δυνατότητα εξοικονόμησης ενέργειας (π.χ. ένας εκτυπωτής σε ένα λογιστήριο σε αντίθεση με έναν σε άλλο τμήμα). Απαιτείται  δομή μέτρων και αντίστοιχες τεχνικές παροχής εξατομικευμένων ή/και συνεργατικών κινήτρων στους τελικούς χρήστες (π.χ. Gamification) για την ορθή χρήση των συσκευών/κτιρίων με γνώμονα την ενεργειακά φιλική καθημερινή τους χρήση με στόχο τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας.

(β) Βιομηχανία 4.0 και εξοικονόμηση ενέργειας. Η εξέλιξη της τεχνολογίας πλέον επιτρέπει τη μοντελοποίηση και την αμφίδρομη ανταλλαγή δεδομένων φυσικών αντικειμένων/συσκευών/μηχανημάτων (και διαδικασιών) με τα αντίστοιχα ψηφιακά τους δίδυμα και τη χρήση των ψηφιακών πλέον μοντέλων όχι μόνο για παρακολούθηση της ενέργειας αλλά και για την άμεση ανάδραση σε περιπτώσεις υπερκατανάλωσης με στόχο τη συνεχή βελτιστοποίηση. Ενδεικτικές προτεινόμενες τεχνολογίες συνδυαστικά είναι οι Ψηφιακοί Δίδυμοι (Digital Twins), οι τεχνολογίες Αναλυτικής μεγάλων δεδομένων, η Τεχνητή Νοημοσύνη, η Προσομοίωση, η Σημασιολογική κατανόηση και τέλος η  Βελτιστοποίηση. Η αρχική επένδυση για τις παρούσες τεχνολογίες είναι πλέον σημαντική και κατ’ επέκταση πρέπει να μπορεί να επιδοτηθεί σε πλαίσιο ψηφιακού μετασχηματισμού των βιομηχανιών.

(γ) Ενεργειακό αποτύπωμα στα ταχυκίνητα καταναλωτικά προϊόντα. Η χρήση νέων τεχνολογιών μπορεί να καταγράψει το ενεργειακό αποτύπωμα του εκάστοτε προϊόντος διά μέσου διαφορετικών παραμέτρων συμπεριλαμβανομένης και της κατανάλωσης ενέργειας για την παραγωγή και διακίνησή του από το εργοστάσιο στο ράφι του καταστήματος. Απαιτείται συνεργασία μεταξύ των ετέρων όλου του κύκλου ζωής της εφοδιαστικής αλυσίδας για την ανταλλαγή πληροφοριών ενέργειας. Οι τελικοί καταναλωτές λαμβάνουν υπόψη τους δεδομένα ενεργειακού αποτυπώματος (και κατ’ επέκταση κατανάλωσης ενέργειας) στη διαδικασία επιλογής προϊόντων, αρκεί να τους έχουν παρουσιαστεί με ορθό τρόπο ή/και να έχουν επιπρόσθετα κίνητρα για την επιλογή εναλλακτικού προϊόντος.

Ο δρ Σταύρος Λουνής είναι υπεύθυνος ερευνητικών έργων στο Εργαστήριο Ηλεκτρονικού Εμπορίου και Ηλεκτρονικού Επιχειρείν (ELTRUN) στο Τμήμα Διοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Ο Γεώργιος Δουκίδης είναι καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών