Με χρώματα και μουσικές

ια άλλη μια φορά ο μέγας Αριστοφάνης ανεβάζει, μέσα από τα έργα του, στη σκηνή προσωπικότητες της εποχής του με την ξεκάθαρη διάθεση να τους κρίνει, να τους κατακρίνει, να τους σατιρίσει, ακόμα και να τους εξευτελίσει. Και ίσως να μην μπορούμε, ακόμα, να αντιληφθούμε το μέγεθος της τόλμης και της πρωτοπορίας του ποιητή, δυόμισι χιλιάδες χρόνια πριν.

Οι «Θεσμοφοριάζουσες», η κωμωδία που γράφτηκε το 411 π.Χ. και (μάλλον) παρουσιάστηκε στα Μεγάλα Διονύσια, έχει σαν στόχο της τον Ευριπίδη και τον μισογυνισμό του, έτσι όπως τον εκφράζει ο τραγικός ποιητής μέσα από τα έργα του. Ανήκει, μαζί με τη «Λυσιστράτη» και τις «Εκκλησιάζουσες», στις γυναικείες του κωμωδίες, επιτρέποντας σ’ εμάς, σήμερα, να μιλάμε για τον πρώτο, ίσως, φεμινιστή.

Η ιστορία θέλει τον Ευριπίδη να ανησυχεί και να φοβάται, γιατί οι γυναίκες είναι αποφασισμένες να τον καταστρέψουν, μια που θεωρούν ότι τις προσβάλλει και τις δυσφημεί στα έργα του. Μοιράζεται τις σκέψεις του με τον γερο-φίλο του Μνησίλοχο, καθώς αναζητεί τρόπους να αντιμετωπίσει το πρόβλημά του. Πιστεύει ότι η μόνη λύση είναι να στείλει στα Θεσμοφόρια – μια γιορτή μόνο για γυναίκες – έναν άνδρα ντυμένο γυναίκα, να τον υπερασπιστεί. Μοιράζεται την ιδέα του με τον ποιητή Αγάθωνα, ο οποίος δεν αποδέχεται την πρότασή του. Αντιθέτως, ο Μνησίλοχος αναλαμβάνει να τον βοηθήσει. Ντύνεται, βάφεται, φοράει τακούνια, περούκα και διεισδύει στη γιορτή. Εκεί αρχικά θα επιτεθεί στον Ευριπίδη ενώ στη συνέχεια θα υποστηρίξει ότι – τελικά – ο τραγικός ποιητής με τα έργα του δεν αποκάλυψε παρά ένα μέρος των ελαττωμάτων και των πονηριών των γυναικών. Οταν, στη συνέχεια, οι γυναίκες θα ανακαλύψουν ότι στη γιορτή τους  εισχώρησε ένας άνδρας, οι εξελίξεις θα είναι αλυσιδωτές.

Γιορτή. Βασισμένη στη στέρεη μετάφραση του Κ.Χ. Μύρη, με τις απαιτούμενες παρεμβάσεις στον λόγο ώστε το κείμενο να αποκτήσει τη σύνδεσή του με το σήμερα, η παράσταση φέρει τα χαρακτηριστικά μιας γιορτής. Με τη σκηνοθετική υπογραφή του Γιάννη Μπέζου να δίνει τον τόνο, οι «Θεσμοφοριάζουσες» γίνονται ένα χρωματιστό και μουσικό υλικό στα χέρια του. Ενα κωμικό παιχνίδι, χωρίς χυδαιότητες. Ενα σκηνικό παιχνίδι απ’ όπου δεν απουσιάζει ούτε το διαχρονικό ζήτημα της διασφάλισης της δημοκρατίας ούτε το έντονο λαϊκό. Με όχημα αυτόν τον συνδυασμό ο Μπέζος στήνει την κωμωδία του, η οποία υποστηρίζεται και τονώνεται από την εμπνευσμένη μουσική του Φοίβου Δεληβοριά και δημιουργεί έναν κόσμο. Με την καθοριστική παρουσία του Χορού των γυναικών – παρότι σε κάποιες στιγμές υπερβάλλει -, η παράσταση φέρνει τον Αριστοφάνη στο σήμερα.

