Ο Τραμπ δεν είναι ούτε ο πρώτος ούτε ο τελευταίος που μπαίνει στο στόχαστρο

Είναι μια τάση που φαίνεται να εντείνεται τον τελευταίο καιρό. Την ειδησεογραφία μονοπωλούν οι έρευνες που γίνονται για τον πρώην πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ – είναι άγνωστο ακόμα ποια δικαστική οδό θα ακολουθήσουν οι αμερικανικές αρχές στην περίπτωσή του. Ο Τραμπ και αρκετοί στενοί του σύμμαχοι υποστήριξαν ότι οι πολλαπλές έρευνες που αντιμετωπίζει, και ειδικότερα η έρευνα στην ιδιοκτησία του στο Μαρ-α-Λάγκο, όπου κρατούσε απόρρητα έγγραφα τα οποία είχε πάρει φεύγοντας από τον Λευκό Οίκο, θυμίζουν «μπανανίες».

Ομως σε όλο τον κόσμο οι έρευνες για πρώην ηγέτες πληθαίνουν με αρκετούς από αυτούς, όταν δεν είναι πια στην εξουσία, να δέχονται επίσημες κατηγορίες ή να φυλακίζονται. Είναι κάτι έξω από μια «δημοκρατία της μπανάνας». Οι έρευνες σε πρώην ηγέτες δεν είναι πια σπάνιες. Σε τουλάχιστον 76 χώρες, ηγέτες που εγκατέλειψαν τα καθήκοντά τους από το 2000 και μετά έχουν φυλακιστεί ή διωχθεί – μεταξύ άλλων σε δημοκρατικές χώρες όπως η Γαλλία, το Ισραήλ και η Νότια Κορέα. Από το 1980, γράφει το Axios, περίπου οι μισές χώρες του κόσμου έχουν τουλάχιστον μία τέτοια περίπτωση, και σε αυτό δεν υπολογίζονται παραπομπές ή πραξικοπήματα.

Στο Πακιστάν, ο πρώην πρωθυπουργός Ιμράν Καν αντιμετωπίζει σύλληψη με κατηγορίες για τρομοκρατία σχετικά με σχόλια που έκανε σε συγκέντρωση. Υποστηρίζει ότι δεν έπραξε κάτι παράνομο όταν σε πρόσφατη συγκέντρωση κατηγόρησε ονομαστικά έναν αστυνομικό διευθυντή και έναν δικαστή ότι εμπλέκονται σε υπόθεση στοχοποίησης συνεργάτη του. Η αστυνομία προσπάθησε να τον συλλάβει αλλά χιλιάδες υποστηρικτές περικύκλωσαν το σπίτι του και δεν τα έχει καταφέρει, μέχρι στιγμής.

Ο πρώην πρωθυπουργός της Μαλαισίας Νατζίμπ Ραζάκ οδηγήθηκε στη φυλακή μετά την επικύρωση της καταδίκης του για διαφθορά και εμπλοκή σε σκάνδαλο ξεπλύματος πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ο πρώην πρόεδρος της Βραζιλίας Λουίζ Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα διεκδικεί και πάλι στις εκλογές την προεδρία της χώρας του, μετά την απόρριψη της καταδίκης του για διαφθορά. Εν τω μεταξύ, ο πρώην πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου οδηγεί το κόμμα του σε εκλογές ενώ η δική του δίκη για διαφθορά βρίσκεται σε εξέλιξη.   Εισαγγελέας στην Αργεντινή αυτή την εβδομάδα ζήτησε ποινή κάθειρξης 12 ετών για διαφθορά κατά της πρώην προέδρου Κριστίνα Φερνάντες ντε Κίρχνερ, παρότι ως αντιπρόεδρος της χώρας έχει ασυλία.

Αρκετοί είναι και οι πρώην ηγέτες από πλούσιες δημοκρατίες που βρέθηκαν σε δίκη τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Οπως και ο Τραμπ, έτσι και ο πρώην πρόεδρος της Γαλλίας Νικολά Σαρκοζί είδε να γίνεται έρευνα στο σπίτι του μετά την αποχώρησή του από την εξουσία. Καταδικάστηκε για δύο διαφορετικές υποθέσεις πέρυσι σε φυλάκιση η οποία μετατράπηκε σε κατ’ οίκον περιορισμό με βραχιολάκι παρακολούθησης. Εχει ασκήσει έφεση. Στη Νότια Κορέα, η πρώην πρόεδρος Παρκ Γκουν-χιε καταδικάστηκε σε 24 χρόνια κάθειρξη για διαφθορά. Ελαβε χάρη από τον διάδοχό της τον Δεκέμβριο μετά έμεινε πέντε χρόνια στη φυλακή. Στην Ταϊβάν, ο πρώην πρόεδρος Τσεν Σουι-μπιαν καταδικάστηκε για δωροδοκία το 2009.

Ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας Σίλβιο Μπερλουσκόνι βρέθηκε πολλές φορές κατηγορούμενος σε αίθουσες δικαστηρίου εδώ και τρεις δεκαετίες και του απαγορεύτηκε προσωρινά να διεκδικήσει αξιώματα λόγω καταδίκης για φορολογική απάτη. Αλλά θα συμμετάσχει στις εκλογές του επόμενου μήνα, σε ηλικίας 85 ετών, με μεγάλες πιθανότητες να βρίσκεται στον επόμενο κυβερνητικό συνασπισμό και να αναλάβει σημαντική θέση.

Φυσικά, δεν είναι ο μοναδικός ηγέτης για τον οποίο μια δίκη ή ακόμα και καταδίκη δεν αποτελεί το τέλος της καριέρας του. Σε αρκετές χώρες, οι ηγέτες μπορεί να έχουν την τάση να προσκολλώνται στην εξουσία λόγω του κινδύνου φυλακής εάν δεν το κάνουν. Αυτή είναι μια εξήγηση για την τάση πολλών αφρικανών ηγετών να αναζητούν τρίτες και τέταρτες θητείες.

Αλλά η περιοχή όπου οι περισσότερες χώρες έχουν φυλακίσει ή διώξει πρώην ηγέτες τις τελευταίες δύο δεκαετίες είναι η Λατινική Αμερική. Στο Περού, κάθε πρόεδρος εκτός από έναν που υπηρέτησε μεταξύ 1985 και 2018 έχει συλληφθεί ή κατηγορηθεί.  Ο πρώην πρόεδρος του Μεξικού Ενρίκε Πένια Νιέτο βρίσκεται υπό έρευνα για διαφθορά, αλλά δεν του έχουν απαγγελθεί κατηγορίες.

Στη συντριπτική πλειονότητα των υποθέσεων σε όλο τον κόσμο, όπως είναι αναμενόμενο, οι κατηγορίες που έχουν αντιμετωπίσει πρώην ηγέτες σχετίζονται με τη διαφθορά.