Κατεβάζουν ρολά {LF}σε ένδειξη πένθους

Οι τελευταίες ημέρες στο φθινοπωρινό – μα όχι ψυχρό – Λονδίνο μοιάζουν με μια μεγάλη, παράξενη γιορτή. Μια γιορτή από την οποία κάποιος έκλεψε τη χαρά, αλλά εκείνη επιμένει πεισματικά να παραμένει γιορτή: με λουλούδια, τραγούδια, κάρτες και μπαλόνια, ακόμη και συναθροίσεις ζυθοποσίας σε παμπ και σπίτια «για να θυμηθούμε ωραίες στιγμές της βασίλισσας». Με φόντο τα κιτρινισμένα φύλλα που έχουν ήδη αρχίσει να κάνουν τη μελαγχολική εμφάνισή τους στους δρόμους της βρετανικής μεγαλούπολης, η χώρα διάγει το τέταρτο εικοσιτετράωρο εθνικού πένθους για τον χαμό της Ελισάβετ Β’. Δεκάδες, ενδεχομένως εκατοντάδες, χιλιάδες Βρετανοί, έχουν ήδη δώσει το «παρών» στα ανάκτορα του Μπάκιγχαμ: πολλοί στέκονται και κοιτούν σιωπηλά, άλλοι αφήνουν λουλούδια, φωτογραφίες και γράμματα με αφιερώσεις και ποιήματα. Πριν από τις 2 μ.μ., οι ανθοπώλες πέριξ του Γκριν Παρκ έχουν ξεπουλήσει. Ενα αγοράκι, περίπου πέντε ετών, ρωτάει μια αστυνομικό της Σκότλαντ Γιαρντ αν η βασίλισσα θα μπορέσει να παραλάβει τα λουλούδια που της έφερε. «I’m sure she will» απαντά, και το παιδάκι ενθουσιάζεται. Η ουρά είναι τεράστια. Ολοι όμως περιμένουν υπομονετικά μέχρι να φτάσουν στην πύλη του παλατιού. Κάποιοι τουρίστες παρατηρούν σχεδόν εκστασιασμένοι και φωτογραφίζουν αδιάκοπα. Παραδίπλα, εκατοντάδες δημοσιογράφοι, φωτογράφοι και μέλη τηλεοπτικών συνεργείων από κάθε γωνιά του πλανήτη, που έχουν σπεύσει για να καταγράψουν το once in a lifetime γεγονός, έχουν κυριολεκτικά κατασκηνώσει απέναντι από το Μπάκιγχαμ. Θα μείνουν στην πόλη τουλάχιστον μέχρι την επόμενη Δευτέρα, με μια σαφή αποστολή: να καλύψουν την «κηδεία του αιώνα», όπως τη χαρακτήρισαν κάποια μέσα ενημέρωσης.

Θα ήταν υπερβολή να ισχυριστούμε ότι η καθημερινότητα των Λονδρέζων έχει αλλάξει. Η ζωή συνεχίζεται: τα παιδιά πηγαίνουν στο σχολείο και οι μεγάλοι στη δουλειά τους. Παρά ταύτα, σχεδόν σε κάθε σημείο της πόλης υπάρχει κάτι που μαρτυρά αυτό που έχει συμβεί: η Tesco, η μεγαλύτερη αλυσίδα σουπερμάρκετ της χώρας, αντικατέστησε στα καταστήματά της τη feelgood μουσική υπόκρουση με μελαγχολικά, σχεδόν πένθιμα, μοτίβα, τα οποία «αντανακλούν τη διάθεση του έθνους». Ενα άλλο σουπερμάρκετ, το Co-op, προβάλλει στις μεγάλες οθόνες των ταμείων (όταν δεν υπάρχει πελάτης) τη φωτογραφία της Ελισάβετ συνοδευόμενη από το μήνυμα «Εις μνήμην».

