Ευρωπαϊκό σχέδιο για την πρόληψη καρκίνου

Η επικαιροποίηση των συστάσεων σχετικά με τον προσυμπτωματικό έλεγχο για τον καρκίνο βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα της τσεχικής προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ. Η αιτία; Οι τρέχουσες οδηγίες είχαν γραφτεί πριν από περίπου δύο δεκαετίες, όμως, οι επιστήμονες επιμένουν ότι η πρόληψη δεν μπορεί να βασίζεται σε παρωχημένες υποδείξεις. Ιδίως, δε, εάν αναλογιστεί κανείς πως ο καρκίνος είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος «δολοφόνος» στη Γηραιά Ηπειρο. Είναι ενδεικτικό πως 2,7 εκατ. άνθρωποι στην ΕΕ διαγνώστηκαν με τη νόσο το 2020, ενώ 1,3 εκατ. έχασαν τη μάχη για τη ζωή τους την ίδια χρονιά.

Και τα δεδομένα που προκαλούν έντονο προβληματισμό δεν σταματούν εδώ: Η Ευρώπη αντιπροσωπεύει περίπου το 1/10 του παγκόσμιου πληθυσμού, εντούτοις, σε αυτήν καταγράφεται το 1/4 των διαγνώσεων ανά τον κόσμο. Και παρότι οι ειδικοί αναγνωρίζουν πως οι αριθμοί αυτοί είναι περισσότερο ενδεικτικοί, κυρίως λόγω των διαφορετικών μεθόδων καταγραφής, δεν παύουν να αποτελούν «καθρέφτη» του προβλήματος.

ΣΥΣΤΡΑΤΕΥΣΗ. Η χώρα μας, σε κάθε περίπτωση, έχει συστρατευθεί στην προσπάθεια αυτή, επιχειρώντας μέσω της πρόληψης να αλλάξει ριζικά το πεδίο της Υγείας. Η έναρξη, πρόσφατα, του δωρεάν προσυμτπωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του μαστού και η ανταπόκριση των ωφελούμενων αποδεικνύει πως οι «μαύρες τρύπες» του συστήματος και η αντιμετώπιση των ανισοτήτων θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως… φάρμακο. Αρκεί κανείς να αναλογιστεί πως τον Ιούλιο και τον Αύγουστο απεστάλησαν 350.000 παραπεμπτικά για μαστογραφίες και κάθε εβδομάδα διενεργούνται 1.000 μαστογραφίες.

Παράλληλα, σύμφωνα με τον υπουργό Υγείας Θάνο Πλεύρη, άμεσα θα ξεκινήσει η υλοποίηση του εθνικού προγράμματος προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας για 2,5 εκατ. γυναίκες. Αντίστοιχα, τον Οκτώβριο στο «μικροσκόπιο» της πρόληψης θα μπουν τα καρδιαγγειακά νοσήματα και τον Νοέμβριο θα ξεκινήσει το εθνικό πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του παχέος εντέρου, με άνω των 2,5 εκατ. ωφελούμενους. Η ηγεσία του υπουργείου Υγείας προσβλέπει πως η μαζική και οργανωμένη διενέργεια προληπτικών εξετάσεων, σε συνδυασμό με τον θεσμό του προσωπικού γιατρού, θα οδηγήσει στη δημιουργία μας πλήρους Πρωτοβάθμιας Περίθαλψης που θα στοχεύει μέσω των έγκαιρων παραβάσεων να παραμένουν υγιείς οι πολίτες.

Το ευρωπαϊκό σχέδιο για την πρόληψη και αντιμετώπιση του καρκίνου, με έμφαση στην επικαιροποίηση των συστάσεων, που χρονολογούνται από το 2003, απασχόλησε τους υπουργούς Υγείας στην πρόσφατη συνεδρίαση της περασμένης Τετάρτης. Επιπρόσθετα, η βελτίωση της πρόσβασης των ευρωπαίων πολιτών στο σύστημα για προληπτικές εξετάσεις αλλά και η επέκταση των προγραμμάτων και για άλλους τύπους καρκίνου – πέραν του μαστού, του παχέος εντέρου και του τραχήλου της μήτρας – αποτελούν σημαντικά βήματα. Στο πλαίσιο αυτό, οι ειδικοί προτείνουν να συμπεριληφθούν στα τρέχοντα προγράμματα ο προσυμπτωματικός έλεγχος για τον καρκίνο του πνεύμονα και του προστάτη.

ΤΟ ΜΗΤΡΩΟ. Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Μητρώο Ανισοτήτων για τον Καρκίνο, ο μέσος όρος των γυναικών στην ΕΕ που δεν είχαν υποβληθεί ποτέ σε εξέταση μαστού έως το 2019 ήταν 11,4%. Το αντίστοιχο ποσοστό στη χώρα μας ήταν 10,2%, με τη Ρουμανία να αποτελεί αντιπαράδειγμα καθώς εκεί τα ίδια στοιχεία δείχνουν πως επτά στις 10 γυναίκες δεν είχαν ελεγχθεί ποτέ. Ομοίως, σε ό,τι αφορά τον προσυμπτωματικό έλεγχο για τον καρκίνο της μήτρας, ο μέσος όρος των ευρωπαίων γυναικών που απείχαν δια βίου από το τεστ ΠΑΠ άγγιζε το 13,7%. Και παρότι το ποσοστό είναι χαμηλό στη χώρα μας, δεν ξεπερνά το 9,3%, στη Βουλγαρία ξεπερνούσε το 23%.

Στο πλαίσιο των αλλαγών που δρομολογούνται, πρόσφατη έκθεση ανεξάρτητης συμβουλευτικής επιτροπής που όρισε η ΕΕ, αναγνωρίζει τις οικονομικές και υλικοτεχνικές προκλήσεις των προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου για τα κράτη-μέλη. Εντούτοις, η σημασία του στοιχήματος που αφορά στην πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση είναι πλέον αδιαμφισβήτητή τόσο από τους πολιτικούς όσο και από τους επιστήμονες και τους οικονομολόγους της Υγείας. Μάλιστα, η επιτροπή δεν παρέλειψε στην ίδια έκθεση να συμπεριλάβει και συγκεκριμένες προτάσεις, όπως για να παράδειγμα να επεκταθεί ο μαστογραφικός έλεγχος σε νεότερες γυναίκες – που δεν έχουν κλείσει τα 50 έτη. Ενδεικτικά αναφέρεται πως για τον καρκίνου του παχέος εντέρου συνέστησαν «ανοσοχημικό τεστ κοπράνων», ενώ ιδιαίτερη έμφαση έδωσαν και στα τεστ HPV, που μπορούν να διενεργηθούν στο σπίτι, σε συνδυασμό με την προστασία που παρέχουν τα εμβόλια.