Ο Γιάννης Μπέζος μαζί με τον Βλαδίμηρο Κυριακίδη ηγούνται του θιάσου, ο πρώτος ως Μνησίλοχος με τη θεατρική του περσόνα (απολαυστικός ως γυναίκα) και ο δεύτερος στον ρόλο του Ευριπίδη με τις υποκριτικές του ικανότητες. Ο Λαέρτης Μαλκότσης (Αγάθωνας – Τοξότης) επιβεβαιώνει για άλλη μια φορά την γκάμα του. Θετικές παρουσίες τόσο ο Παναγιώτης Κατσώλης (Κλεισθένης) όσο και ο Σταύρος Μαρκάλας (Πρύτανης). Με τη Φωτεινή Μπαξεβάνη (Κριτύλλα) επικεφαλής του 9μελούς γυναικείου Χορού, ολοκληρώνεται η διανομή που υπηρετεί, συνολικά, το ευφρόσυνο της παράστασης.

Ερχονται οι σαραντα(πεντά)ρηδες…
Μια ευτυχής συγκυρία φέρνει τη σεζόν 2022- 23, τέσσερις ηθοποιούς στην πρώτη γραμμή του θεάτρου: Ικανοί και ταλαντούχοι, έχοντας ήδη αποδείξει τη σκηνική τους αξία, αναμετρώνται με έργα και ρόλους υψηλών απαιτήσεων. Κι έχει ξεχωριστό ενδιαφέρον αυτή η «σύμπτωση» των σαραντα(πεντά)ρηδων πρωταγωνιστών, που εκπέμπουν – ξεχωριστά ο καθένας και όλοι μαζί – το σήμα του θεάτρου που θέλουμε να βλέπουμε. Δεν είναι, φυσικά, οι μόνοι, αλλά φτιάχνουν, εν αγνοία τους, την πρώτη καλή «ομάδα»: Πυγμαλίων Δαδακαρίδης, Δημήτρης Λάλος, Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος, Γιώργος Χρυσοστόμου.
Πυγμαλίων Δαδακαρίδης: Με σκηνοθέτη τον Γιώργο Νανούρη, υποδύεται τον Εντι Καρμπόνε στο «Κάτω από τη γέφυρα» του Αρθουρ Μίλερ που θ΄ ανέβει στο θέατρο Βεάκη. Στο επίκεντρο βρίσκεται το ανομομολόγητο πάθος του για τη νεαρή ανιψιά της γυναίκας του που τον οδηγεί στην αυτοκαταστροφή. Μέσα από μια εσωτερική πορεία, ο Καρμπόνε γίνεται, μέσα απ΄ τον αμερικανό συγγραφέα από εκπρόσωπος της εργατικής τάξης, ένας σύγχρονος σοφόκλειος ήρωας.
Δημήτρης Λάλος: Σε συνεργασία με την Ελενα Μαυρίδου στη σκηνοθεσία, θα είναι ο Αδμηττος στην «Αλκηστη» του Ευριπίδη, που θ΄ ανέβει στο θέατρο Χώρος. Το έργο που ακροβατεί ανάμεσα στην τραγωδία και το σατιρικό δράμα, πραγματεύεται τη συζυγική αγάπη μέσα από την ύψιστη θυσία της ηρωίδας του τίτλου και τη στάση του Αδμηττου. Επίσης σχολιάζει τις σχέσεις ανάμεσα στις γενιές (πατέρα – γιου). Πρεμιέρα την 1η Οκτωβρίου.
Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος: Θα αναμετρηθεί με τον Αλσέστ στον «Μισάνθρωπο» του Μολιέρου που θα σκηνοθετήσει ο Γιάννης Κακλέας στο θέατρο Εμπορικόν. Το έργο που ανήκει στα κορυφαία του γάλλου δραματουργού –μαζί με τον «Ταρτούφο» και τον «Δον Ζουάν» – φέρνει στη σκηνή έναν διαχρονικό ήρωα που διαγράφει μια δύσκολη πορεία με εσωτερικές μεταπτώσεις. Πρεμιέρα στις 25 Νοεμβρίου.
Γιώργος Χρυσοστόμου: Ερμηνεύει τον Αρτούρο Ούι, το κεντρικό πρόσωπο αυτής της παραβολής του Μπέρτολντ Μπρεχτ, «Η άνοδος του Αρτούρο Ούι» σε σκηνοθεσία του Αρη Μπινιάρη, σ΄ έναν καινούργιο θεατρικό χώρο στην Κυψέλη. Στο πρότυπο του σαιξπηρικού «Ριχάρδου Γ΄» το έργο πραγματεύεται τους μηχανισμούς που γεννούν τον φασισμό και ο Μπρεχτ μεταφέρει τη δράση από τη ναζιστική Γερμανία στο γκανγκστερικό περιβάλλον της Αμερικής του μεσοπολέμου. Πρεμιέρα τον Ιανουάριο του 2023.