Μεσιτικά γραφεία κατέβασαν από τις βιτρίνες τους τις φωτογραφίες των προς πώληση ή ενοικίαση σπιτιών και τις αντικατέστησαν με πορτρέτα της βασίλισσας. Οι στάσεις λεωφορείων ξεφορτώθηκαν τις διαφημίσεις αναψυκτικών και φαστφουντάδικων και προβάλλουν non-stop τη φωτογραφία της εκλιπούσης συνοδευόμενη από τις χρονολογίες γέννησης και θανάτου της. Σε πολλούς σταθμούς του tube, του λονδρέζικου μετρό, το προσωπικό έγραψε με μαρκαδόρο συλλυπητήρια μηνύματα στους πίνακες ενημερώσεων για την κατάσταση του δικτύου. Το διάσημο καλτ Prince Charles Cinema (θα μετονομαστεί άραγε τώρα σε King Charles;), στον τεράστιο πίνακα που κοσμεί την πρόσοψή του, αντί να διαφημίζει την ταινία της εβδομάδας απευθύνει ένα μήνυμα στην Ελισάβετ: «Σας ευχαριστούμε για αυτά τα 70 χρόνια». Σε μία παμπ του Βορειοδυτικού Λονδίνου, ένας υπάλληλος μου λέει ότι σχεδιάζουν να προσφέρουν «Queen Elizabeth menu» τις επόμενες ημέρες.

Στους ιστότοπους πολλών επιχειρήσεων φιγουράρουν πένθιμα μαύρα μπάνερ. Αλλες έβαψαν μαύρα τα λογότυπά τους. Μεγάλα καταστήματα αποφάσισαν να κατεβάσουν ρολά σε ένδειξη πένθους για μία ή δύο ημέρες: μεταξύ τους, οι «ναοί» του τζόγου William Hill και Betfred, το εμβληματικό πολυκατάστημα Selfridges και το πολυτελές Liberty. Το ίδιο έπραξαν αρκετά μνημεία και μουσεία, όπως ο Πύργος του Λονδίνου, οι Βασιλικοί Βοτανικοί Κήποι στο Κιου και στο Γουέικχερστ, το Εθνικό Μουσείο του Βασιλικού Ναυτικού στο Πόρτσμουθ και τα Μουσεία της RAF στο Λονδίνο και τα Μίντλαντς.

Η αγωνιστική της Premier League αναβλήθηκε και η τελευταία ημέρα του Proms, του διάσημου φεστιβάλ κλασικής μουσικής, ματαιώθηκε. Ομοίως, το ετήσιο συνέδριο των εργατικών συνδικάτων της χώρας, αλλά και μία διαδήλωση στο Χάιντ Παρκ που προγραμμάτιζε η ακτιβιστική οικολογική οργάνωση Extinction Rebellion.

Υπήρξαν και κάποιοι που προσέγγισαν τον θάνατο της βρετανίδας μονάρχου με κερδοσκοπικό πνεύμα: την Παρασκευή, όταν όλες οι εφημερίδες κυκλοφόρησαν με τεράστιες φωτογραφίες της Ελισάβετ στα πρωτοσέλιδά τους, ορισμένοι αντιλήφθηκαν ότι αυτά τα φύλλα θα γίνουν αμέσως συλλεκτικά. Τι έκαναν λοιπόν; Επέδραμαν στα σουπερμάρκετ (το συνηθέστερο σημείο διάθεσης του Τύπου στη Βρετανία) και αγόρασαν από τρία και τέσσερα (και πέντε και έξι…) αντίτυπα της ίδιας εφημερίδας ο καθένας. Εκτιμάται ότι σχεδόν όλες οι εφημερίδες είχαν εξαντληθεί πριν από το μεσημέρι. «Ενας τύπος πριν από λίγο έφυγε με έξι αντίτυπα των “Τάιμς”. Τον ρώτησα “Γιατί;” από περιέργεια και μου απάντησε ότι του ζήτησαν εφημερίδες οι γείτονές του», μου λέει ο Σον, φύλακας σε κατάστημα του σουπερμάρκετ Sainsbury’s στο Ουίλσντεν Γκριν. «Παραμύθια, έχω δει καμιά δεκαριά από το πρωί που έκαναν το ίδιο. Σε λίγα χρόνια, θα τις πουλήσουν μια περιουσία». Βάζω σε μια σακούλα όσες εφημερίδες κατάφερα να βρω και επιστρέφω στο γραφείο χαρούμενος που το χαρτί ακόμη πουλάει – έστω και με κίνητρο αλλότριο προς την αρχική αποστολή των εφημερίδων.