Οι ξιφομάχοι του Πούτιν

Ο Αλισερ Ουσμάνοφ είναι ένας πλούσιος άνθρωπος. Τον περασμένο Μάιο, οι βρετανικοί «Sunday Times» υπολόγισαν την περιουσία του στα 11,5 δισεκατομμύρια ευρώ. Εναν χρόνο νωρίτερα, βέβαια, ήταν κατά περίπου τέσσερα δισεκατομμύρια ευρώ πλουσιότερος. Συμβαίνουν αυτά όταν θεωρείσαι – σύμφωνα με την επίσημη εφημερίδα της ΕΕ – ένας «φιλο-κρεμλινικός ολιγάρχης που διατηρεί ιδιαίτερα στενές σχέσεις με τον ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν». Τον έχουν αποκαλέσει «έναν από τους αγαπημένους ολιγάρχες του Πούτιν». Και τα αισθήματα είναι αμοιβαία: «Είμαι υπερήφανος που γνωρίζω τον Πούτιν», έχει δηλώσει ο 68χρονος Ουσμάνοφ, «και το γεγονός ότι δεν τον συμπαθούν όλοι δεν είναι πρόβλημα του Πούτιν. Δεν πιστεύω ότι ο κόσμος αγαπούσε τον Τρούμαν μετά το Ναγκασάκι».

Οπως κάθε ρώσος ολιγάρχης που σέβεται τον εαυτό του, ο Ουσμάνοφ έκανε περιουσία μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ, δραστηριοποιούμενος στον κλάδο της εξόρυξης και της επεξεργασίας μετάλλων. Είναι μεγαλομέτοχος στη Metalloinvest, τον μεγαλύτερο παραγωγό σιδηρομεταλλεύματος στη Ρωσία. Και ιδιοκτήτης του ομίλου USM, που κατέχει σημαντικά κοιτάσματα χαλκού, τον ρωσικό τηλεπικοινωνιακό γίγαντα MegaFon καθώς και την Akerman Cement, μία από τις σπουδαιότερες τσιμεντοβιομηχανίες της Ρωσίας. Είναι επίσης ιδιοκτήτης του εκδοτικού ομίλου Kommersant και… και… ο κατάλογος είναι ατελείωτος. Στα τέλη του περασμένου Φεβρουαρίου, όμως, λίγο μετά την εισβολή του Πούτιν στην Ουκρανία, το όνομά του προστέθηκε σε έναν κατάλογο περισσότερο δυσοίωνο για τον ίδιο – τη μαύρη λίστα της ΕΕ, με τα πρόσωπα για τα οποία ισχύει δέσμευση περιουσιακών στοιχείων και απαγόρευση χορήγησης θεωρήσεων.

Εξαιτίας αυτού, ο πρώην μεγαλομέτοχος της Arsenal – και επί σειρά ετών πρόεδρος της Διεθνούς Ομοσπονδίας Ξιφασκίας – είδε τη Γαλλία να δεσμεύει δύο ελικόπτερά του αξίας 26 εκατομμυρίων ευρώ· την Ιταλία να αναλαμβάνει τον έλεγχο μιας βίλας του στη Σαρδηνία, αξίας 17 εκατομμυρίων, καθώς και μιας θωρακισμένης λιμουζίνας Mercedes-Maybach, αξίας 630.000 ευρώ· και τις γερμανικές Αρχές να κατάσχουν, τον Απρίλιο, στο λιμάνι του Αμβούργου, το σούπερ-γιοτ των 156 μέτρων που είχε κατασκευάσει κατά παραγγελία επτά χρόνια νωρίτερα, για να του δώσει το όνομα της μητέρας του: Dilbar. Είναι το μεγαλύτερο σε τόνους γιοτ στον κόσμο, διαθέτει δύο ελικοδρόμια, εσωτερική πισίνα 180 κυβικών μέτρων, πτυσσόμενα μπαλκόνια και κήπο «με μία ειδικά ανεπτυγμένη ποικιλία γκαζόν που ανέχεται τον θαλασσινό αέρα». Ο Ουσμάνοφ είχε φροντίσει να το μεταβιβάσει στην αδελφή του, την Γκουλμπακόρ Ισμαήλοβα – έλα όμως που αντιμετωπίζει πια κι αυτή κυρώσεις.

