Ο «Κιγκινάτος» Τζόνσον παρέδωσε τη σκυτάλη

«Η βασίλισσα δέχθηκε σήμερα σε ακρόαση την αξιότιμη βουλευτή Ελίζαμπεθ Τρας και της ζήτησε να σχηματίσει μια νέα κυβέρνηση. Η κυρία Τρας αποδέχθηκε την προσφορά της Αυτού Μεγαλειότητος». Με αυτή τη σύντομη και τυπική ανακοίνωση επισημοποιήθηκε η αλλαγή φρουράς στο τιμόνι του Ηνωμένου Βασιλείου, το οποίο παραμένει στα χέρια των Συντηρητικών από το 2010. Ετσι, η Τρας γίνεται η τέταρτη πρωθυπουργός στα τελευταία έξι χρόνια, μετά τον Ντέιβιντ Κάμερον, την Τερίζα Μέι και, φυσικά, τον Μπόρις Τζόνσον. Και ταυτόχρονα η 15η στην 70ετή θητεία της 96χρονης Ελισάβετ – έστω κι αν στα νιάτα της, το 1994, όταν ήταν ακόμη μέλος του κόμματος των Φιλελεύθερων Δημοκρατών, είχε αποκηρύξει τον θεσμό της μοναρχίας.

Είχε προηγηθεί η υποβολή της παραίτησης του Τζόνσον, ο οποίος ταξίδεψε μαζί με την Τρας στη Σκωτία  (εκεί βρίσκεται αυτή την περίοδο η βασίλισσα) για το εθιμοτυπικό μέρος της εναλλαγής. Η αλήθεια δε είναι ότι ο επί τρία χρόνια πρωθυπουργός της χώρας μοιάζει να άφησε μια… υποθήκη για το μέλλον, κάνοντας μια αναφορά η οποία προκάλεσε ποικίλα σχόλια: «Οπως ο Κιγκινάτος, επιστρέφω στο άροτρό μου και δεν θα προσφέρω σε αυτήν την κυβέρνηση τίποτα άλλο παρά την πιο ένθερμη υποστήριξή μου» είπε ο πολιτικός που ηγήθηκε της Βρετανίας σε μια από τις πιο δύσκολες περιόδους της σύγχρονης ιστορίας της.

Προμήνυμα επιστροφής;
Ωστόσο, η παραπομπή την οποία έκανε στον ρωμαίο πατρίκιο του 5ου π.Χ αιώνα, ο οποίος, σύμφωνα με την ιστορία, είχε αποσυρθεί από τα κοινά για να ασχοληθεί με το κτήμα του αλλά επέστρεψε ως δικτάτορας δύο χρόνια αργότερα ύστερα από έκκληση της Συγκλήτου, δημιουργεί πολλούς συνειρμούς. Δικαιολογημένα δε ορισμένοι θεωρούν ότι ο Τζόνσον υπονόησε, εμμέσως πλην σαφώς, ότι αν και στηρίζει πλήρως τη διάδοχό του, δεν αποκλείεται η χώρα και το κόμμα των Συντηρητικών να βρεθούν στην ανάγκη του και να τον αναζητήσουν για να τους βγάλει από τη δύσκολη θέση – όπως με το Brexit, το οποίο ο ίδιος χαρακτήρισε ως ένα από τα μεγάλα επιτεύγματά του.

Εντύπωση έκανε, επίσης, το γεγονός ότι ο παραιτηθείς πρωθυπουργός δεν έδειξε οποιαδήποτε διάθεση αυτοκριτικής κατά την αποχαιρετιστήρια ομιλία του έξω από την Ντάουνινγκ Στριτ 10, παρά το γεγονός ότι τα σκάνδαλα στη διάρκεια της θητείας του δεν ήταν λίγα. Δεν επανέλαβε καν τη συγγνώμη του για την υπόθεση των «κορωνοπάρτι» στη διάρκεια του πρώτου lockdown που είχε επιβληθεί με σκοπό την αντιμετώπιση της πανδημίας του COVID-19 – και βεβαίως, δεν παραδέχθηκε ότι φέρει κάποια ευθύνη για τη δεινή κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει η πάλαι ποτέ κραταιά οικονομία της Βρετανίας, η οποία εισέρχεται σε βαθιά ύφεση πλήττοντας σκληρά νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

«Καυτή πατάτα»
Το σίγουρο είναι ότι η Τρας – η οποία στην πρώτη της ομιλία ως πρωθυπουργός δήλωσε βέβαιη για το ξεπέρασμα της κρίσης και χαρακτήρισε τον Τζόνσον «εξαιρετικά συνεπή» στα καθήκοντά του – πήρε στα χέρια της μια «καυτή πατάτα», χωρίς περιθώρια ελιγμών ή δυνατότητα να παίξει… καθυστερήσεις. Η κατάσταση είναι τόσο δύσκολη ώστε, όπως έγραψε χθες στους «Times» ο παλαίμαχος των Τόρις και πρώην υπουργός Εξωτερικών Ουίλιαμ Χέιγκ (ο οποίος στήριξε τον Ρίσι Σούνακ), «είτε σας αρέσει η Τρας είτε όχι, πρέπει να ευχόμαστε να πετύχει». Το γιατί το εξήγησε ο ίδιος στη συνέχεια του άρθρου του, σημειώνοντας ότι κανείς άλλος πρωθυπουργός από την εποχή του Ουίνστον Τσόρτσιλ «δεν βρέθηκε αντιμέτωπος με τόσο περίπλοκες προκλήσεις».

Τα πράγματα γίνονται πιο δύσκολα από το γεγονός ότι η νέα πρωθυπουργός εκκινεί από σχετικά κακή θέση – και πάντως, χειρότερη σε σύγκριση με τους προκατόχους της, όπως έδειξε τόσο το τελικό αποτέλεσμα της εσωκομματικής ψηφοφορίας όσο και η πιο πρόσφατη δημοσκόπηση του YouGov (αν και ολοκληρώθηκε πριν από την ανακοίνωση της επικράτησης της Τρας), που δείχνει πως οι Εργατικοί διευρύνουν σημαντικά το προβάδισμά τους. Συγκεκριμένα, κερδίζοντας 4 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με τα τέλη Αυγούστου, φτάνουν στο 43% έναντι μόλις 28% των Τόρις, οι οποίοι καταγράφουν απώλειες της τάξης των 3 μονάδων.