Από τις θρυλικές μπουάτ στην τραπ μουσική

Στο πρώτο μισό της δεκαετίας του 1970, ντάλα δικτατορία δηλαδή, πριν καν μπω στην εφηβεία, η διακαής επιθυμία μου ήταν να πάω κι εγώ σε μία μπουάτ. Οχι για λόγους καλλιτεχνικούς αλλά υπαρξιακούς. Μου φάνταζε κάτι σαν «ναός ενηλικίωσης», ένας προθάλαμος όπου θα απεκδυόμουν την παιδική ηλικία πριν εισέλθω συνειδητά και πανηγυρικά στη νεολαία της εποχής μου. Διότι και τότε, όπως και πάντα, η μουσική και τα τραγούδια ήταν ένα είδος συγκολλητικής ουσίας που έβαζε τη σφραγίδα της στις ηλικιακές ομάδες. Οι μεγάλοι άκουγαν και τραγουδούσαν Σώτο Παναγόπουλο, Τζένη Βάνου και Νάντια Κωνσταντοπούλου, οι κοσμικοί γλεντζέδες Μαρινέλλα και Τόλη Βοσκόπουλο, οι ερωτευμένοι Γιάννη Πάριο, οι προέφηβοι Δάκη.

Στη δυναμική νεολαία όμως υπήρχαν δύο τάσεις. Η μία – η πιο διεθνής ας πούμε – ήταν των Poll, των Νοστράδαμος και των άλλων συγκροτημάτων της εποχής που φορούσαν, και καλά, ψυχεδελικά ρούχα και αναμασούσαν τα μηνύματα του Γούντστοκ. Αγάπη, ειρήνη και ό,τι μπορούσε να σοκάρει τους μεγάλους. Δεν θυμάμαι αν η Δέσποινα Γλέζου ή ο Τσάρλι Εξαρχόπουλος τραγουδούσαν το «Εα, έα, έα, ε, η γιαγιά μας πέθανε», θυμάμαι πάντως ότι ο πρώτος μεγάλος δίσκος που αγόρασα με το χαρτζιλίκι μου ήταν τα «Δυο μικρά, γαλάζια άλογα» του Γιώργου Ρωμανού, ο δεύτερος το «Περιβόλι του τρελού» του Διονύση Σαββόπουλου και ο τρίτος τα «Μικροαστικά» του Λουκιανού Κηλαηδόνη, εκείνος ο πρωτοποριακός για την εποχή του δίσκος με το κόκκινο βινύλιο.

Η άλλη τάση ήταν η, ας την πούμε, πιο πολιτικοποιημένη. Μπουάτ (με τη «Λήδρα» πρωτοστατούσα), Νταλάρας, Αλεξίου, Γαλάνη, Μητσιάς, Μαρκόπουλος επι σκηνής, στίχοι που έλεγαν καλυμμένα αυτά που θα έκοβε η λογοκρισία, χαμηλόφωνος Χατζιδάκις και στη ζούλα Θεδωράκης ενώ ο Σαββόπουλος (με ή χωρίς τα Μπουρμπούλια του) ήταν μία κατηγορία από μόνος του.

Το πολιτικό τραγούδι. Υστερα ήρθε η Μεταπολίτευση και το πολιτικό τραγούδι έγινε το νεανικό τραγούδι της εποχής. Βγήκαν τα «Αξιον Εστί» από τα ντουλάπια, γράφτηκαν καινούργιοι πολιτικοί στίχοι, μελοποιήθηκαν ακόμη περισσότεροι ποιητές. Το τραγούδι και τότε, όπως και τώρα, ήταν πολύ δημοφιλές στη νεολαία, κυρίως όμως διότι ήταν ένα «εργαλείο» μάθησης. Ασυνείδητα «διδασκόμασταν» το μέτρο και την αρμονία. Και συνειδητά ό,τι θέλαμε διότι τα πάντα υπήρχαν. Προσωπικά, ενδιαφέρθηκα να μάθω τι ακριβώς είναι ο κολίγας από το «Κολίγα γιος» του Κηλαηδόνη. Θέλησα να διαβάσω για τον Ζαπάτα αφού άκουσα το «Κάντο Χενεράλ» του Θεδωράκη. Καταδύθηκα στον Σεφέρη αφού άκουσα την «Αρνηση». Και αναρωτήθηκα τι είναι η «Δημοσθένους λέξη» όταν άκουσα το ομώνυμο τραγούδι του Σαββόπουλου. Επιπλέον όμως, εκείνο το τραγούδι καλλιεργούσε και ένα είδος συλλογικής μνήμης ακόμη και σε εμάς που ήμασταν ακόμη «κλωσσόπουλα». Ετσι, στα δεκαέξι μου, τραγουδούσα με πάθος τους στίχους του Γκάτσου «Ηρθατε σαν κύματα θύμησες παλιές, πάνω από συντρίμματα κι άδειες αγκαλιές». Πόσο παλιές θύμησες να έχει πια ένα δεκαεξάχρονο;

Από το «Οπου κοιτάζω να κοιτάζεις, όλη η Ελλάδα ατέλειωτη παράγκα» της εποχής μου έως το «Θέλω κότερα, ελικόπτερα» της εποχής των τράπερ η απόσταση είναι τεράστια, ίσως και μη μετρήσιμη. Πρόκειται για μόδα που έχει προκύψει από τις συγκυρίες της εποχής και από την ένδεια άλλων προτάσεων. Και ναι μεν ο Κοκτό έλεγε «Μην κατηγορείτε τη μόδα, η καημένη πεθαίνει τόσο νέα» έχω δει όμως και κάτι μόδες που μουλαρώνουν και εγκαθίστανται ως στυλ.