Συνολικά 1.217 άτομα και 108 οντότητες περιλαμβάνει πλέον η ευρωπαϊκή μαύρη λίστα, η οποία ανανεώνεται και επικυρώνεται υποχρεωτικά ανά εξάμηνο, ειδάλλως θα έχανε την ισχύ της. Το όνομα του Ουσμάνοφ φιγουράρει και σε αντίστοιχες λίστες των ΗΠΑ, της Ελβετίας και της Βρετανίας. Ειδικά η τελευταία πρέπει να του κόστισε πολύ, αφού δεν μπορεί να εισέλθει πλέον στη χώρα ώστε να επισκεφθεί την κατοικία των 94 εκατομμυρίων ευρώ που διατηρεί στο Χάιγκεϊτ του Βόρειου Λονδίνου ή την έπαυλη αρχιτεκτονικής Τυδώρ που διατηρεί στο Σάρεϊ, περιουσιακά στοιχεία που έχει τοποθετήσει ευφυώς από καιρό σε οικογενειακά καταπιστεύματα. Εξ όσων γνωρίζουμε, ωστόσο, η μόνη μαύρη λίστα από την οποία κινδυνεύει, ή μάλλον κινδυνεύουμε, να βγει, είναι η ευρωπαϊκή. Κι αυτό, εξαιτίας της Ουγγαρίας, και δη του Βίκτορ Ορμπαν, του καλύτερου φίλου του Βλαντίμιρ Πούτιν στην Ευρώπη.

Θα είχε ενδιαφέρον να διερευνήσουν τα ουγγρικά ανεξάρτητα Μέσα τα πώς και γιατί αξίωσε ο Ορμπαν να αφαιρεθούν τα ονόματα ειδικά του Ουσμάνοφ καθώς και δύο ακόμα ρώσων ολιγαρχών, του Πετρ Αβεν και του Βίκτορ Ράσνικοφ, από την ευρωπαϊκή μαύρη λίστα απειλώντας να μπλοκάρει με βέτο, σε αντίθετη περίπτωση, την ανανέωσή της, στις 17 Σεπτεμβρίου. Θα είχε ενδιαφέρον αλλά είναι πρακτικά αδύνατο: χάρη στον Ορμπαν, δεν υπάρχουν πια ουγγρικά ανεξάρτητα Μέσα. Ο ούγγρος εθνολαϊκιστής πρωθυπουργός, λοιπόν, συνεχίζει ανενόχλητος να ορθώνει εμπόδια στην προσπάθεια της ΕΕ να συντηρήσει και να ενισχύσει την πίεση στον ρώσο πρόεδρο – κανείς δεν έχει ξεχάσει πόσο καθυστέρησε το (κουτσουρεμένο) εμπάργκο στις εισαγωγές ρωσικού πετρελαίου ούτε πώς αξίωσε και κατάφερε, τελευταία στιγμή, να αφαιρεθεί από τη μαύρη λίστα το όνομα του επικεφαλής της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, του Πατριάρχη Κύριλλου.

Αυτή τη φορά, ο Ορμπαν υποχώρησε, δέχθηκε να αναβληθεί η συζήτηση για τον Ουσμάνοφ, τον Αβεν και τον Ράσνικοφ μέχρι την επόμενη φορά που θα πρέπει να ανανεωθεί ο επίμαχος κατάλογος. Είναι κι εκείνα τα κονδύλια από το ευρωπαϊκό ταμείο ανάκαμψης που προσπαθεί να ξεμπλοκάρει… Ευρωπαίοι διπλωμάτες, ωστόσο, εκφράζουν φόβους ότι την επόμενη φορά που θα θελήσει να ενισχύσει η ΕΕ τις κυρώσεις σε βάρος της Μόσχας, η Ουγγαρία δεν θα καθυστερήσει απλώς, θα μπλοκάρει εντελώς τη διαδικασία. Μέχρι τότε, άλλωστε, πιθανόν να έχει βρει συμμάχους και στη Ρώμη, με τη νέα (ακρο)δεξιά κυβέρνηση που αναμένεται να εγκατασταθεί εκεί έπειτα από τις εκλογές της 25ης Σεπτεμβρίου. Με την ενεργειακή κρίση να οξύνει καθημερινά την κόπωση των ευρωπαίων πολιτών απέναντι στον πόλεμο, τις κυρώσεις, τα αντίποινα, και όλα αυτά τα κουραστικά, οι φύλακες έχουν μεν γνώση αλλά κινδυνεύουν να αποδειχθούν εντελώς ανήμποροι.